VII SA/Wa 171/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011r o kierujących pojazdami - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. [...] z dnia [...] września 2015 r. o skierowaniu A. S. na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 82 ust 1 pkt 4 a ustawy z dnia 5 stycznia 2011r o kierujących pojazdami ( w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 sierpnia 2014r ) badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega: kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Zgodnie natomiast z 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Jak stanowi zaś art. 135a tej ustawy, do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.). Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w [...] IV Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...], uznający A. S. za winnego tego, że w dniu [...] maja 2008 r. w [...] umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że znajdując się w stanie nietrzeźwości prowadził samochód i za to na podstawie art. 178a § 1 k.k. wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo ją zawieszając. Orzekł także wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat zobowiązując go do zwrotu posiadanego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów. Wyrok ten został przesłany organowi do wykonania. Zdaniem Kolegium treść wyroku jest jednoznaczna, a skierowanie skarżącego na badania w zakresie psychologii transportu znajduje oparcie zarówno w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997r – Prawo o ruchu drogowym jak i obecnie obowiązującej ustawy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego złamania zasady lex retro non agit z uwagi na zastosowanie do zdarzenia mającego miejsce w 2008r ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami organ wyjaśnił, że podniesiona okoliczność nie ma znaczenia z uwagi na fakt, że zarówno przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r – Prawo o ruchu drogowym jak i obecnie obowiązującej ustawy w odniesieniu do osób, które kierowały pojazdami w stanie nietrzeźwości zawierają takie same konsekwencje prawne tj. obowiązek skierowania na badania psychologiczne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. S. zarzucając naruszenie zasady lex retro non agit poprzez rozpatrzenie sprawy w świetle przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, która nie miała zastosowania do zdarzeń zaistniałych przez dniem wejścia jej w życie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami w wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższy przepis skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m. [...] o skierowaniu skarżącego – A. S. na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Podstawę materialnoprawną wskazanej decyzji stanowi art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu decyzji powołano się na bezsporne okoliczności faktyczne wynikające z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla [...] – [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...], który to wyrok został przesłany organowi do wykonania. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] maja 2015 r., i przy piśmie Sądu z dnia [...] sierpnia 2015 r. został przekazany do Urzędu Miasta [...] celem wykonania. Analizując stan prawny oraz okoliczności sprawy, Sąd uznał, iż tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie może się ostać. Orzeczenia te wydano bowiem bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego (w zakresie koniecznym dla prawidłowego zastosowania ww. przepisów prawa materialnego), czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wprawdzie prawidłowo ustalono, iż skarżący prowadził pojazd będąc w stanie nietrzeźwości, co potwierdza ww. prawomocny wyrok Sądu z dnia [...] grudnia 2014r tym niemniej nie poczyniono w sprawie dodatkowych ustaleń, a to w kontekście zbadania, czy wobec orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego zasadnym jest kierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155), starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Zgodnie z art. 135a tej ustawy, do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.). W ocenie Sądu, orzekając w niniejszej sprawie (a to w kontekście ww. przepisów prawa materialnego) nie można było pominąć, iż wskazanym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2014r sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] – [...] w [...] prawomocnie orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Jak stanowi zaś art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Zważyć jednocześnie trzeba, że to sąd powszechny orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz ten dotyczy i dopiero to orzeczenie stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia - w orzeczonym zakresie - przez właściwy organ. Z powyższego wynika więc, iż wobec skarżącego (w związku z ww. wyrokiem sądu powszechnego) zachodzi podstawa do wydania decyzji w trybie art. 103 ust. 1 ww. ustawy. Z akt sprawy nie wynika, czy taka decyzja została już przez organ wydana. Niemniej oczywistym jest, iż decyzja o wskazanej powyżej treści winna być wobec skarżącego wydana, a skarżący winien do orzeczonego przez Sąd powszechny zakazu i związanej z nim decyzji o utracie uprawnień do kierowania pojazdami, się zastosować. Zdaniem Sądu oznacza to, iż całkowicie bezprzedmiotowym - na tym etapie może okazać się sprawdzanie stanu zdrowia skarżącego i kierowanie go na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (a więc - w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, v. art. 82 ust. 1 ww. ustawy). Powyższe w niniejszej sprawie nie zostało zupełnie dostrzeżone. Wprawdzie decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 135a wskazanej ustawy ma charakter związany. Niemniej dla jej wydania, konieczne jest jeszcze wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych, bo tylko wówczas można stwierdzić, czy stan sprawy wypełnia hipotezę zawartą w ww. przepisach prawa. Te zaś nie zostały w niniejsze sprawie w pełni poczynione, albowiem zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, czy skarżący jest kierowcą w rozumieniu ustawy. Przy czym, bezspornym jest, że skarżący ma orzeczony dwuletni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów. Niezależnie więc od wyniku ww. badań psychologicznych, skarżący w związku z zastosowanym przez Sąd środkiem karny i tak nie może prowadzić żadnych pojazdów. To natomiast wiąże się z obowiązkiem organu do wydania decyzji o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami. Warto dostrzec, że taka sama sankcja grozi w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (v. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami). W konsekwencji, w ocenie Sądu, wobec orzeczonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, odpadła podstawa do kierowania skarżącego na badania psychologiczne. Na badania te, stosownie do ww. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, może być skierowany tylko kierowca, a więc - osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem (v. art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami). Z przytoczonych powyżej okoliczności wynika zaś, że wobec skarżącego należało wydać orzeczenie o utracie uprawnień do kierowania pojazdami, co wiąże się z utratą statusu kierowcy. Okoliczności sprawy wskazywałyby więc na to, że skarżący status ten utracił. Jednakże akta sprawy nie pozwalają na wyjaśnienie tej okoliczności, mającej w tym przypadku - wobec brzmienia art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, znajdującego zastosowanie wyłącznie wobec kierowców- znaczenie prawne. Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów procesowych w zw. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 135a ustawy o kierujących pojazdami poprzez brak ustalenia, czy skarżący jest kierowcą w rozumieniu ww. przepisów, a wobec tego – czy przedmiotowym pozostaje wydanie wobec niego decyzji kierującej go na badania psychologiczne. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 579/11, na tle przepisów poprzedniej ustawy Prawo o ruchu drogowym (zawierającej podobne rozwiązania prawne; Lex nr 1116589), iż decyzja administracyjna o skierowaniu na badania psychologiczne w celu ustalenia, czy istnieją przeciwskazania psychologiczne do kierowania pojazdem, może być wydana wyłącznie wobec osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Przeprowadzenie badania psychologicznego w stosunku do osoby nieposiadającej uprawnień do kierowania pojazdem jest bezprzedmiotowe, z ich wynikiem nie wiążą się bowiem żadne konsekwencje. Orzekając ponownie w sprawie, organ obowiązany będzie uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i uzupełnić akta sprawy, celem ustalenia, czy skarżący jest kierowcą w rozumieniu ustawy. Od tego też winien uzależnić rozstrzygnięcie w sprawie. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200 ww. ustawy.