VII SA/Wa 173/13

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2013 r. po rozpoznaniu wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 21 marca 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy J. C. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku przedstawił swoją sytuację rodzinną, finansową i majątkową. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub. ). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 4.579.66 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.925,66 złotych oraz emerytura małżonki w wysokości 1.654,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że posiada mieszkanie o pow. 46,6 m², działkę rekreacyjną o pow. 6,2 ary oraz ośmioletni samochód. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że nie stać go na ponoszenie kosztów w sprawie z uwagi na zwiększające się koszty utrzymania oraz koszty leczenia własnego i żony. Podkreślił, że wspólnie z żoną są osobami schorowanymi. Nadmienił, że ze względów zdrowotnych po przebytym zabiegu z uwagi na swoją niezdolność do pracy w styczniu tego roku nie osiągnął dochodu. Wnioskodawca zaznaczył także, iż w miarę swoich możliwości wspólnie z żoną wspierają córkę, która jest na rencie po przebytym wypadku komunikacyjnym i jest całkowicie niezdolna do pracy. Skarżący podał, że ponosi następujące koszty utrzymania tj. opłatę za mieszkanie w wysokości 455,00 złotych, opłatę za media w wysokości 260,00 złotych, zakup żywności 1140,00 złotych, wydatki z "przejazdem" 122,00 złotych, zakup lekarstw 450,00 złotych, leczenie i rehabilitacja 400,00 złotych. Ponadto wskazał, że spłaca trzy zaciągnięte kredyty; jeden gotówkowy w wysokości 390,00 złotych miesięcznie, drugi zaciągnięty na zakup samochodu w wysokości 793,00 złotych i trzeci zaciągnięty na zakup sprzętu rehabilitacyjnego w wysokości 279,00 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonki. Zaznaczyć bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Mając na uwadze powyższe tj. osiągany dochód przez wnioskodawcę i jego małżonkę uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można go zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i małżonka pobiera świadczenie emerytalne. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wraz z żoną ma zapewnione potrzeby bytowe o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. kwotę 4.579,66 złotych miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawcę i jego małżonkę miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania go za osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności prowadzi działalność gospodarczą, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zauważyć należy, że brak uzyskania dochodu w miesiącu w styczniu bieżącego roku z prowadzonej działalności gospodarczej może mieć jedynie charakter przejściowy, skarżący nie zawiesił prowadzonej działalności gospodarczej, zatem możliwe jest osiąganie dochodów obecnie z prowadzonej działalności. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia przez wnioskodawcę kredytów i konieczności ich spłaty w miesięcznych ratach. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt skarżący winien uprzednio wykazać wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniosku nie wynika, że wnioskodawca ma problemy ze spłatą rat kredytu z uzyskiwanych dochodów. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, np. wpisu sądowego. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Nadto zauważyć należy, że wnioskodawca wskazał w formularzu, że korzysta z usług adwokata w innych sprawach cywilnych. Z powyższego można wywnioskować, że skarżący jest w stanie zgromadzić odpowiednie środki pieniężne i ponosić koszty sądowe w niniejszej sprawie samodzielnie. W przedstawionych wyżej okolicznościach oceniono, że poniesienie kosztów sądowych w całości przez wnioskodawcę nie spowoduje utraty jego płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy i jego małżonki. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.