VII SA/Wa 1729/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-25
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Ewa Machlejd
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylając decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę, naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.)?Ratio decidendi
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), ponieważ nie doręczył skarżącej odpisu odwołania ani załączonych do niego dokumentów, a także nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skutkowało to sytuacją, w której organ znał stanowisko tylko jednej z dwóch stron o przeciwstawnych interesach, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza że organ odwoławczy orzekł merytorycznie odmiennie niż organ I instancji. Ponadto, organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił brak rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do inwestycji, nie precyzując, której decyzji (pierwotnej czy zmienionej) dotyczy jego ocena, co uniemożliwiło prawidłowe zbadanie każdej z decyzji pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] lipca 2011 r., która uchyliła decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2011 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta G. z dnia [...] lutego 2007 r. (zmienionej decyzją z [...] lipca 2007 r.) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wojewoda uznał pierwotne pozwolenie za wydane z rażącym naruszeniem prawa, wskazując na niezachowanie odległości od granicy, przekroczenie linii zabudowy oraz naruszenie przepisów dotyczących wysokości i usytuowania budynku. GINB uchylił decyzję Wojewody, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Skarżąca zarzuciła GINB naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady czynnego udziału strony, oraz przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. W. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. W. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej "k.p.a." oraz art. 34, art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po wszczęciu postępowania z urzędu, stwierdził nieważność decyzji Prezydenta G. z dnia [...] lutego 2007 r. zmienionej decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lipca 2007 r., którą to decyzją zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. S. [...] w G. wraz z instalacjami wewnętrznymi i przyłączami, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego na terenie, na którym zlokalizowany jest przedmiotowy budynek, obowiązuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wolno stojąca. Z uwagi na występujące tereny potencjalnie narażone na osuwanie się ziemi wszelkie inwestycje na tym obszarze powinny być poprzedzone szczegółowym rozpoznaniem budowy geologicznej i ustaleniem kategorii geotechnicznej warunków ich posadowienia z uwzględnieniem stateczności skarp zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ze szczegółowych zapisów planu (karta terenu [...]), wynikało, że dopuszczalna wysokość budynków to 2 do 3 kondygnacji nadziemnych, przy czym wysokość mierzona od poziomu przyległej ulicy K. nie mogła przekroczyć 8,0 m i 2 kondygnacji. Ponadto nowa zabudowa musiała nawiązywać pod względem skali, bryły, podziałów i formy architektonicznej do zabudowy historycznej reprezentowanej przez budynki znajdujące się na K. wpisane do rejestru zabytków oraz objęte ochroną konserwatorską.
Zdaniem organu w zatwierdzonym projekcie nie zostały zachowane odległości obiektu projektowanego od granicy z działką sąsiednią, wskazane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), dalej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., ponieważ ściana hali garażowej została usytuowana bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią, a nie jest częścią budynku całkowicie znajdującą się poniżej terenu. Jednocześnie, jak wynika z projektu zagospodarowania działki, część hali garażowej oraz część wejściowa przekracza nieprzekraczalną linię zabudowy od ulicy S. obowiązującą na tym terenie w miejscowym planie. Nadto, porównując rysunki wykonane przez projektanta z dołączoną dokumentacją fotograficzną i rysunkową organ uznał, że rzeczywiste usytuowanie parterowych okien południowych budynku przy ul. S. [...] w G. odbiega od przedstawionych w analizie, co powoduje, że nie zostały spełnione warunki określone w § 13 ww. rozporządzenia.
Z powyższych przyczyn organ uznał, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2007 r., zmieniona decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. rażąco narusza przepisy art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) oraz § 12 i 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2011r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. A. – M., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2011 r., oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lutego 2007 r., zmienionej decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lipca 2007 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazując na zasadę określoną w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. i zawarty w ust. 4 pkt 2 tego przepisu wyjątek od niej (w brzmieniu na dzień 22 lutego 2007 r.), podał, że wschodnia ściana spornego budynku (od strony działki nr ew. [...]) na poziomie piwnicy i parteru została zaprojektowana bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr ew. [...], w ten sposób, że przylega do ściany budynku garażowego znajdującego się na tej działce. Jakkolwiek sporny budynek został zaprojektowany w ten sposób, że nie przylega on całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce, jednakże powyższe usytuowanie nie może zostać uznane za rażące naruszenie postanowień § 12 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia z uwagi na jego brzmienie w dacie wydania pozwolenia na budowę. Wystarczające było, aby na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy istniał budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych oraz aby projektowana ściana przylegała do ściany istniejącej. Powyższy przepis nie wymagał, aby ściana budynku usytuowanego bezpośrednio przy granicy działki przylegała do istniejącej ściany budynku na działce sąsiedniej całą powierzchnią, tak jak to obecnie stanowi obowiązujący § 12 ust. 3 pkt 2.
Organ II instancji wskazał, że działka inwestycyjna nr [...] położona w G. przy ul. S. [...], zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego K. w G. położona jest na obszarze oznaczonym symbolem [...], którego przeznaczenie terenu to zabudowa jednorodzinna wolnostojąca. Nie podzielił jednak poglądu organu I instancji, że przedmiotowa inwestycja narusza w sposób rażący postanowienia tego planu miejscowego poprzez niezachowanie nieprzekraczalnej linii zabudowy od ul. S. Jak wynika z pkt 6 c karty terenu nr [...] planu miejscowego "przednie linie zabudowy od strony ul. S. nie dotyczą parterowych obiektów garażowych wbudowanych w naturalną skarpę". W dokumentacji projektowej, na planie zagospodarowania terenu naniesiono nieprzekraczalną linię zabudowy oraz rzut piwnicy i parteru. Zaprojektowana inwestycja od strony ul. S. przewiduje budynek garażowy oraz schody wejściowe do przedmiotowego budynku mieszkalnego. Zdaniem jednak organu II instancji, jakkolwiek budynek garażowy został zaprojektowany w ten sposób, że przekracza dopuszczalną linię zabudowy, to wobec treści ww. pkt 6c, takie usytuowanie jest zgodne z planem miejscowym. Nadto sposób zaprojektowania budynku garażowego jest charakterystyczny dla historycznej zabudowy reprezentowanej przez budynki znajdujące się na K. oraz nawiązuje pod względem skali, bryły, podziałów i form architektonicznych do istniejącej zabudowy sąsiedniej, w tym także do nieruchomości sąsiedniej położonej przy ul. S. [...].
Odnosząc się do kwestii schodów wejściowych, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż uznanie ich za część budynku nie znajduje oparcia w dokumentacji projektowej (na rzucie dachu widoczne jest, że konstrukcja schodów wejściowych nie jest pokryta dachem). Ponadto, w orzecznictwie wskazuje się, że schody nie są budynkiem, samoistną budowlą ani też obiektem małej architektury, co oznacza, że nie są obiektem budowlanym. Jak przyznał organ, choć w przedmiotowym projekcie schody nie są "typowe", gdyż są one połączone z ogrodzeniem, to jednak nie mogło to przesądzać, że należy je potraktować jako część wejściową spornego budynku. W nawiązaniu do pkt 5d ww. karty terenu [...] Miejscowego Planu stwierdzono, że z dokumentacji fotograficznej zgromadzonej w sprawie wynika, że zastosowana bryła i forma schodów wejściowych nawiązuje do istniejących form ukształtowania schodów wejściowych do budynków przy ul. S. w G. oraz ukształtowania rzeźby terenu.
Także wysokość budynku (10,56 m) jest zgodna z miejscowym planem w świetle pkt 6c karty terenu [...], gdzie ustalono dopuszczalną wysokość na 12,0 m, przy czym na terenach [...] i [...] wysokość mierzona od poziomu przyległej ulicy K. nie może przekroczyć 8,0 m. Wymóg tej ostatniej wysokości nie miał jednak zastosowania, bowiem przedmiotowa działka nie przylega do ulicy K., a znajduje się przy ulicy S. Organ odwoławczy stwierdził, iż zapis Miejscowego Planu zdaniem organu II instancji w odniesieniu do lokalizacji przedmiotowej inwestycji nie jest jednoznaczny i może budzić wątpliwości interpretacyjne.
Za bezpodstawne uznał także organ II instancji twierdzenia dotyczące niespełnienia warunków § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Organ I instancji oparł się w tym zakresie na analizie porównawczej dokumentacji fotograficznej z dokumentacją projektową, gdy tymczasem ocenie podlegać powinna wyłącznie dokumentacja projektowa, w oparciu, o którą orzekał organ, udzielając pozwolenie na budowę. Tymczasem w projekcie architektoniczno-budowlanym sporządzonym przez uprawnionych projektantów znajduje się analiza dostępu do światła dziennego oraz analiza wpływu inwestycji na dostęp obiektów przesłanianych do światła dziennego, z których wynika, że przy sytuowaniu przedmiotowego budynku względem budynku znajdującego się na sąsiedniej działce (nr [...]) przesłanianie nie występuje.
Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lutego 2007 r. zmieniona decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję złożyła M. W., wnosząc o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 10 § 1 k.p.a. przez niedoręczenie skarżącej ani jej pełnomocnikowi odpisu odwołania oraz uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem decyzji,
- art. 12 § 1 k.p.a. przez niewnikliwe rozpoznanie sprawy i pominięcie kwestii zaprojektowania większej liczby kondygnacji nadziemnych budynku niż dopuszczona przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego,
- art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia nie odnoszącego się do wszystkich aspektów sprawy,
- art. 81. k.p.a. przez uznanie istotnych dla sprawy okoliczności za udowodnione na podstawie dowodów, co do których skarżąca nie miała możności wypowiedzenia się,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy kontrolowana decyzja Prezydenta Miasta G. o pozwoleniu na budowę rażąco narusza prawo,
- art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku z art. 94 pkt 6 Prawa budowlanego przez jego niezastosowanie, podczas gdy wykonanie decyzji Prezydenta Miasta G. skutkuje czynem zagrożonym karą przez prowadzenie robót budowlanych niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy zachodziły przesłanki do utrzymania decyzji organu I instancji w mocy,
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego zastosowanie, podczas gdy nie było podstaw do jego zastosowania;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. przez jego zastosowanie i pominięcie, że projekt przewidywał budynek ze ścianą usytuowaną przy granicy działki, jednak nie przylegający do budynku znajdującego się na granicy działki sąsiedniej,
- § 12 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia w zw. z przepisem pkt 6 lit. A Karty Terenu [...]- załącznika do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że projekt nie spełniał wymogów dotyczących intensywności zabudowy,
- pkt 6 b tiret trzecie Karty terenu nr [...] do Miejscowego Planu przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez pominięcie faktu, że projekt budowlany przewidywał w istocie budynek czterokondygnacyjny o wysokości 13,05 m, podczas gdy dopuszczalna wysokość budynku to 12 m, a ponadto pominięcie, że wysokość budynku od przyległej do terenu [...] ul. K. przekracza 8 m,
- pkt 6 c Karty terenu nr [...] do Miejscowego Planu przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że garaż stanowiący konstrukcyjnie najniższą kondygnację budynku mieszkalnego jest parterowym obiektem garażowym, o jakim mowa w tym przepisie,
- pkt 6 c Karty terenu nr [...] do Miejscowego Planu przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że schody wejściowe do budynku nie stanowią części budynku i pominięcie, że wykraczają one poza nieprzekraczalną linię zabudowy, wyznaczoną w Planie,
- § 3 pkt 17 w zw z § 3 pkt 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. przez uznanie, że przewidziana w projekcie pierwsza kondygnacja budynku nie jest kondygnacją nadziemną,
- art. 5 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego przez pominięcie faktu, że zatwierdzony projekt nie zapewnia ochrony sąsiedniemu budynkowi będącemu obiektem objętym ochroną konserwatorską,
- art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego przez zatwierdzenie projektu niezapewniającego poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich,
- § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. przez pominięcie faktu, że projekt obejmował analizę zacienienia budynku przy ul. S. [...] przy uwzględnieniu nierzeczywistego usytuowania okien parterowych tego budynku i zatwierdzenie projektu niezapewniającego ochronę tego budynku przed zacienieniem,
- art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego przez pominięcie faktu, że projekt budowlany sporządzony został na mapach zawierających nieprawdziwe rzędne terenu,
- art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez wadliwe stwierdzenie zgodności projektu z planem zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2133/11 uznał skargę za niezasadną i ją oddalił. Wskazując na nieważnościowy charakter kontrolowanej w sprawie decyzji oraz rozumienie przesłanki "rażącego naruszenia prawa", stwierdził, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonym rozstrzygnięciu prawidłowo ustalił, że "decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lutego 2007 r. nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a."
Zdaniem Sądu kontrolowana inwestycja nie narusza przepisów prawa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanego pozwolenia na budowę i jest zgodna z planem miejscowym.
Za bezzasadny Sąd uznał zarzut pozbawienia skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji z uwagi na niedoręczenie jej odwołania inwestora od decyzji organu I instancji, bowiem Główny Urząd Nadzoru Budowlanego przy piśmie z dnia 16 maja 2011 r. w związku z przekazaniem mu do rozpatrzenia odwołania inwestora, zwrócił organowi I instancji akta sprawy, celem ich uporządkowania, skompletowania oraz ponumerowania, jednocześnie informując o tej czynności strony postępowania, w tym skarżącą. Pismo to zostało doręczone w dniu 23 maja 2011 r. pełnomocnikowi skarżącej. Skarżąca miała zatem wiedzę o wniesionym odwołaniu i toczącym się postępowaniu odwoławczym. Mogła zapoznać się z aktami sprawy oraz składać odpowiednie wnioski i pisma.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. W., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi przez jej uwzględnienie w całości w razie gdyby Sąd dopatrzył się jedynie naruszenia przepisów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie o sygn. II OSK 1813/12 po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2133/11 - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Rozpoznając sprawę po ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.".
Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnoszono w skardze.
Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kierując się wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartymi we wskazanym wyżej wyroku – uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja zapadła z obrazą przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przedmiotem postępowania sadowego jest dokonana w trybie nieważnościowym kontrola decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę następnie zmienionej decyzją zatwierdzającą projekt zamienny.
Postępowanie nieważnościowe tak samo jak postępowanie zwykłe musi być przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z podstawowych zasad każdego postępowania jest zapewnienie stronom postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stronę można pozbawić czynnego udziału w sprawie tylko i wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, przy czym przyczyny odstąpienia od tej zasady muszą być utrwalone w aktach sprawy.
Z akt niniejszej sprawy jak również z jej charakteru nie wynika, aby zaistniały podstawy uzasadniające odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, zatem organy powinny jej przestrzegać. Niestety została ona naruszona w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Jak wskazał to NSA w uzasadnieniu wyroku, którym jest związany Sąd przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, skarżąca z pisma Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 maja 2011 r. mogła uzyskać wiedzę o wniesionym odwołaniu, jednak nie przesądza to jeszcze o tym, iż działania organu nie były wolne od wad. Podkreślić przede wszystkim trzeba, iż stronie skarżącej nie doręczono nie tylko odwołania, ale także załączonych do niego odpisów dokumentów, pomimo, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powoływał się na nie w treści swojej decyzji, uwzględniając przy tym argumentację strony odwołującej się. Skarżąca nie została także zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W doktrynie podkreśla się trafnie, że samo zawiadomienie stron o wniesionym odwołaniu nie czyni zadość wymaganiom art. 10 § 1 k.p.a. (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 230, w odniesieniu do art. 8 § 1 w pierwotnym brzmieniu; Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 315; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 569), bowiem w myśl tego przepisu strony powinny mieć możliwość zapoznania się z treścią odwołań wniesionych przez inne strony i wypowiedzenia się, co do ich treści (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 230). Organ administracji publicznej powinien, zatem albo dołączyć do zawiadomienia odpis odwołania, albo wyznaczyć stronie termin do zapoznania się z odwołaniem. Zatem doręczenie skarżącej pisma w dniu 23 maja 2011 r. nie wyczerpuje powyższego wymogu. Jednakże nie każde naruszenie tej zasady ma istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie tej zasady należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 1142/12, LEX nr 1270072). W rozpoznawanej sprawie naruszenie zasady czynnego udziału strony należy uznać za takie, które miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w efekcie uniemożliwienia stronie wypowiedzenie się w zakresie twierdzeń odwołania oraz zebranego materiału dowodowego doprowadziło do sytuacji, w której organ znał stanowisko tylko jednej z dwóch stron o przeciwstawnych interesach. Jest to naruszenie tym bardziej istotne, że w efekcie uwzględnienia odwołania organ odwoławczy orzekł merytorycznie odmiennie niż organ I instancji. Tym samym za zasadny uznać trzeba przedstawiony w skardze do sądu zarzut naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., jak również dyspozycji art. 81 k.p.a.
Przechodząc do oceny postępowania przeprowadzonego w trybie nieważnościowym, skład orzekający w pełni podziela przedstawione przez organ odwoławczy rozważania dotyczące instytucji stwierdzenia nieważności i przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Niemniej jednak rozważania organu o braku rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do kontrolowanej inwestycji należy uznać za nieprawidłowe. Zaskarżona decyzja odnosi się do inwestycji ogólnie, nie precyzując czy chodzi o inwestycję określoną i zatwierdzoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę czy o inwestycję w kształcie jaki wynika z decyzji ją zmieniającej i zatwierdzającej projekt zamienny z dnia [...] lipca 2007 r. Tym samym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonując oceny, że decyzja o pozwoleniu na budowę i decyzja zmieniająca nie naruszają prawa, nie wskazuje na elementy konkretnej decyzji, które nie naruszają prawa lub je naruszają, ale w sposób nie rażący, a więc taki który nie skutkuje stwierdzeniem nieważności konkretnej decyzji.
Innymi słowy organ w zaskarżonej decyzji dokonał oceny inwestycji tak jakby w stosunku do niej była wydana tylko jedna decyzja określająca kształt pozwolenia na budowę. Zaś w niniejszej sprawie mamy do czynienia z inwestycją, której pierwotny kształt został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę, a później zmieniony decyzją zatwierdzającą projekt zamienny. Fakt ten jest o tyle istotny, że projekt zamienny wprowadził zmiany w stosunku do projektu pierwotnego w zakresie konstrukcji: sposobu posadowienia budynku, części ścian piwnic, części płyt stropowych i podciągów oraz w elewacji budynku.
Podkreślić należy, iż w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu nieważnościowym badana była przez organ odwoławczy zarówno decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. jak i decyzja ją zmieniająca z dnia [...] lipca 2007 r. Ponownie rozpoznając odwołanie organ II instancji zobowiązany będzie ocenić każdą z kontrolowanych w trybie nieważnościowym decyzji pod względem zaistnienia bądź nie przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. przestrzegając wszystkich zasad prawidłowo prowadzonego postępowania, a w szczególności zasady czynnego udziału strony w dokładnie każdym stadium postępowania. Swoje ustalenia organ odzwierciedli w uzasadnieniu decyzji stosownie do wymogów jakie uzasadnieniu decyzji stawia art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd odstąpił od merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, uznając ją za przedwczesną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, orzeczenie sformułowane w punkcie II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. Natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło