VII SA/Wa 1814/10
WyrokWSA w Warszawie2011-02-16
Skład orzekający: Ewa Machlejd, Mirosława Kowalska, Daria Gawlak-Nowakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawidłowości postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 k.p.a., które skutkowały brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyczerpującym rozpatrzeniem materiału dowodowego. Organ powinien przesłankowo odtworzyć okoliczności wydania pozwolenia na budowę, wykorzystując wszelkie dostępne środki dowodowe, gdyż brak odnalezienia dokumentu nie oznacza braku możliwości ustalenia jego treści.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce należącej do I. P. Organ ustalił, że inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę, a budowa była samowolą budowlaną. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, wskazując na posiadanie pozwolenia oraz na zniszczenie dokumentacji w wyniku pożaru w Urzędzie Miasta. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od organu zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant specjalista Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej I. P. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. G. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...], znak: [...], na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", – nakazał inwestorowi – I. P. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach około 7,00 x 7,10 m, usytuowanego w południowo-wschodnim narożniku działki nr ewid. [...], obręb [...], przy ulicy B. w M..
W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że po 11 kwietnia 1995 r. w południowo-wschodnim narożniku działki nr ew. [...], obręb [...], przy ulicy B. w M. dokonano budowy, a następnie w 2008 r. rozbudowy budynku gospodarczego. Ustaleń w tym zakresie dokonano na podstawie zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki dla rozbudowy domu jednorodzinnego, na którym przedmiotowy budynek gospodarczy jeszcze nie widnieje.
Organ pierwszej instancji powołał art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Inspektor uznał, że zastrzeżenia ujęte w art. 29-31 nie dotyczą budowy w przedmiotowej sprawie. Ustalił że inwestor nie uzyskał wymaganej ww. przepisem decyzji.
W związku z przepisem art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, organ wskazał na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...]. Stwierdził, że w postanowieniu tym ustalono wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. .
Organ pierwszej instancji stwierdził, że zobowiązana nie wykonała nałożonych ww. postanowieniem obowiązków , nie dostarczyła żądanej dokumentacji w związku z tym zasadne było wydanie decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego.
Od powyższej decyzji I. P. wniosła odwołanie.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., Nr [...], znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W ocenie organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. G. przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy pod względem formalnym i merytorycznym oraz dokonał właściwej oceny stanu faktycznego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie dowodowe w celu ustalenia istnienia decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego na działce nr [...], obręb [...] przy ul. B. w M..
Na podstawie akt sprawy, to jest protokołu rozprawy z dnia [...] stycznia 2009 r. jak również pism Urzędu Miasta w M. z dnia [...] lutego 2009 r. i [...] czerwca 2010 r. organ odwoławczy ustalił, iż nie zostało wydane pozwolenie na budowę omawianego budynku gospodarczego. W aktach sprawy znajduje się jedynie decyzja o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego na przedmiotowej działce.
Dodatkowo, mając na względzie twierdzenia odwołującej się, organ odwoławczy wystąpił pismem z dnia [...] maja 2010 r. do Urzędu Miasta w M. z zapytaniem, czy w dniu [...] maja 1995 r. wpłynęło podanie o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, na co w odpowiedzi Urząd Miasta w M. wskazał, że takiego podania nie odnaleziono.
Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego inwestor budynku gospodarczego nie uzyskał wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedmiotową budowę w postaci budynku gospodarczego zrealizował w warunkach samowoli budowlanej.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W przepisie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednakże tylko w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych.
Zdaniem organu drugiej instancji z uwagi na to, iż inwestor nie przedstawił wymaganych dokumentów, spełniona została dyspozycja art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, zobowiązująca organ administracji do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. wniosła I. P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
W skardze zarzucono decyzji naruszenie następujących przepisów prawa: 1) art. 28 ust. 1, art. 29, art. 48, art. 49 i art. 103 ustawy Prawo budowlane, przez ich błędną wykładnię; 2) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności poprzez niezbadanie w sposób dogłębny sprawy, tak aby w sposób prawidłowy został ustalony stan faktyczny; 3) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności poprzez niedokonanie przez organ uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji; 4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których nie dał wiary dowodom przedstawionym przez skarżącą, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż budynek gospodarczy usytuowany na działce nr [...] w obrębie [...] stanowi samowolę, a tym samym doprowadziło do wydania wadliwej decyzji; 5) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności poprzez nierozpatrzenie przez organ całości materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego, a tym samym doprowadziło, zdaniem pełnomocnika skarżącej, do wydania wadliwej, jego zdaniem, decyzji; 6) art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności poprzez niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto zgłoszono dowód z przesłuchania w charakterze świadka J. W. – Burmistrza Miasta M. na okoliczność pożaru i zalania archiwum Urzędu Miasta M. w styczniu i marcu 2002 r. oraz zakresu zniszczeń w dokumentacji dotyczącej pozwoleń na budowę.
W uzasadnieniu skargi podniesiono szereg zarzutów wskazujących na wadliwość postępowania prowadzonego przed organami nadzoru budowlanego i w konsekwencji wadliwość wydanych decyzji.
Wskazano, że skarżąca uzyskała w dniu [...] lutego 1995 r. zgodę od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej Administracji Osiedli "[...]" na pobudowanie budynku gospodarczego w ostrej granicy z terenem Spółdzielni. Ponadto, skarżąca uzyskała w dniu [...] lutego 1995 r. decyzję Burmistrza Miasta M. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr ew. [...] przy ul. B. w M.. Skarżąca wniosła też o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla rozbudowy domu jednorodzinnego znajdującego się na przedmiotowej działce i wybudowanie budynku gospodarczego w narożniku północno-wschodnim.
Podkreślono, że skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 1995 r. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w M. z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę dla planowanej budowy budynku gospodarczego na przedmiotowej działce. Do podania dołączono dwa egzemplarze projektu budowlanego wykonanego przez Pracownię Projektową "[...]" w W.. Oryginał podania skarżąca okazała organowi I i II instancji, nie dysponuje ona jednak wydanym na tej podstawie pozwoleniem na budowę. Tym samym w ocenie skarżacej bezsporny jest jednak fakt, iż dysponowała pozwoleniem na budowę dla przedmiotowego budynku. Fakt wybudowania ww. budynku w 1995 r. został poświadczony oświadczeniami świadków. Z zeznań skarżącej złożonych na rozprawie w dniu [...] stycznia 2009 r. wynika, iż budowa przedmiotowego budynku gospodarczego została wykonana na podstawie pozwolenia na budowę z 1995 r. i w tym samym roku się zakończyła. Fakt ten potwierdza również oświadczenie Z. B., który brał udział w budowie budynku.
Podkreslono, że skarżąca pismami z dnia [...] stycznia 2009 r., [...] października 2009 r. wystąpiła do Urzędu Miasta M. o wydanie kopii przedmiotowego pozwolenia na budowę z 1995 r. W odpowiedzi na ww. pisma Urząd poinformował, że nie udało się odnaleźć przedmiotowej decyzji. Urząd Miasta nie zanegował zatem faktu wydania decyzji, wskazał jedynie, że nie można takiego pozwolenia odnaleźć. Może to pozostawać w związku z tym, że na przełomie stycznia/marca 2002 r. w Urzędzie Miasta M. miał miejsce pożar, w wyniku którego część dokumentów spłonęła, a część została zalana podczas gaszenia.
Podniesiono, iż kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest fakt, iż wbrew ustaleniom organów nadzoru budowlanego, w południowo-wschodnim narożniku działki nie ma i nie było budynku gospodarczego, co wyraźnie wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy.
Ponadto, zdaniem skarżącej, organy nie ustaliły jaka cześć budynku gospodarczego została wybudowana w 1995 r., ani na czym polegała rozbudowa –dobudowa w 2008 r. Przepis art. 29 ustawy Prawo budowlane określający jakie obiekty nie wymagają pozwolenia na budowę był wielokrotnie zmieniany i w związku z wadliwie ustalonym stanem faktycznym nie sposób jednoznacznie zaakceptować argumentacji organów nadzoru budowlanego, iż przedmiotowy budynek objęty był obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.
W skardze powołano też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2006 r. w sprawie o sygn. P 27/2005. Wskazano, że organy nadzoru budowanego powinny rozważyć, czy w sprawie nie ma zastosowania art. 49 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. na mocy art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego. Dopiero ustalenie, że ww. przepis art. 49 w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. nie ma zastosowania w sprawie mogło skutkować zastosowaniem art. 48 ustawy Prawo budowlane w obecnym brzmieniu.
Zaskarżonej decyzji zarzucono wreszcie, że nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie faktyczne i prawne nie zawiera niezbędnych elementów to jest wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Skarga zasługuje na uwzględnienie - zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 77 k.p.a. w zw z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, przeprowadzono z naruszeniem ww. przepisów wobec braku dokładnego wyjaśnienia sprawy i braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 tej ustawy organ ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazać należy, że tylko realizując powyższe zasady organ prowadząc postępowanie administracyjne może trafnie ocenić istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawidłowo rozstrzygnąć o prawach strony.
Stosownie do treści art. 107 k.p.a. decyzja wydana przez organ administracji publicznej powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl postanowień powołanego przepisu uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ ma obowiązek dokładnie podać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Jak wskazuje się w doktrynie prawa i orzecznictwie "organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 15 sierpnia 1987 r. IV SA 385/87 GAP 1987 r. nr 21, str. 40).
W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. G. prowadził postępowanie w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczego na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. B. w M.. Podstawową okolicznością jaką organ zobowiązany był ustalić było to, czy i w jakim zakresie wybudowany budynek jest samowolą budowlaną.
Inwestorka, I. P. konsekwentnie zaprzeczała, iż budynek został wybudowany w warunkach samowoli budowanej. Skarżąca podnosiła w toku postępowania, iż wystąpiła do właściwego organu w wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę i załączyła stosowną dokumentację. Nie dysponuje jednakże decyzją, ani jej kopią. Powyższe zaakcentowano również w skardze.
Urząd Miasta M. pismami z dnia [...] lutego 2009 r. oraz [...] października 2009 r. poinformował skarżącą, iż w archiwum Urzędu nie odnaleziono pozwolenia na budowę dla przedmiotowego budynku. Skarżąca złożyła do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego kopię pisma z dnia [...] czerwca 1995 r. "(...) o wydanie "Pozwolenia na budowę" dla planowanej budynku gospodarczego usytuowanego na działce pod adresem M. ul. B.". Z treści pisma wynika, iż załączono do niego dwa egzemplarze projektu budowlanego. Na kopii pisma widnieje prezentata Urzędu Miasta M. potwierdzająca wpływ ww. pisma do Urzędu w dniu [...] czerwca 1995 r. Ponadto skarżąca przy piśmie z dnia [...] października 2009 r. złożyła szkic nazwany "rysunkiem roboczym", stanowiący, jak wskazała, rysunek z projektu budowlanego przedmiotowego budynku.
W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego obu instancji nie przeprowadziły właściwego postępowania dowodowego w tym zakresie i bezkrytycznie przyjęły, iż pozwolenie na budowę dla przedmiotowego budynku w ogóle nie zostało wydane.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy nadzoru budowlanego powinny przeprowadzić postępowanie w zakresie przesłankowego odtworzenia okoliczności związanych z wydaniem decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku gospodarczego.
Brak możliwości odnalezienia dokumentu zawierającego decyzję o pozwoleniu na budowę nie oznacza braku możliwości odtworzenia jego treści. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają wprawdzie uregulowań dotyczących postępowania w razie zaginięcia lub zniszczenia akt, analogicznych do zawartych w księdze czwartej Kodeksu postępowania cywilnego (art. 716-729), nie oznacza to jednak, iż organ administracji może się uchylić od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia zgodnie z obowiązującym prawem, do czego zobligowany jest z mocy art. 7 k.p.a.
W sytuacji, gdy ustalenie faktu istnienia decyzji jest niezbędne do załatwienia sprawy, należy przesłankowo odtworzyć okoliczności jej wydania przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie wyłączając przesłuchania świadków i stron.
Zaniechanie powyższych czynności świadczy o oczywistym naruszeniu powołanej wyżej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 921/05, LEX nr 275485).
Sąd zwraca również uwagę na niejasność w zakresie opisu lokalizacji przedmiotowego budynku na działce skarżącej.
W świetle dokumentów zebranych w aktach administracyjnych w południowo-wschodnim narożniku działki o nr ew. [...] nie ma takiego budynku. Z kopii planu zagospodarowania terenu w skali 1:500 oraz kopii mapy oznaczonej jako "załącznik do podania z dn. [...].02.95" wynika, iż południowo-wschodni narożnik działki jest niezabudowany, natomiast zabudowa gospodarcza planowana jest w północno-wschodnim narożniku działki.
Odrębną kwestią, wymagającą wyjaśnienia, przy ponownym rozpatrzeniu, jest ustalenie właściwego reżimu prawnego dla oceny przedmiotowej inwestycji.
Organy nadzoru budowanego ustaliły, iż budynek gospodarczy został wybudowany w 1995 r., a następnie rozbudowany w 2008 r.
Kwestia ewentualnych sankcji w stosunku do obiektów budowlanych, w przypadku, których pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r. powinna być oceniana w oparciu o przepis art. 49 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r. Takie unormowanie wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006r., sygn. akt P 27/05.
Trybunał Konstytucyjny powyższym wyrokiem orzekł, że art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, poz. 718) oraz art. 2 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888) w zakresie, w jakim wyłączają stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo, że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003r., są niezgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Stwierdzenie niekonstytucyjności wskazanych przepisów ma ten skutek, iż w przypadku samowoli budowlanej popełnionej po dniu 1 stycznia 1995r., a przed dniem 10 lipca 2003r. konieczne jest badanie, czy podmiot, który dopuścił się tej samowoli spełnił przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, o jakich mowa w art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r. (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 200r., II OSK 675/07, LEX nr 485003).
W myśl art. 49 ustawy Prawo budowlane w pierwotnym brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r., nie można było nakazać rozbiórki, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli jednak właściciel obiektu budowlanego nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie, przepis art. 48 stosowany był odpowiednio.
W przypadku, kiedy postępowanie dowodowe wykazałoby niezbicie, że obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej (w szczególności jego część sprzed rozbudowy z 2008r.) zastosowanie może znaleźć procedura legalizacyjna na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r.
W takich okolicznościach organy nadzoru budowlanego powinny również zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku stwierdził, że spełnienie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003r. przesłanek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu stanowi wspólną cechę istotną uzasadniającą równe traktowanie przez organy władzy publicznej przy legalizacji samowoli budowlanej.
Wszystkie podmioty, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed 11 lipca 2003r. spełniały przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, powinny być traktowane według jednakowej miary w zakresie możliwości legalizacji samowoli budowlanej.
Podkreślić należy, że co do rozbudowy przedmiotowego budynku dokonanej w 2008 r. ograniczenia wynikające z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie mają zastosowania.
Rzeczą organu rozpoznającego niniejszą sprawę, będzie szczegółowe określenie zakresu rozbudowy budynku. Zakres rozbudowy, będzie miał wpływ na ocenę wymogu pozwolenia na budowę w odniesieniu do rozbudowy.
W nawiązaniu do zgłoszonego dowodu z przesłuchania w charakterze świadka J. W. – Burmistrza Miasta M. na okoliczność pożaru i zalania archiwum Urzędu Miasta M. w styczniu i marcu 2002 r. oraz zakresu zniszczeń w dokumentacji dotyczącej pozwoleń na budowę, Sąd stwierdza, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) - Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Powołana wyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje postępowania dowodowego w innym niż wskazanym wyżej zakresie. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka nie był dopuszczalny i jako taki podlegał odrzuceniu.
Wniosek, w powyższym zakresie może zostać zgłoszony w postępowaniu administracyjnym przed organem i ewentualnie dopuszczony dla wyjaśnienia przyczyn nieodnalezienia dokumentu pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku.
Mając na uwadze, powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w oparciu o przepisy art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 135 i 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm. ),
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło