VII SA/Wa 1702/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-22
Skład orzekający: Iwona Ścieszka, Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu nadzoru budowlanego nakładająca obowiązek wykonania robót budowlanych w celu wypełnienia otworów okiennych, wydana bez przeprowadzenia istotnego postępowania dowodowego dotyczącego daty powstania tych otworów, może zostać uznana za dotkniętą wadą rażącego naruszenia prawa uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Decyzja organu nadzoru budowlanego nakładająca obowiązek wykonania robót budowlanych w celu wypełnienia otworów okiennych, wydana bez przeprowadzenia istotnego postępowania dowodowego dotyczącego daty powstania tych otworów, jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Brak wyjaśnienia kluczowych okoliczności faktycznych, takich jak data powstania spornych okien, w kontekście legalnie oddanego do użytkowania budynku, narusza przepisy postępowania dowodowego (art. 7, 77 k.p.a.) w stopniu rażącym, co uzasadnia zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymującej w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) o stwierdzeniu nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). PINB nakazał wypełnienie otworów okiennych w budynku mieszkalnym, uznając je za niezgodne z prawem ze względu na usytuowanie w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki. MWINB stwierdził nieważność decyzji PINB z powodu braku istotnego postępowania dowodowego, w szczególności nieustalenia daty powstania spornych okien. GINB podzielił tę ocenę. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i rażące naruszenie interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Ścieszka, Sędziowie: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 maja 2025 r. znak: DOR.7100.99.2025.ABL w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Przedmiotem skargi D.P. ("skarżąca") jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB", "organ odwoławczy") z 15 maja 2025 r., znak DOR.7100.99.2025.ABL, wydana w trybie nadzorczym - stwierdzenia nieważności decyzji, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z 26 kwietnia 2023 r. nr IIIOT/211/2023 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ("PINB", "organ powiatowy"), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej otworów okiennych usytuowanych w ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, nałożył na G.S. obowiązek wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie ww. budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem (w szczególności z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), poprzez trwałe wypełnienie materiałem budowlanym (typu cegła, bloczki, pustak lub pustak szklany typu luksfer) otworów okiennych znajdujących się w ścianie ww. budynku od strony działki sąsiedniej o nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w Warszawie.
Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("organ I instancji", "MWINB") decyzją z 19 marca 2025 r. nr 294/25, na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej: "pr.bud."), stwierdził nieważność decyzji PINB z 26 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji przedstawił specyfikę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazał następnie, że weryfikowana decyzja obarczona jest wadą, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Decyzja organu powiatowego została - w ocenie MWINB - wydana bez przeprowadzenia istotnego postępowania dowodowego. Podstawą dla nałożenia na G.S. obowiązku były wyłącznie ustalenia oględzin zawarte w protokole nr IIIOT/649/2022 z 29 czerwca 2022 r. oraz informacje pochodzące z inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej sporządzonej w dniu 4 lutego 2021 r. przez uprawnionego geodetę. Te jednak potwierdziły jedynie, że sporny budynek znajduje się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki ewid. nr [...] przy ul. [...]. Z akt sprawy nie wynika, aby organ powiatowy podjął jakiekolwiek dalsze działania mające na celu ustalenie pozostałych kluczowych okoliczności faktycznych. PINB nie wyjaśnił momentu powstania spornych okien. Organ powiatowy wywodzi jedynie, że skoro decyzją MWINB z 24 czerwca 2022 r. nr 699/22 utrzymano w mocy decyzję PINB z 11 marca 2021 r. nr IIIOT/131/2021 (umarzającą postępowanie administracyjne w związku z brakiem stwierdzenia odstępstw dokonanych podczas budowy budynku na nieruchomości przy ul. [...]), to ww. otwory okienne powstały w okresie późniejszym, albowiem na dzień udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynek przy ul. [...] spełniał warunki techniczne wskazane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Powyższe twierdzenie – jak wskazał organ I instancji – jest zbyt daleko idące, a ponadto opiera się wyłącznie na domniemaniu, co nie może stanowić podstawy dla jednoznacznego przyjęcia wskazywanej okoliczności, a dalej – nakładania na stronę nakazów administracyjnych. Organ I instancji podkreślił, że powodem utrzymania w mocy przez MWINB decyzji PINB z 11 marca 2021 r. była wyłącznie okoliczność oddania budynku do użytkowania, a nie stwierdzenie, że w trakcie inwestycji nie odstąpiono w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę. W opisywanym wypadku PINB mógł chociażby zwrócić się do właścicielki budynku przy ul. [...] o wskazanie daty powstania spornych okien i dowodów na tę okoliczność, bądź pozyskać w tym względzie oświadczenia osób mieszkających w sąsiedztwie spornego budynku, czego nie uczyniono.
Ponadto, jak przedstawił MWINB, organ powiatowy nie wyjaśnił, jaki stan projektowy wynikał z decyzji Urzędu Gminy Warszawa [...] z [...] grudnia 1994 r. nr [...], na podstawie której budynek został zrealizowany (tj. w jakiej odległości od działki ewid. nr [...] obręb [...] projektowany był pierwotnie budynek należący do G.S., a także, czy przewidywał on jakiekolwiek otwory okienne od strony nieruchomości przy ul. [...]).
Organ I instancji podał następnie, że sporny budynek został oddany do użytkowania na mocy decyzji Burmistrza Gminy Warszawa [...] z [...] września 1997 r. nr [...] (którą udzielono pozwolenia na użytkowanie jego piwnic i parteru) oraz decyzji PINB z 7 kwietnia 2008 r. nr IIIOT/151/U/2008 (którą udzielono pozwolenia na użytkowanie jego piętra i poddasza). Powołując się na poglądy judykatury wskazał, że dopóki decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, dopóty nie będzie możliwe prowadzenie postępowań naprawczych w trybie art. 51 pr.bud.
W świetle powyższego, zdaniem MWINB, w sprawie fundamentalną kwestią było ustalenie, czy sporne otwory okienne zostały wykonane przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie, czy już po. Od tego bowiem zależał sposób załatwienia sprawy, zaś wydanie badanej decyzji bez ustaleń w ww. zakresie w sposób rażący naruszyło art. 7, 77 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud.
Stan faktyczny sprawy wskazuje na brak przeprowadzenia przez organ powiatowy postępowania dowodowego niezbędnego dla wyjaśnienia istoty sprawy. Powyższe wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, opisaną na wstępie decyzją z 15 maja 2025 r., GINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję MWINB z 19 marca 2025 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GINB przedstawił charakterystykę instytucji stwierdzenia nieważności decyzji oraz dotychczasowy przebieg postępowania.
Następnie podzielił ocenę organu I instancji co do tego, że weryfikowana/badana decyzja została wydana bez przeprowadzenia istotnego postępowania dowodowego w sprawie. PINB zaniechał bowiem ustalenia daty powstania otworów okiennych. Istotne znaczenie na gruncie przedmiotowego postępowania ma fakt czy otwory okienne powstały przed uzyskaniem pozwoleń na użytkowanie, czy już po, czy też były ujęte w projekcie zatwierdzonym pozwoleniem na budowę.
Podstawą nałożenia obowiązku wskazanego w decyzji PINB z 26 kwietnia 2023 r. były wyłącznie ustalenia oględzin zawarte w protokole nr IIIOT/649/2022 z 29 czerwca 2022 r. oraz inwentaryzacja powykonawcza z 4 lutego 2021 r. Organ powiatowy nie wyjaśnił ponadto jaki stan projektowy wynikał z decyzji Burmistrza Gminy Warszawa [...] z [...] grudnia 1994 r., tj. nie ustalił w jakiej odległości od działek sąsiednich został zaprojektowany budynek znajdujący się na działce nr [...] ani tego czy przewidywał jakiekolwiek otwory okienne m. in. od strony nieruchomości sąsiedniej przy ul. [...].
Od powyższych ustaleń zależy sposób załatwienia przedmiotowej sprawy.
W ocenie GINB, skoro badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud., to zasadnie organ I instancji uznał, że została ona obarczona wadą zawartą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
GINB podał, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie stosownie do treści art. 7 i art. 77 k.p.a. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).
Organ odwoławczy przedstawił, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Jednakże utożsamianie pojęcia "rażące naruszenie prawa" z każdym naruszeniem prawa nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane naruszenia prawa, konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, że miało ono charakter rażący.
Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, GINB wskazał, że o wystąpieniu "rażącego naruszenia prawa" decyduje łączne spełnienie trzech przesłanek: - oczywistości naruszenia prawa; - charakteru naruszonego przepisu; - oceny skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Tak więc nie każde, nawet oczywiste naruszenie prawa, może być uznane za rażące. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi bowiem nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać.
Organ odwoławczy przedstawił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. może mieć miejsce wyjątkowo i dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
Podał również, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, ma znacznie większą wagę, niż stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że aby została stwierdzona nieważność, kontrolowana decyzja musi okazać się dotknięta takim rodzajem i stopniem wadliwości, że niemożliwym jest jej pozostawienie w obiegu prawnym w demokratycznym państwie prawnym. Taka sytuacja zachodzi zaś w badanej sprawie.
Również skutki ekonomiczne i społeczne w sytuacji pozostawienia w obrocie ww. decyzji, jako te, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa, są jasne do wskazania i polegają na ochronie pewności porządku prawnego i zasad funkcjonowania praworządnego państwa.
W skardze do Sądu na ww. decyzję GINB, skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 16, art. 75, art. 77, art. 107, art. 145 i art. 156 k.p.a., pominięcie mających istotne znaczenie dla sprawy okoliczności, przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, a także naruszenie w sposób drastycznie rażący interesu prawnego skarżącej oraz społecznego.
Odpowiadając na skargę GINB wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 30 listopada 2025 r. G.S. wniosła o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 22 stycznia 2026 r. ww. uczestniczka postępowania wniosła o oddalenie skargi skarżącej, uchylenie decyzji GINB oraz decyzji ją poprzedzającej MWINB z 19 marca 2025 r. i stwierdzenie nieważności decyzji PINB z 26 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja GINB z 15 maja 2025 r., znak: DOR.7100.99.2025.ABL, utrzymująca w mocy decyzję MWINB z 19 marca 2025 r., nr 294/25, o stwierdzeniu nieważności decyzji PINB nr IIIOT/211/2023 z 26 kwietnia 2023 r. Tą ostatnią, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud., nałożono na G.S. obowiązek wykonania w zakreślonym terminie robót budowlanych, mających na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem (w szczególności z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), poprzez trwałe wypełnienie materiałem budowlanym (typu cegła, bloczki, pustak lub pustak szklany typu luksfer) otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, od strony działki sąsiedniej o nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w Warszawie. W obu ww. decyzjach, wydanych w trybie nadzorczym – stwierdzenia nieważności, organy orzekające uznały, że wskazana decyzja PINB dotknięta jest wadą nieważności uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a ocena ta - zdaniem Sądu - w okolicznościach występujących w sprawie jest prawidłowa i uzasadniała wyeliminowanie ww. decyzji PINB z obrotu prawnego, ze skutkiem ex tunc.
I tak, Sąd zauważa, że orzekając 26 kwietnia 2023 r., w sprawie otworów okiennych usytuowanych w ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie (bo tak organ określił przedmiot postępowania w wydanej w tym dniu decyzji), PINB ustalił w oparciu o dowody, którymi dysponował, że ww. budynek od strony nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie usytuowany jest w odległości mniejszej niż 4 m, ścianą z otworami okiennymi. Ustalenie to nie jest sporne, nie budzi wątpliwości, wynika zarówno z protokołu oględzin PINB z 29 czerwca 2022 r., jak i geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej z 4 lipca 2021 r. uprawnionego geodety A.K.. Nie uprawniało jednak jeszcze organu nadzoru budowlanego do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – z uwagi na istniejące okna w ścianie budynku w odległości mniejszej niż wymagane 4 m. PINB nie mógł tego uczynić bez ustalenia daty realizacji spornych okien, a to z uwagi na to, że przedmiotowy budynek został zrealizowany legalnie – w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawnym pozwolenie na budowę (v. decyzja z [...] grudnia 1994 r. nr [...]), a następnie został oddany do użytkowania decyzjami: z [...] września 1997 r. znak: [...] oraz z 7 kwietnia 2008 r. nr IIIOT/151/U/2008. Pozostawanie w obrocie prawnym tych ostatnich – pozwalających na użytkowanie przedmiotowego budynku przesądza o prawidłowości realizacji budynku przy ul. [...] w Warszawie, choćby ustalenia organów wówczas poczynione były błędne. Inaczej rzecz ujmując, dopóki wskazane decyzje o pozwoleniu na użytkowanie (kończące proces inwestycyjny) pozostają w obrocie prawnym, dopóty właściwy organ nadzoru budowlanego nie może skutecznie "uruchomić" postępowania w trybie naprawczym w stosunku do objętych tymi decyzjami robót; decyzje te stanowią potwierdzenie wykonania tych robót budowlanych zgodnie z przepisami, w tym warunkami technicznymi. Zatem w przypadku niewyeliminowania ww. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z obrotu prawnego, tylko stwierdzenie, że po ich wydaniu doszło do wykonania objętych postępowaniem PINB okien, uprawniałoby ten organ do oceny wskazanych otworów okiennych co do zgodności z prawem. Takich ustaleń w sprawie nie poczyniono; nie podjęto też postępowania dowodowego w tym kierunku; co więcej – poprzestano na domniemaniu. Mianowicie uznano, że skoro w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja MWINB z 24 czerwca 2022 r. nr 699/22, utrzymująca w mocy decyzję PINB z 11 marca 2021 r. umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego w sprawie odstępstw dokonanych podczas budowy budynku przy ul. [...] w Warszawie, to należy uznać, że na dzień udzielenia pozwolenia na użytkowanie dla tego budynku, obiekt ten nie naruszał przepisów ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, "a otwory zostały wykonane w późniejszym okresie". Twierdzenie to jest zbyt daleko idące; nie mogło stanowić jedynej "przyczyny" zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud.
Zatem, zdaniem Sądu, organy orzekającej w niniejszej sprawie prawidłowo zakwestionowały decyzję PINB z 26 kwietnia 2023 r. nr IIIOT/211/2023. Prawidłowo przyjęły, że nie została ona poprzedzona koniecznym (w tym przypadku) postępowaniem dowodowym. To, które przeprowadzono nie pozwoliło (w okolicznościach sprawy) na stwierdzenie, że należy nałożyć na podmiot, o którym mowa w art. 52 pr.bud. obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (v. art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud.); tj. nie dawało powodów do ingerencji w oddany do użytkowania na mocy decyzji budynek, bo nie wykazało wykonania robót, o których mowa w art. 50 ust. 1 pr.bud., uzasadniających następnie zastosowanie art. 51 ust. 1 tej ustawy (a tylko wówczas ten ostatni przepis może być stosowany), a więc m.in. do których nie odnosi się żadna z ww. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Słusznie w efekcie organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że wskazana decyzja PINB dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, z uwagi na rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. Kierując się właściwą wykładnią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zasadnie bowiem przyjęły (v. uzasadnienia decyzji organów obu instancji), że brak właściwego postępowania dowodowego i nie ustalenie daty powstania spornych otworów okiennych, skutkował wadliwym zastosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud., tj. wydaniem błędnej decyzji – m.in. godzącej w ochronę pewności porządku prawnego (ukształtowanego powyżej wymienionymi już decyzjami, pozostającymi w obrocie prawnym a dotyczącymi przedmiotowej w sprawie inwestycji, m.in. decyzją MWINB z 24 czerwca 2022 r., nr 699/22, dotyczącą umorzenia postępowania prowadzonego w ramach nadzoru budowlanego w sprawie odstępstw dokonanych podczas budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie – będącą decyzją ostateczną i prawomocną, v. wyrok tut. Sądu z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1806/22).
Dlatego też Sąd uznał, że w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją GINB nie doszło ani do naruszenia przepisów procesowych, ani do wadliwego zastosowania w I instancji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W sprawie tej poczyniono konieczne ustalenia, a także uwzględniono charakter postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym (jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji), uruchomionego w tym przypadku z urzędu. Badając decyzję PINB z 26 kwietnia 2023 r. prawidłowo wzięto pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty jej wydania, a analizując ten akt zasadnie kierowano się tym, że nie każde naruszenie prawa ma charakter kwalifikowany, jak również, że przypisanie decyzji wady nieważności z uwagi na naruszenie przepisów procesowych choć wyjątkowo, to może mieć miejsce, a to np. wówczas, gdy pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, gdy wydano decyzję bez przeprowadzenia obligatoryjnego postępowania dowodowego. Jako rażące uznaje się bowiem nie tylko naruszenie przepisu prawa materialnego, lecz także przepisu kompetencyjnego, czy przepisu procesowego, jeśli owo naruszenie podważa byt prawny decyzji i wskazuje na ciężką wadliwość aktu rozstrzygającego władczo i jednostronnie o prawach lub obowiązkach jednostki. Zasadniczo w odniesieniu do postępowania administracyjnego rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy organy w ogóle pominęły prowadzenie postępowania wyjaśniającego, albo też prowadziły je w sposób nie pozwalający na ustalenie podstawowych kwestii stanu faktycznego w danej sprawie (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1018/17). Taka też sytuacja, zdaniem Sądu, miała miejsce w niniejszej sprawie, a zagadnienie to zostało prawidłowo ocenione przez organy w niej orzekające. PINB nie poczynił bowiem takich ustaleń, które uzasadniałyby wydanie przez ten organ decyzji nakazującej, a to w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud., co spowodowało wydanie decyzji nieuprawnionej okolicznościami sprawy, wywołującej skutki niemożliwe do zaakceptowania.
Z tych przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów skargi; nie znalazł też żadnych innych powodów do zakwestionowania zaskarżonej decyzji GINB i poprzedzającej ją decyzji MWINB.
Nie stwierdził również, aby uzasadniona była eliminacja decyzji tych organów z obrotu prawnego poprzez niewykazanie rażącego naruszenia prawa, a jednocześnie niedostrzeżenie, że badana decyzja PINB dotknięta jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (albo sprawy, którą załatwiono milcząco), v. pismo procesowe uczestniczki postępowania G.S.. Wprawdzie PINB badaną decyzją zakończył kolejne postępowanie odnoszące się uogólniając do tego samego budynku mieszkalnego, ale tym razem prowadził je w zakresie okien zrealizowanych w ścianie tego budynku zlokalizowanej od strony ul. [...] w Warszawie, natomiast wcześniejsze postępowanie przed tym organem, które PINB zakończył decyzją z 11 marca 2021 r. nr IIIOT/131/2021, odnosiło się do odstępstw dokonanych podczas budowy ww. obiektu. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie można stwierdzić, aby pomiędzy tymi postępowaniami występowała tożsamość przedmiotowa. Wskazana przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. będzie zaś miała miejsce wówczas, gdy decyzja organu administracji rozstrzyga ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, bez uprzedniego wyeliminowania pierwotnej decyzji wydanej w tej sprawie. Pomiędzy takimi sprawami musi zachodzić tożsamość; tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty i ten sam przedmiot, stan prawny i faktyczny. Do zaistnienia przypadku res iudicata w ramach podstaw nieważności konieczne jest więc ustalenie stosunku tożsamości pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją, która ma zostać unieważniona, a sprawą, której dotyczy uprzednio wydana decyzja ostateczna. Pomiędzy ww. decyzjami PINB nie występuje tożsamość przedmiotowa – decyzje te zakończyły postepowania prowadzone w różnym zakresie. Niemniej jednak badana decyzja PINB jako dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa prawidłowo została unieważniona.
W końcu, odnosząc się do skargi, Sąd nadto dostrzega, że uregulowane w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego tryby nadzwyczajne umożliwiające eliminację z obrotu prawnego decyzji, czy niektórych postanowień, cechuje niekonkurencyjność. Oznacza to, że okoliczność stanowiąca podstawę stwierdzenia nieważności aktu, nie stanowi podstawy do wzruszenia tego aktu w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. W tym przypadku Sąd nie miał wątpliwości, że dostrzeżona wadliwość decyzji PINB wypełnia przesłankę stwierdzenia nieważności, uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (a nie jak zdaje się sugerować skarżąca – przesłankę wznowienia), choć związana jest z naruszeniem przepisów postępowania dowodowego. Gradacja tego naruszenia skutkowała uznaniem, że doszło do rażącego naruszenia prawa, a to czyniło koniecznym stwierdzenie nieważności badanego aktu PINB.
W tych warunkach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło