VII SA/Wa 1794/10
WyrokWSA w Warszawie2011-05-19
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Tadeusz Nowak, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samowolna zabudowa strumienia, polegająca na ułożeniu rurociągu, może być uznana za obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego, a w konsekwencji podlegać nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, czy też stanowi urządzenie melioracji wodnej szczegółowej podlegające innym przepisom?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją akty organów administracji, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego nie ustaliły prawidłowo charakteru prawnego "zabudowy strumienia". Sąd wskazał, że samowolna zabudowa strumienia może być urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej, a nie obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego, co wpływa na właściwość organów i zastosowanie przepisów. Brak wyczerpującej analizy przepisów Prawa budowlanego i Prawa wodnego oraz ich wzajemnego przenikania się stanowił istotne naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki rurociągu samowolnie wykonanego na strumieniu, wydanego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Spółka "V. [...]" Sp. z o.o. kwestionowała decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwości postępowania, w tym sposobu przeprowadzenia oględzin i reprezentacji spółki. Organy administracji uznały, że spółka "V. [...]" jest inwestorem samowolnie wykonanych prac budowlanych na strumieniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i postanowienie tego organu. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla ( spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi V. [...] Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. oraz poprzedzające ją postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2009 r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego V. [...] Sp. z o.o. w S. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
VIISA/Wa 1794/10
U Z A S A D N I E N I E
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późniejszymi zmianami), wobec niespełnienia obowiązków, określonych w postanowieniu tego organu z dnia [...] listopada 2009 r. nakazał "V.[...] " Spółka z o.o., rozbiórkę samowolnie wykonanego na strumieniu [...] - rurociągu o długości około 100 mb wraz z dwoma studzienkami rewizyjnymi, ubezpieczeniem dna i skarp rozlewiska, w rejonie ujęcia przy ul. C. oraz rury ø 400 mm, wyprowadzonej na lewym brzegu (od strony ul. P.).
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 2 czerwca 2009 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] przeprowadzili oględziny strumienia [...] w rejonie ul. C. i osiedla mieszkaniowego budowanego przez "V. [...]" Spółka z o.o. na lewym brzegu strumienia [...] (ul. P.). W czasie oględzin stwierdzono samowolne wykonanie obiektu budowlanego na strumieniu [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowolnego wykonania, w okresie maj-czerwiec 2009 r., na strumieniu [...], na działkach nr [...] (Strumień [...] - Miasto S.), [...] ([...]), [...] (strumień [...] - Skarb Państwa) z możliwością nieznacznego zahaczenia o działki [...] ([...]) i [...] (Miasto S.), dwóch studzienek rewizyjnych, około 100 mb rurociągu, ubezpieczenia skarp i dna rozlewiska w rejonie ujęcia przy ul. C. oraz wyprowadzenia na lewym brzegu (od strony ul. P.) rury ø 400 mm.
Z ustaleń WINB wynikało, że spółka "V. [...]", pismem z dnia 24.11.2008 r., zwróciła się do V. [...] z prośbą o wyrażenie zgody na remont cieku [...] w obrębie działki nr [...], stanowiącej własność spółki V. Prace miały polegać na odmuleniu, odkrzaczeniu oraz regulacji cieku wodnego.
Pismem z dnia 29.05.2009 r., spółka V. poinformowała WINB w [...], że nie wyraziła zgody na wykonanie regulacji strumienia w obrębie działek nr [...] i [...], pomimo to "V. [...]" Sp. z o.o. na przełomie kwietnia i maja 2009 r. samowolnie wykonała przekop i skanalizowała strumień.
Również Zakład Usług Komunalnych w [...], pismem z dnia 30.06.2009 r. zawiadomił WINB o samowolnym wybudowaniu przez firmę "V. [...]" Sp. z o.o. zbiornika retencyjnego na cieku [...] (dz. [...] - okolice ul. C.) oraz odprowadzeniu wód deszczowych do tego zbiornika.
Kontrola osiedla mieszkaniowego, budowanego przy ul. P. przez firmę "V. [...]" Spółka z o.o., oraz przeprowadzona w dniu 1.07.2009 r. przez inspektorów PINB w [...], przy udziale przedstawicieli "V. [...]" Sp. z o.o. – P. B. i A. O. oraz M. B. ze spółki V., potwierdziła wykonanie na strumieniu [...] urządzeń wodnych.
Z oświadczenia pracowników "V. [...]" Sp. z o.o. – P. B. i A. O. zawartego w sporządzonym przez inspektorów PINB protokóle, wynikało że w okresie kwietnia i maja 2009 r. "V. [...]" Sp. z o.o. dokonała wymiany odcinka niedrożnego rurociągu 250 mm na rurociąg PCV 300 mm.
Wymiany dokonano na odcinku od studni będącej ujęciem rozlewiska do nowej studni wykonanej na działce nr [...]. Widoczny w studni rurociąg 600 mm PCV stanowił początek istniejącego rurociągu betonowego, w trakcie wykonywania studni wstawiono kształtkę PCV 600 celem połączenia studni z istniejącym rurociągiem betonowym. Po wykonaniu robót teren został uporządkowany. Roboty wykonane przy rozlewisku polegały na regulacji skarp i wykonaniu studni z ujęciem kaskadowym.
Po tych ustaleniach [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., nałożył na "V. [...]" Spółka z o.o., obowiązek dostarczenia, w terminie 60 dni: zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 4 egzemplarzy projektu budowlanego, zawierającego inwentaryzację wykonanych robót i ocenę techniczną, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] listopada 2009 r., organ pouczył o konsekwencjach niewykonania postanowienia.
Wobec niespełnienia, nałożonych postanowieniem z dnia [...] listopada 2009r. obowiązków, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nakazał "V. [...]" Sp. z o.o. rozebranie wykonanego samowolnie obiektu na strumieniu [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2010r., po rozpatrzeniu odwołania "V. [...]" Sp. z o.o. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r., nakazującej rozbiórkę części rurociągu - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że już w 2004r. w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Regionalny Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] stwierdzono samowolne wykonywanie urządzeń wodnych w korycie strumienia [...].
Natomiast podczas kontroli wykonanej przez [...] WINB stwierdzono istnienie rurociągu w korycie strumienia [...], na odcinku od widocznego wlotu przy ul. C. do wylotu do otwartego koryta strumienia przy posesji ul. D. [...] (działka nr [...] obręb [...] [...]), ułożenie w korycie cieku około 500 mb rurociągu i kilka widocznych studzienek rewizyjnych.
Organ wojewódzki stwierdził, iż cały odcinek rurociągu został podzielony na dwa pododcinki - północny o długości 400 mb (od ul. C. do studzienki przy granicy działek nr [...] i [...]) oraz południowy o długości około 100 mb, od w/w studzienki do wlotu do otwartego strumienia [...].
Północny odcinek przebiega przez działki nr ew. [...] (Miasto [...]), [...] (V. [...]), [...] (Skarb Państwa), [...] (Miasto [...]), [...] (Skarb Państwa).
Natomiast południowy odcinek rurociągu przebiega przez działki: nr ew. [...] (własność prywatna), nr ew. [...] przeznaczoną pod drogi wewnętrzne oraz przez prywatne działki (lub na ich granicy) nr ew. [...].
Z notatki służbowej spisanej przez inspektorów [...] WINB w dniu 1 lipca 2009 r. wynikało, iż w rejonie ulicy C. , Sp. z o.o. "V." wykonała (kwietniu i maju 2009 r.) na działce nr ew. [...] ujęcie strumienia [...] w rurociąg o średnicy 300mm. Długość nowego odcinka rurociągu wynosi ok. 50 mb. Po lewej (wschodniej) stronie rozlewiska (przy ujęciu) widoczny jest nowy wylot rurociągu PCV ø 400 mm. Studzienka znajduje się na terenie działki nr ew. [...] należącej do Skarbu Państwa. Pomiędzy w/w studzienką, a nową studzienką wybudowano nowy rurociąg PCV ø 300mm. Rurociąg łączący obie studzienki przecina działkę nr [...] należącą do V. [...]. Odprowadzenie wody z nowej studzienki następuje starym rurociągiem 600 mm. Ponadto wykonano liczne studzienki połączone rurociągiem prowadzącym wody strumienia [...], które stanowią jednocześnie odbiornik wód deszczowych z terenów realizowanych w sąsiedztwie osiedli mieszkalnych.
Oględziny przeprowadzone były również przez pracowników PINB w [...] - w dniu 1 lipca 2009 r. , w obecności pracowników firmy "V. [...] Sp. z o.o." i "V." Sp. j.
Z oświadczenia pracowników "V. [...]" Sp. z o.o. – P. B. i A. O. wynikało, iż w kwietniu i maju 2009r. ich firma dokonała wymiany odcinka niedrożnego rurociągu ø 250 mm na rurociąg PCV ø 300 mm.
Wymiany dokonano na odcinku od studni będącej ujęciem rozlewiska do nowej studni wykonanej na działce nr [...]. Widoczny w studni rurociąg 600 mm PCV jest początkiem istniejącego rurociągu betonowego, w trakcie wykonywania studni wstawiono kształtką PCV 600 celem połączenia studni z istniejącym rurociągiem betonowym. Po wykonaniu robót teren został uporządkowany. Roboty wykonane przy rozlewisku również zostały wykonane przez "V.".
W opisanym stanie faktycznym organ odwoławczy stwierdził, iż słuszne było ustalenie organu pierwszej instancji, że inwestorem rurociągu o długości około 100 mb, wykonanego na działkach nr ew. [...], [...], [...] i [...] obr. [...], przez które przepływa strumień [...], była Sp. z o.o. "V."
Potwierdza to szereg dokumentów, w tym przekazanych do GINB w związku z postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., zlecającym organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia podmiotu będącego inwestorem przedmiotowych robót budowlanych.
Jedynym z podstawowych dowodów potwierdzających, że inwestorem rurociągu o długości około 100 mb jest firma "V. [...]" Sp. z o.o., był zdaniem organu protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 1 lipca 2009 r. przez pracowników PINB w [...] oraz pismo "V. [...]" Spółka Jawna z dnia [...] maja 2009 r., w którym firma ta zawiadomiła [...] WINB, iż nie wyrażała zgody na remont cieku wodnego oraz, że na przełomie kwietnia i maja "V." dokonała samowolnej zabudowy cieku na działkach nr ew. [...].
Ponadto organ wskazał na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2008 r., udzielająca "V. [...]" Sp. z o.o. pozwolenia wodno prawnego na wykonanie urządzeń wodnych: wylotu W8 kanalizacji deszczowej 1200 mm dla wprowadzenia do strumienia [...] oczyszczonych ścieków deszczowych m.in. z terenu projektowanej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej przy ul. P. oraz szczególne korzystanie z wód - wprowadzanie oczyszczonych ścieków opadowych do wód powierzchniowych (strumienia [...]).
Odwołująca się Spółka "V." podnosiła jednak, iż P. B. i A. O. biorący udział w oględzinach w dniu 1 lipca 2009r. nie posiadali stosownego umocowania do reprezentowania spółki i ich oświadczenia nie mogły stanowić podstawy do przyjęcia, iż to "V." wykonała roboty budowlane związane z zabudową strumienia na wskazanym w zaskarżonej decyzji odcinku.
W odniesieniu do tego twierdzenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że "V. [...]" Sp. z o.o. została poinformowana o oględzinach, które miały się odbyć w dniu 1 lipca 2009 r. W tym dniu stawili się przedstawiciele firmy "V." oraz "V.", którzy złożyli stosowne oświadczenia do protokołu.
Organ wskazał, iż zgodnie z art. 81 a ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. czynności kontrolne związane z wykonywaniem uprawnień organów nadzoru budowlanego, przeprowadza się w obecności inwestora, kierownika budowy lub robót, kierownika zakładu pracy lub wyznaczonego pracownika, bądź osób przez nich upoważnionych albo w obecności właściciela lub zarządcy obiektu, a w lokalu mieszkalnym - w obecności pełnoletniego domownika i przedstawiciela administracji lub zarządcy budynku.
Zgodnie z art. 81 a ust. 3 Prawa budowlanego "w razie nieobecności osób, o których mowa w ust. 2, w uzasadnionych przypadkach czynności kontrolne mogą być dokonywane w obecności pełnoletniego świadka.
Z kolei art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W świetle powyższego organ uznał, że brak jest podstaw do twierdzenia, że oświadczenia pracowników "V." złożone do protokołu z dnia 1 lipca 2009 r. nie są wiążące.
"V. [...]" Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę części rurociągu na strumieniu [...].
Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, Spółka wskazała na naruszenie art. 32, w związku z art. 33 § 2 i § 3 k.p.a., art. 10 §1 k.p.a. , art. 79 § 2 k.p.a. , art. 75 § 1 i 77 §1 k.p.a. , art. 7, 8 i 11 k.p.a. , art. 81 a ust. 3 i art. 29 ust. 2 pkt 1, 5 i 9 ustawy Prawo budowlane.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo podniesienia w odwołaniu zarzutu braku poprawności reprezentowania skarżącej spółki podczas oględzin z dnia 1 lipca 2009 r., GINB nie uwzględnił zarzutu i starał się konwalidować błędy popełnione przy tej czynności.
Protokół z dnia 1 lipca 2009 r. został sporządzony w obecności P. B. oraz A. O., którzy zostali w nim ujęci jako przedstawiciele spółki "V. [...]" (a nie jako świadkowie), przy czym osoby te nie legitymowały się żadnym pełnomocnictwem, z którego wynikałoby ich umocowanie do składania jakichkolwiek oświadczeń woli w imieniu spółki.
Skarżąca wskazała na naruszenie przepisu art. 32, w związku z art. 33 § 2 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie, że osoby składające oświadczenia i podpisujące protokół z dnia 1 lipca 2009 r. działały w imieniu i na rzecz spółki "V. [...]".
Zdaniem skarżącej błędem było przyjęcie, że skoro osoby te nie posiadały umocowania do jej reprezentowania, to wystarczającym dla poprawności dokonanej czynności było potraktowanie ich jako świadków.
Skarżąca spółka jest przedsiębiorcą i dlatego wskazanie na przepis art. art. 81 a ust. 3 Prawa budowlanego nie miało znaczenia prawnego w sprawie.
Protokół miał kluczowe znaczenia dla zapadłego rozstrzygnięcia, gdyż z jego ustaleń organy wywiodły fakt samowolnego wykonania przez spółkę "V. [...]" prac na strumieniu [...].
Jednak wadliwość protokołu w postaci braku należytego reprezentowania spółki "V. [...]" dyskwalifikowała ten dowód i wszelkie ustalenia poczynione na jego podstawie.
Doszło również do naruszenia przepisu art. 10 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezapewnienie skarżącej udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania, jak również poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie zawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i zamiarze wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Organ oparł swoją decyzję także na ustaleniach poczynionych w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 2 czerwca 2009 r., skarżąca spółka nie została jednak o nich powiadomiona. Oświadczenia Spółki jawnej "V." [...], w świetle zarzutu skarżącej, że to właśnie ta spółka wykonała rurociąg są niewiarygodne.
Pomimo powyższych zarzutów, sformułowanych na etapie odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do nich.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).
Skarga jest zasadna.
Zdaniem Sądu, organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie powinny przede wszystkim ustalić charakter prawny przedmiotowej "zabudowy strumienia" w kontekście przepisów prawa budowlanego oraz prawa wodnego.
Przepis wskazany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji rozbiórkowej - art. 48 Prawa budowlanego, ma bowiem zastosowanie jedynie do obiektu budowlanego lub jego części. Definicja legalna obiektu budowlanego znajduje się w art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego, z kolei w art. 3 ust. 3 tej ustawy wskazano na definicję budowli. Z obu tych definicji nie wynika wprost aby przedmiotowa "zabudowy strumienia" była obiektem budowlanym, do którego w przypadku samowoli budowlanej miałby, co do zasady zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego
Analizy zastosowanej kwalifikacji prawnej "zabudowy strumienia" organ nie dokonał, przyjmując jak się wydaje w sposób dorozumiany, iż "zabudowa strumienia [...]" jest budowlą.
Tymczasem wiele elementów stanu faktycznego sprawy wskazuje, iż może być to urządzenie melioracji wodnej szczegółowej.
Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005r. Nr 239 , poz. 2019 ze zm.) do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza: rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, drenowania, rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m.
Zdaniem Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych - któremu nakazano rozbiórkę innej części tej samej "zabudowy strumienia" (sprawa w tut. Sądzie o sygn. VII SA/Wa 2240/10), strumień "[...]" nie jest ciekiem naturalnym tylko urządzeniem melioracji szczegółowej. Jest rowem w części zabudowanym rurociągiem o śr. 30 cm stanowiącym część systemu melioracyjnego powiązanego z urządzeniami drenarskimi wykonanego dla potrzeb odwodnienia terenów rolniczych należących niegdyś do PGR [...] a rozbudowanym obecnie przez różne podmioty..
Ustalenie charakteru prawnego tej "zabudowy" miało zasadnicze znaczenie w sprawie, albowiem powinno stanowić podstawę do wskazania jakie obowiązki w świetle przepisów Prawa budowlanego i ewentualnie prawa wodnego ciążyły na inwestorze.
W tym kontekście należy przypomnieć normę art. 29 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, który wymaga od inwestora jedynie zgłoszenia zamiaru wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, a nie uzyskania pozwolenia na budowę.
Nadto ustalenie, iż jest to urządzenie melioracji wodnych szczegółowych wpływałoby na właściwość organów, a być może także na ewentualnego adresata obowiązków. W myśl bowiem art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów.
Zatem w sprawie należało przeprowadzić analizę zarówno przepisów prawa budowlanego jak i prawa wodnego, które na tle przedmiotowego stanu faktycznego mogą wzajemnie się przenikać. Wprawdzie stan prawny w tym zakresie nie jest oczywisty, to nie zwalniało jednak organu od próby jego ustalenia.
W tym kontekście należy również wskazać na art. 64a Prawa wodnego stanowiący, że jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację.
Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodnoprawnego.
Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
W świetle regulacji art. 64a Prawa wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest jednocześnie właściwym do ewentualnej legalizacji urządzenia wodnego wykonanego bez takiego pozwolenia (vide - postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2009 r. LEX nr 563576).
Z ustaleń organu wynika, iż przedmiotowa zabudowa strumienia [...] przebiega także przez teren będący własnością osób fizycznych. Ta okoliczność miałaby znaczenie w kontekście możliwości wykonania decyzji rozbiórkowej nakazanej inwestorowi, który nie jest właścicielem gruntu.
W świetle przytoczonego orzecznictwa oraz treści art. 64a ust. 1 Prawa wodnego istotną kwestią do wyjaśnienia w niniejszej sprawie było to, czy doszło do wykonania bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodnego. W ocenie Sądu powyższa okoliczność nie została przez organ wyjaśniona w sposób wyczerpujący. Brak takiej oceny powoduje, że twierdzenia organu, że na przedmiotowych działkach doszło do samowolnego wykonania budowli uznać trzeba za niewystarczające.
Potrzeba przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie wynika również z analizy art. 9 ust. 1 Prawa wodnego, tj. przepisu definiującego urządzenie wodne.
Należało dokonać analizy czy "zabudowa strumienia" to urządzenie melioracji wodnej, mające charakter sztuczny, czy zabudowa cieku naturalnego. Jednak powoływanie się na fakt, iż w odległej przeszłości był to ciek naturalny, w świetle okoliczności sprawy nie może mieć znaczenia, skoro jak wynika z materiału dowodowego doszło do istotnych zmian w sposobie zagospodarowania przestrzeni i charakteru terenu.
Z akt sprawy o sygn. VII SA/Wa 2240/10, wynika, że przed przystąpieniem do zabudowy doliny strumienia [...], teren wokół niego był pofałdowany, natomiast sam strumień przepływał przez płaski teren łąk użytkowanych niegdyś przez PGR [...], który użytkował strumień jako urządzenie melioracji wodnej szczegółowej. Po dokonaniu sprzedaży gruntów wokół strumienia, w czasie trwania budowy osiedla domków podniesiono rzędne terenu - przemieszczono masy ziemne w celu wyrównania terenu. Dokonano przebudowy strumienia, układając rurociąg aby nie kolidował z przeprowadzanymi pracami budowlanymi.
W konkluzji Sąd pragnie stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym w ramach nadzoru budowlanego nie oceniono w wyczerpujący sposób stanu faktycznego sprawy, jak też nie rozpatrzono we wszechstronny sposób zgromadzonego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Doszło zatem do naruszenia art. 7 i 77 oraz 80 k.p.a. Z tych powodów zaskarżoną i poprzedzającą ja decyzję należało uchylić.
Jednocześnie zdaniem Sądu ustalenie organu, że inwestorem przedmiotowych "robót budowlanych polegających na zabudowie strumienia", w części objętej zaskarżoną decyzja była spółka "V. [...]" są prawidłowe i znajdowały oparcie w rzetelnie zgromadzonym i prawidłowo ocenionym w tym zakresie materiale dowodowym. W szczególności zarzut skargi jakoby oświadczenia pracowników spółki "V. [...]" P. B. i A. O., nie miały waloru dowodnego, gdyż nie byli oni upoważnieni przez Spółkę, nie jest zasadny. Osoby te składały bowiem oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli w imieniu skarżącej. Stąd dywagacje na temat braku ich umocowania do reprezentacji spółki nie mogły mieć znaczenia prawnego.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło