VII SA/Wa 1802/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku małoletniego D. B. o zmianę pkt 2 postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. i D. B. na decyzję Prezesa [...] z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia postanawia: odmówić D. B. zmiany pkt 2 postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2014 r. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącym K. B. i D. B. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu (pkt 1) oraz odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2). W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, która na ówczesnym etapie sprawy wynosiły po 100 zł od każdego ze skarżących (wpis od skargi w łącznej wysokości 200 zł) uznano, że koszty te pozostają w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawców. Na taką ocenę miało wpływ posiadanie przez wnioskodawców oszczędności w kwocie przewyższającej wpis sądowy (wnioskodawcy wskazali, że posiadają oszczędności ok. 1500 USD), a także fakt, iż skoro wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować oszczędności na zaskarżony przelot transoceaniczny z Polski do Stanów Zjednoczonych to nie należy do osób ubogich, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Wskazano, iż loty samolotem na długich trasach, jak skarżony lot, to koszt co najmniej kilku tys. złotych. W dniu 26 czerwca 2015 r. wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika z urzędu skarżących, w którym pełnomocnik oświadczyła, iż cofa w imieniu K. B. wniosek o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1802/14, oraz popiera wniosek o uzasadnienie ww. wyroku w imieniu małoletniego D. B., składając jednocześnie na formularzu PPF wniosek małoletniego D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. kosztów sporządzenia uzasadnienia ww. wyroku. Wnioskodawca wskazał, że nie osiąga dochodów i nie jest w stanie bez uszczerbku dla siebie ponieść kosztów – opłaty od uzasadnienia ww. wyroku Sądu. Z formularza PPF wynikało także, że pełnomocnik nie ma wiedzy na temat stanu majątkowego i rodzinnego małoletniego skarżącego. Co do stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca określił, że nie zna stanu majątkowego tych osób. Wnioskodawca wskazał też, że nie ma dodatkowych informacji o stanie majątkowym, nie ma wiedzy w przedmiocie uzyskiwanych dochodów, gdyż ich nie osiąga. Zarządzeniem z dnia 1 lipca 2015 r., wydanym na podstawie art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", zwrócono się do pełnomocnika wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych ww. wniosku - w terminie 14 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały - poprzez wskazanie stanu rodzinnego, majątku i dochodów rodziców skarżącego, małoletniego D. B., oraz w jaki sposób zmieniła się sytuacja finansowa rodziców skarżącego od rozpatrzenia wniosku skarżących K. B. i małoletniego D.B. o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 września 2014 r. W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 9 lipca 2015 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformowała, że nie uzyskała żadnych informacji od rodziców dziecka, o które wnosił Sąd w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, przy czym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2) lub częściowym (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej jednoznacznie wynika, iż ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwalają na zmianę wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, ale tylko w razie zmiany okoliczności sprawy. Strona – jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został negatywnie – może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Natomiast Sąd, rozpoznając ponowny wniosek ocenia, czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Bez zmiany okoliczności brak jest podstaw do jakiejkolwiek modyfikacji wcześniej wydanego postanowienia. Zmiana musiałaby być tego rodzaju, żeby przyznanie prawa pomocy stało się zasadne. Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać zmianę postanowienia z dnia 28 listopada 2014 r., jak i nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub prawne stanowiące podstawę do zmiany wydanego w sprawie postanowienia. W niniejszej sprawie bezspornym bowiem jest, iż małoletni wnioskodawca D. B. pozostaje pod opieką rodziców. Nie można zatem rozpatrywać sytuacji rodzinnej i finansowej małoletniego wnioskodawcy w oderwaniu od sytuacji rodzinnej i finansowej rodziców, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazany jest bowiem adres wnioskodawcy – [...], taki sam, jak adres skarżącej K. B., matki wnioskodawcy. Należy również podkreślić, iż po doręczeniu ww. postanowienia, w którym odmówiono przyznania K. B. i D. B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, oraz pisma z dnia 17 lutego 2015 r. o doręczeniu odpisów zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi K. B. i D. B. na decyzję Prezesa [...] z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...], został w dniu 26 lutego 2015 r. uiszczony wpis od ww. skargi w kwocie 200 zł. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, iż rodzice małoletniego wnioskodawcy nie są w stanie opłacić opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł z tytułu doręczenia ww. wyroku. Należy dodać, iż wezwanie Sądu z dnia 1 lipca 2015 r. wystosowane w niniejszej sprawie miało na celu uzyskanie danych obrazujących sytuację finansową gospodarstwa domowego. Stworzona w ten sposób dodatkowa możliwość wykazania przez wnioskodawcę, że zasługuje on na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy, nie została przez niego wykorzystana - pełnomocnik wnioskodawcy na wezwanie Sądu nie przedłożyła żadnych informacji w zakresie tego wniosku. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II FZ 444/11, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z uwagi na powyższe, argumentacja zawarta w postanowieniu z 28 listopada 2014 r. pozostaje aktualna i nie wymaga powtórzenia, co oznacza, że ma ona nadal moc obowiązującą. Sąd nie doszukał się bowiem podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego też działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.