VII SA/Wa 173/12

Dnia 5 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 173/12 ze skargi M. M. na czynności Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie odmowy wykonania wniosku w sprawie zwrotu kwoty pobranej przez wojskowy organ emerytalny w postępowaniu egzekucyjnym z tytułu zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego postanawia odrzucić skargę. Wnioskiem z dnia 22 lutego 2011 r. M. M., na podstawie art. 36 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r., Nr 8, poz. 66), wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w O. z wnioskiem o zwrot kwoty 705 złotych wraz z odsetkami, pobranej przez Wojskowe Biuro Emerytalne w O. w postępowaniu egzekucyjnym lub na wezwanie z dniu 15 lutego 2010 r. (KP Nr [...]) z tytułu zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego na rzecz ww. Biura. Jak wynika z akt sprawy, ww. kwota będąca przedmiotem wniosku skarżącego postała w wyniku zasądzenia w postępowaniu przed Sądami powszechnymi od M.M. na rzecz Wojskowego Biura Emerytalnego w O. kosztów zastępstwa procesowego, w następujących sprawach o sygn. akt: [...] - 120 zł; [...] - 120 zł; [...] - 120 zł; [...] - 120 zł; [...] - 60 zł; [...] 808/10 - 120 zł; oraz w sprawie egzekucyjnej [...] - 45 zł. Razem: 705 zł. W odpowiedzi na ww. wniosek Wojskowe Biuro Emerytalne w O. wyjaśniło, że ww. orzeczenia (w tym w części dotyczącej kosztów postępowania) objęte są powagą rzeczy osądzonej. Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uwzględnienia tego żądania. Ponadto wskazano, że jeśli M. M. uważa, iż orzeczenia sądowe zapadłe w ww. sprawach są wadliwe, to można ewentualnie skorzystać ze szczególnych procedur ich wzruszenia, ale jedynie przed właściwymi do tego sądami. Niezadowolony z ww. odpowiedzi M. M. złożył wniosek z dnia 1 kwietnia 2011 r. do Ministra Obrony Narodowej, w którym ponowił swoje żądanie zawarte we wniosku z dnia 22 lutego 2011 r. Pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. Ministerstwo Obrony Narodowej Departament Spraw Socjalnych na prośbę Biura Skarg i Wniosków poinformowało M. M., że przepis art. 36 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, nie dotyczy zwolnienia osób fizycznych z kosztów postepowania sądowego w sprawach cywilnych. Pismem z dnia 1 września 2011 r. M. M. ponowił swój wniosek do Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie zwrotu ww. kwoty. W reakcji na ww. pismo Ministerstwo Obrony Narodowej Biuro Skarg i Wniosków wystosowało odpowiedź z dnia 30 września 2011 r., w którym wskazało, że ponowny wniosek w sprawie zwrotu kwoty 705 zł jest bezzasadny, a przy poprzedniej odpowiedzi Ministerstwo wyczerpująco wyjaśniło przedmiotową kwestię. W związku z tą odpowiedzią, M. M. przy piśmie z dnia 12 października 2011 r. wezwał Ministra Obrony Narodowej do naruszenia prawa, poprzez zwrot kwoty 705 zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Przy piśmie z dnia 17 listopada 2011 r. Ministerstwo Obrony Narodowej Biuro Skarg i Wniosków odpowiedziało na ww. wezwanie do usunięcia do naruszenia prawa, wskazując, że w sprawie kosztów zastępstwa procesowego udzielono już szczegółowych wyjaśnień. Ponadto w odpowiedzi tej wskazano, że zarzuty formułowane przez M. M. należy uzanć za bezzasadne. W związku z powyższym poinformowano, że w przypadku kierowania kolejnych skarg w tej sprawie, przy braku wskazania nowych okoliczności, w myśl art. 239 k.p.a., przedstawione stanowisko zostanie podtrzymane, bez zawiadamiania piszącego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. M., wnosząc o uznanie jego uprawnień na podstawie art. 405 k.c. do żądania zwrotu od Skarbu Państwa, za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej jako jego reprezentanta, bezprawnie pobranej z mojej emerytury w postępowaniu egzekucyjno-administracyjnym kwoty 705 zł wraz z odsetkami; oraz określenie dla Ministra Obrony Narodowej obowiązku zwrotu na jego rzecz wymienionej kwoty wraz z należnymi odsetkami, która została bezprawnie pobrana z jego świadczeń emerytalnych przez funkcjonariusza publicznego - Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w O. bądź w przedmiocie wykonania bezprawnie wystawionego przez niego wezwania, co spowodowało bezpodstawne wzbogacenie o wskazaną kwotę Skarb Państwa lub radcę prawnego, który bezprawnie reprezentował wojskowy organ emerytalny przed sądami. Wymieniona kwota stanowi wartość zaskarżenia oraz wyraża wartość szkody w moim mieniu wyrządzonej bezpodstawnym działaniem służbowym funkcjonariuszy państwowych. Za szkody przez nich spowodowane odpowiada Skarb Państwa, co reguluje art. 417 k.c. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o odrzucenie skargi, ponieważ w jego ocenie żądanie skarżącego zwrotu kwoty 705 zł nie mieści się w zakresie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skarga, podlega odrzuceniu przez sąd, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ zaskarżone czynności Ministra Obrony Narodowej podejmowane były w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Już sama ta okoliczność powoduje, że wniesienie przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego jest niedopuszczalne. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 3 § 2 p.p.s.a. wskazano katalog spraw, w jakich sądy administracyjne orzekają, sprawując kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Zgodnie z tym katalogiem zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jak wynika z powyższego, zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie podlegają sprawy załatwiane przez organy administracyjne w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego - skarg i wniosków, jak również sprawy inne niż wynikające z władztwa administracyjnego, np. sprawy cywilne. Ponadto Minister Obrony Narodowej, rozpoznając wszystkie pisma skarżącego w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie był obowiązany do wydania żadnego aktu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., ponieważ z żądania zawartego w pismach skarżącego wynika, że ma ono charakter cywilnoprawny. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że jako podstawę swojego żądania, skarżący w pismach kierowanych do organu administracyjnego powoływał się na treść art. 36 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Samo oparcie żądania na przepisie prawa administracyjnego, nie oznacza, że w ogóle mamy do czynienia ze sprawą administracyjną. O tym bowiem decydują przepisy prawa, a nie wola wnioskodawcy. Dlatego też w takim przypadku ważne jest ustalenie istoty sprawy z jaką mamy do czynienia w określonym przypadku. W tym miejscu wyjaśnienia skarżącemu wymaga, że w wyniku składanych przez niego do Ministra Obrony Narodowej pism dotyczących zwrotu kwoty 705 zł nie doszło do powstania stosunku administracyjnego, który podlegałby kontroli sądów administracyjnych. Żądanie zawarte w pismach skarżącego ma bowiem charakter cywilnoprawny, którego źródłem jest stosunek o charakterze cywilnym powstały pomiędzy wierzycielem - Wojskowym Biurem Emerytalnym w O., a dłużnikiem - M. M.. To w wyniku orzeczeń zapadłych przed Sądami powszechnymi powstała określona wierzytelność, która następnie została wyegzekwowana od M. M. przez Wojskowe Biuro Emerytalne w O. jako wierzyciela w trybie egzekucyjnym, w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, a nie w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Działania podjęte przez ww. wierzyciela nie były więc związane z podjęciem jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia przez organ administracyjny, o jakim mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Dlatego należało uznać, że również czynności Ministra Obrony Narodowej podejmowane w tej sprawie nie wyczerpały znamion aktu administracyjnego lub innej czynności materialno-technicznej, które zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. podlegałyby zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W tej też sprawie Minister nie był obowiązany do wydania decyzji, ponieważ w ramach obowiązującego porządku prawnego nie posiada on kompetencji do wzruszania aktów władzy sądowniczej, w tym dotyczących zwrotu poniesionych przez stronę kosztów procesu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.