VII SA/Wa 1815/21
WyrokWSA w Warszawie2021-12-02
Skład orzekający: Paweł Groński, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji nakazującą przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i odmówiło nakazania przywrócenia tych stosunków, stwierdzając brak przesłanek z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i odmówiło nakazania przywrócenia stosunków wodnych. Organ odwoławczy, opierając się na nowych dowodach (oględziny i ekspertyza hydrologiczna), prawidłowo ustalił, że zmiany stanu wody na gruncie spowodowane przez właściciela działki nr ew. [...] nie wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie, a zatem nie zachodzą przesłanki z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi U. R. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji nakazującą przywrócenie stosunków wodnych na działce nr ew. [...] i odmówiła nakazania przywrócenia tych stosunków. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne, pominięcie dowodów i prawomocnych orzeczeń sądowych, a także naruszenie zaleceń zawartych w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , po rozpoznaniu na niejawnym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi U. R. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a.") oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania M O i J G od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], nakazującej wykonanie w terminie do 30 czerwca 2016 r. odwodnienia - uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i odmówił nakazania przywrócenia stosunków wodnych.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania zobowiązanego – M O, SKO uchyliło rozstrzygnięcie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], orzekającej wykonanie w terminie do 30 czerwca 2016 r. przez M O i J G (dalej: "zobowiązani") odwodnienia działki nr ew. [...]w miejscowości [...], zgodnie z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym, określającym sposób gromadzenia i odprowadzenia ścieków opadowych o objętości powyżej 5 m3 na dobę oraz rodzaj i parametry urządzeń retencyjno-rozsączających na tej nieruchomości i zgłoszenie wykonania odwodnienia zgodnie z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym do urzędu gminy celem dokonania obioru prowadzonych prac. Rozpatrując złożoną od powyższej decyzji skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1195/15 uchylił powyższe rozstrzygnięcie. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1367/16, oddalił skargę kasacyjną w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę SKO zwróciło się do Wójta Gminy [...]o przeprowadzenie oględzin omawianego terenu z udziałem stron, a także o potwierdzenie adresów stron występujących w niniejszej sprawie przez nadesłanie aktualnej informacji z rejestru gruntów dla stron. W odpowiedzi organ I instancji nadesłał zawiadomienie Wójta Gminy [...] o przeprowadzeniu oględzin z dnia [...] listopada 2018 r., protokół przeprowadzenia oględzin z [...] listopada 2018 r. oraz ekspertyzę hydrologiczną z listopada 2018 roku, uwzględniająca aktualny stan terenu objętego prowadzonym postępowaniem. Dodatkowe uwagi w sprawie złożyli zobowiązani, a także U R i M R oraz J M i A M. W piśmie z 3 lutego 2019 r. A M i J M podnieśli, że na spotkaniu w dniu 15 stycznia 2019 r. z przedstawicielami Gminy ustalono, że ekspertyza jest nierzetelna i zostanie wycofana na wniosek Wójta Gminy [...] . Jednocześnie wnieśli o jej wycofanie. W odpowiedzi w piśmie z 18 lutego 2019 r. biegły hydrolog T S podtrzymał stanowisko wyrażone w ekspertyzie podważanej przez powyższe strony, wyjaśniając że większość zarzutów wynikało z niezrozumienia celu i zakresu ekspertyzy.
SKO zwróciło uwagę, że w odwołaniu złożonym przez zobowiązanego M O sformułowane zostały zarzuty: nieobjęcia ekspertyzą działek nr ew. [...],[...],[...],[...], które mają istotne znaczenie dla wniosków w niej zawartych, pominięcia okoliczności samowolnego podniesienia przez J M terenu sąsiedniej działki nr ew. [...]o około 0,6 - 0,7 m, nieprzeanalizowania mapy z 2000 roku, która wskazuje na celowość i możliwość ustalenia szerszych i innych przyczyn istniejącego obecnie układu wodnego, braku obliczenia ilości ścieków opadowych na wszystkich pozostałych działkach, błędnych wyników pomiarów geodezyjnych oraz odwiertów, pominięcia w uzasadnieniu zdjęcia działki przed budową przedszkola, z którego wynika podwyższenie działki nr ew. [...], a także sformułowania nieprawidłowych wniosków, że woda z przedmiotowej działki spływa częściowo na działkę nr ew. [...] i [...]. Jednocześnie w uzupełnieniu przedmiotowego odwołania zobowiązany wskazał na naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego, a także wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji.
Po ponownym zgromadzeniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie, SKO decyzją z [...] kwietnia 2019 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie Wójta Gminy [...]z [...] stycznia 2015 r. i odmówiło nakazania przywrócenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że podczas oględzin przedmiotowego terenu wykonanych w dniu [...] listopada 2018 r. ustalono, że nie występują obecnie szkody na działkach sąsiednich do działki nr ew. [...], powodowane zmianą stanu wód na tej działce. Wystąpienie szkód jest na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego konieczne, aby móc orzec nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Ponadto z opinii biegłego hydrologa dr hab. inż. T S z listopada 2018 roku wynika, że wykonanie wokół działki nr ew. [...] cokolików skutecznie powstrzymuje zalewanie działek sąsiednich. Mając na uwadze powyższą opinię biegłego, jak i ustalenia przeprowadzonych oględzin, organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.
Odpowiadając na uwagi złożone przez U R i M R SKO wyjaśniło, że strona powołuje się na wyroki: Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w [...] X Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...], które nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Obecnie obowiązuje bowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1195/15, którego zalecenia zostały w ocenie organu II instancji, uwzględnione w niniejszej decyzji. Dodatkowo SKO stwierdziło, że ustalenia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2014 r. w zakresie kubatury budynku, nie mają znaczenia dla sprawy ewentualnego zalewania nieruchomości, gdyż w tej sprawie znaczenie ma powierzchnia obiektu budowlanego, a nie jego kubatura.
Odnosząc się zaś do uwagi J M i A M SKO podkreśliło, że nie mogą być one uwzględnione ze względu na ustalenia oględzin z [...] listopada 2018 r. i ekspertyzę hydrologiczną, które to nie wykazały szkód na działkach sąsiednich spowodowanych zalewaniem z działki nr ew. [...]. W pozostałej części uwagi te nie mają – zdaniem organu odwoławczego – zastosowania do niniejszej sprawy.
Ustosunkowując się z kolei do pisma biegłego z 18 lutego 2019 r., do którego strony wniosły uwagi, SKO wskazało, że argumenty w nim podniesione potwierdzają ustalenia ekspertyzy. Natomiast wskazane w tym piśmie sprawy dotyczące pozwoleń wodnoprawnych w związku z wybudowaniem urządzeń wodnych na działce nr ew. [...], są innymi sprawami z zakresu Prawa wodnego niż określone w art. 29 d Prawa wodnego (obecnie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm., który nie ma tu zastosowania zgodnie z art. 545 ust. 4 tej ustawy). Jak wskazał powyższej organ II instancji w omawianej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 29 ust. 3d Prawa wodnego, a więc nie występuje obecnie zalewanie sąsiednich działek i nie występują szkody na tych działkach. Biegły nie stwierdził bowiem, aby wody podskórne przesączały się z działki nr ew. [...]na teren działek sąsiednich w stopniu mogącym wywołać szkody na tych działkach.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli U R i M R domagając się jej uchylenia, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie zarzucili kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 7 k.p.a. przez pominięcie nakazów zawartych w wyroku WSA z 11 grudnia
2015 r. dotyczących zalecania zmiany ukształtowania powierzchni terenu działki nr ew. [...], zgodnie z decyzją Wójta Gminy [...]z [...]stycznia 2010 r., nr [...],
- art. 7, art. 77, art. 8 i art. 80 k.p.a. przez błędne ustalenia faktyczne i kwestionowanie bezspornego spływu wód opadowych ze skrajnie wadliwie zabudowanej działki na działkę skarżących (nr ew. [...]) oraz kwestionowanie udokumentowanego w postępowaniu znacznego podniesienia poziomu wód gruntu przez właścicieli działki nr ew. [...],
- art. 10 u art. 79 k.p.a. przez całkowicie bezprawne i niedopuszczalne pominięcie stanowiska strony – przeprowadzenie oględzin bez poinformowania skarżących, którzy nie mogli wypowiedzieć się podczas ich przebiegu,
- art. 75 k.pa.. przez niedopuszczalne pominięcie faktu podsiąkania wody z terenu podwyższonego na teren niepodwyższony i niezabudowany (działka skarżących), a także pominięcie udokumentowanego przesiąkania wody przez nieszczelne cokoły ogrodzenia,
- art. 76 k.p.a. w zw. z art. 365 kodeksu postępowania cywilnego przez niedopuszczalne pominięcie prawomocnych wyroków sądowych wiążących organ, który nie może dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia i odmiennych ustaleń faktycznych,
- art. 77 k.p.a. przez niedopuszczalne całkowite zignorowanie istniejącego materiału dowodowego przekazanego przez skarżącą, w tym zdjęć z lat 2017 – 2019 dobitnie potwierdzających fakt zalewania działki,
- art. 80 w zw. z art. 75 i art. 76 k.p.a. przez błędne ustalenia faktyczne mające wpływ na treść decyzji, dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny i sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz pominięcie istotnych dokumentów przekazanych przez skarżącą.
W uzasadnieniu skarżący rozwinęli powyższe zarzuty. Dodali, że na działce nr ew. [...]znacząco podniesiono poziom gruntu, pozostawiono znaczny deficyt powierzchni biologicznie czynnej oraz wzniesiono betonowe ogrodzenia, wjazd i część parkingu na bezprawnie zasypanym 50-metrowej długości rowie melioracyjnym, biegnącym częściowo wzdłuż ul. [...]. Okoliczność ta została zaś pominięta przez organy rozpatrujące niniejszą sprawę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest reformatoryjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]kwietnia 2019r. znak; [...]uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] Nr [...]z dnia [...] stycznia 2015r., nakazującą wykonanie w terminie do 30 czerwca 2016 r. przez M O i J G odwodnienia działki nr ew. [...]w miejscowości [...], zgodnie z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym, określającym sposób gromadzenia i odprowadzenia ścieków opadowych o objętości powyżej 5 m3 na dobę oraz rodzaj i parametry urządzeń retencyjno-rozsączających na tej nieruchomości i odmawiająca nakazania przywrócenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...]zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym.
Jak wynika z akt postępowanie to prowadzone jest od 2009 r., kiedy to JM, właściciel działki o nr. ew. [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] o wydanie na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne decyzji administracyjnej nakazującej właścicielowi działki sąsiedniej o nr. ew. [...] przywrócenie pierwotnego stanu poziomu gruntu na tej działce. J M zgłosił cyklicznie pojawiający się problem zatapiania nieruchomości , stanowiącej jego własność oraz nieruchomości sąsiednich wodami spływającymi z działki o nr. ew. [...], w związku z wybudowaniem na tej działce budynku przedszkola o dużej kubaturze. Dwukrotnie Wójt Gminy [...] zobowiązywał współwłaścicieli działki o nr. ew. [...]do przywrócenia właściwych stosunków wodnych na ich działce, zobowiązując ich do określonych działań. Dwukrotnie też SKO decyzje te uchylało i sprawę przekazywało do ponownego rozpoznania organowi I Instancji.
W sprawie także wypowiadał się Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ponieważ ocena ta i wskazania, stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., formułowane są w uzasadnieniu wyroku, moc wiążącą ma nie tylko samo rozstrzygnięcie ale i uzasadnienie. W konsekwencji, przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne. Dodać należy, iż przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.
W ostatnim wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015r. w sprawie IV SA/Wa 1195/15, uchylając decyzję kasacyjną SKO z dnia [...]marca 2015r. znak: [...], Sąd wskazał, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy miał zatem fakt, że w opinii biegłych z dziedziny hydrologii z 2009 r. podano, iż największe przekształcenia terenu, polegające na uszczelnieniu dużych powierzchni, nastąpiły na działce o nr. ew. [...]. Dostrzeżono, że pozostałe działki też zostały podwyższone, ale nie w takim stopniu, są płaskie i mają na ogół wysokie cokoliki pod ogrodzenia, które uniemożliwiają spływ wody na tereny sąsiednie. Podano, że działka o nr. ew. [...]w przeciwieństwie do działki o nr. ew. [...] ma dużą powierzchnię biologicznie czynną (co powinno stanowić zasadę) i woda opadowa oraz roztopowa jest w zasadzie wprowadzana do gruntu w jej obrębie. Nie może też zalewać działki [...]. Czynienie zatem dalszych ustaleń co do wpływu tych działek na zmianę stosunków wodnych na tym terenie nie było, w ocenie Sądu, celowe. W ekspertyzie podano także, iż zastosowanie na działce o nr. ew. [...]studni chłonnych nie jest efektywne, z uwagi na małą zdolność filtracyjną gruntu (grunt gliniasty) oraz wysoki poziom wód gruntowych (wody te wypełniają prawie całą ich objętość). W ekspertyzie uzupełniającej z 2010 r. wskazano zaś, że działce o nr. ew. [...]nadano spadek o ok. 1,4 % w stronę działki o nr. ew. [...] (poprzednio był to teren płaski). Działka o nr. ew. [...] jest nadto położona w bezodpływowym obniżeniu terenowym.
Wszystkie te ustalenia, zobowiązane było uwzględnić SKO przy rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...]stycznia 2015r.
W zaleceniach i wytycznych dla organu odwoławczego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia , czy wokół działki nr [...]wykonane zostały cokoliki pod ogrodzenie i czy tak jak podano w decyzji I instancji, są one "wystarczające i spływy powierzchniowe wód deszczowych i roztopowych z działki nr [...]praktycznie nie występują". Obowiązkiem organu odwoławczego było zatem ustalenie, czy po realizacji owych cokolików pod ogrodzenie działki o nr. ew. [...], w dalszym ciągu dochodzi do szkód na gruntach sąsiednich, które byłyby wynikiem zmiany stosunków wodnych na działce o nr. ew. [...].
Jak wskazał Sąd, organ odwoławczy winien zatem wyjaśnić, w oparciu o zebrany już obszerny materiał dowodowy, uzupełniając to postępowanie w razie potrzeby w trybie art. 136 K.p.a., czy spełnione zostały warunki do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, a więc czy spowodowane przez właścicieli gruntu (działki o nr. ew. [...]) zmiany stanu wody na tym gruncie, szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Tylko bowiem w tej sytuacji możliwe jest utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia I instancji.
W uzasadnieniu swojego wyroku Sąd zwrócił także uwagę, że wśród zaleceń ekspertyzy z 2009 r., sformułowano m. in. konieczność podwyższenia cokolików pod ogrodzenie na działce o nr. ew. [...], co jak można wnosić z decyzji I instancji zostało już zrealizowane. Ponadto zalecono zmianę ukształtowania powierzchni terenu działki [...], zgodnie z decyzją Wójta Gminy [...]z dnia [...]stycznia 2010 r. nr [...] (ta kwestia również winna być przedmiotem ustaleń organu odwoławczego) oraz wskazano na konieczność zapewnienia odpowiedniej pojemności retencyjnej zbiorników na wodę opadową, spływającą z powierzchni szczelnych (min. 30 m³ wg ekspertyzy z 2009 r.), wskazując, iż winny być na bieżąco opróżniane.
Formułując swą ocenę, SKO zobowiązane było, zdaniem Sądu, zatem do uwzględnienia, że w ekspertyzie uzupełniającej z 2010 r. stwierdzono, iż nie ma już powierzchniowych spływów wody z działki o nr. ew. [...] na działki o nr. ew. [...] i v, a spływy na asfaltową ul. [...]możliwe są tylko z niewielkiej części działki o nr. ew. [...]przy bramie wjazdowej.
Sąd wyjaśnił również, że nie budzi wątpliwości, iż działka o nr. ew. [...]została podwyższona w większym stopniu niż pozostałe działki, jest w dużym stopniu zabudowana, przez co jej powierzchnia biologicznie czynna nie pozwala na to, by woda opadowa oraz roztopowa była wprowadzana do gruntu w jej obrębie, a od strony działki o nr. ew. [...]nadano jej spadek o ok. 1,4 %, podczas gdy uprzednio była płaska. W ekspertyzie z 2014 r. ustalono z kolei, że rów melioracyjny, stanowiący nieewidencjonowane urządzenie melioracji szczegółowych przebiegał wzdłuż 50 metrowej długości działki [...] (w połowie przekroju po jej terenie), a jego likwidacja przyczyniła się do pogorszenia stosunków wodnych w rejonie ul. [...]. Jednak bezpośrednie oddziaływanie rowu na obniżenie wód gruntowych było niewielkie - około 10 m po obu jego stronach.
Wskazać także należy, że wyrok z dnia 11 grudnia 2015r. w sprawie IV SA/Wa 1195/15, został zaaprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2018r. w sprawie II OSK 1367/16 oddalił skargę kasacyjną M O od tego orzeczenia. Jednocześnie NSA wskazał, że "materiał procesowy znajdujący się w aktach sprawy oraz jego ewentualne uzupełnienie w zakresie okoliczności aktualnego wpływu realizacji tzw. cokolików ogrodzeniowych na działce nr [...] na stan stosunków wodnych oraz powstawanie szkód na działkach sąsiednich (nr [...]i [...]) pozwoli ostatecznie na prawidłowe zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2017 r., zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne. W tej sytuacji organ odwoławczy ma obowiązek uzupełniającego ustalenia i wyjaśnienia, czy i w jakim zakresie zmiany stanu wody na działce nr [...] nadal szkodliwie oddziałują na grunty sąsiednie. Zagadnienie ewentualnego wpływu zmian stosunków wodnych dokonanych przez właścicieli innych działek (poza działką nr [...]wskazaną jako źródło szkodliwego oddziaływania we wniosku z dnia 27 kwietnia 2009 r., który stał się podstawą wszczęcia przedmiotowego postępowania) na zalewanie działki nr [...] lub działki nr [...] może zostać wyjaśnione na podstawie oceny zebranego już materiału dowodowego (w tym trzech opinii hydrologicznych). Nadto zdaniem NSA, organ odwoławczy powinien dokonać ponownej oceny aktualnie istniejącego stanu faktycznego (przede wszystkim na działkach nr [...],[...] i [...]) w świetle zaleceń zawartych w opinii hydrologicznej z 2009 r. oraz w uzupełniającej opinii hydrologicznej z 2010r.
Realizując powyższe wytyczne, na zlecenie SKO, dokonano w dniu [...] listopada 2018r. oględzin nieruchomości nr ew. [...],[...]/[...],[...],[...],[...]położonych w [...], przy udziale powołanego przez organ I instancji biegłego. Jak wynika z protokołu przeprowadzenia oględzin , " nie stwierdzono zalegania wody ani widocznych śladów po jej zaleganiu, jak również szkód spowodowanych zalaniem- na wszystkich działkach, objętych prowadzonym postępowaniem. Ponadto stwierdzono , że działka nr ew. [...]stanowiąca własność J I A M została podwyższona poprzez nawiezienie na jej teren ziemi."
Na zlecenie Gminy [...], dr hab. inż. T S , w listopadzie 2018r. wykonał ekspertyzę hydrologiczną dotyczącą oceny wpływu zmian gospodarowania wodą na działce nr ew. [...] na szkodliwe zmiany stanu wód na działkach sąsiednich nr ew. [...]/[...],[...],[...],[...]położonych w [...]przy ul. [...]. Przeprowadzona wizja terenowa, wywiady oraz pomiary geodezyjne jak również badania wykonane w ramach wcześniejszych ekspertyz, pozwoliły biegłemu na stwierdzenie, teren działek nr ew. [...] / [...],[...],[...],[...]jest w sposób naturalny podmokły, ze względu na płytko położaną , słabo przepuszczającą warstwę gliny. Działki nr ew. [...],[...]/,,[...],[...],[...]są zabudowane, częściowo utwardzone i w różnym stopniu podwyższone, natomiast działka nr ew. [...]znalazła się w niecce bezodpływowej, spowodowanej likwidacją wcześniej występującego rowu melioracyjnego i podwyższeniem działek sąsiednich.
W ulicach [...]i [...] wykonana jest obecnie kanalizacja deszczowa odprowadzająca wodę powierzchniową spływającą na te ulice.
W obecnych warunkach terenowych napływ wody powierzchniowej lub podziemnej z działki nr ew. [...] na działkę nr ew. [...]nie jest możliwy. Nie występuje także napływ powierzchniowy wody z działki nr ew. [...]na działki sąsiednie. Nie można co prawda wykluczyć niewielkich przesiąków wody gruntem z działki nr ew. [...]na działkę nr ew. [...]jednak ewentualne przesiąki będą mało istotne i nie będą generować szkód.
Cokoliki wykonane pod ogrodzenie wokół działki nr ew. [...]są wystarczające aby praktycznie uniemożliwić spływy powierzchniowe wody z tej działki na działki sąsiednie. W czasie wizji terenowej w dniu [...] listopada 2018r. nie stwierdzono na działkach sąsiednich , które mogły być spowodowane woda z działki nr ew. [...].
W konkluzji ekspertyzy stwierdzono, że po wykonaniu cokolika wokół działki nr ew. [...] i kanalizacji deszczowej w ulicy [...] i [...] , spowodowane przez właścicieli działki nr ew. [...], zmiany wody na gruncie nie wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie i nie powodują ich zalewania.
Biegły wskazał nadto, że rów melioracyjny został zlikwidowany nie tylko na działce nr ew. [...]ale także na działce nr ew. [...], wiec jego przywrócenie jedynie na działce nr ew. [...] nie wpłynie na poprawę sytuacji. Natomiast zamiast rowu melioracyjnego funkcjonuje obecnie kanalizacja deszczowa, co jest racjonalne po zmianie użytkowania terenu z rolniczego na budowlane.
Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2017 r., zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne - Wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.
Z przywołanego art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika, że przesłankami wydania nakazów w tym trybie jest ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest więc wystarczający do zastosowania tego przepisu. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na działkach sąsiednich, a ponadto spowodowała szkodę.
W ocenie Sądu uprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, który po ponownej analizie dowodów oraz ich uzupełnieniu o oględziny i kolejną ekspertyzę hydrologiczną , zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA z dnia 11 grudnia 2015r. , sygn.akt IV SA/Wa 1195/15 oraz NSA z dnia 10 kwietnia 2018r. sygn.akt II OSK 1367/16, przyjął, że nie zachodzą warunki do zastosowania art. 29 ust 3 Prawa wodnego z 18 lipca 2001r, bowiem dokonane przez właściciela działki nr ew. [...]zmiany stanu wody na gruncie nie wpływają szkodliwie na działki sąsiednie w postaci wywołania szkody.
Przypomnieć trzeba, że celem art. 29 Prawa wodnego jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie, nie zaś nakaz utrzymania i konserwacji urządzeń wodnych, czy zakaz ich niszczenia, które to obowiązki podlegają dyspozycjom odrębnych przepisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 160/07).
Z tych przyczyn należało uznać, że decyzja SKO w [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. jest prawidłowa i odpowiada prawu.
Sąd nie podziela także zarzutu nie uwzględnienia przez organy zapadłych w sprawie prawomocnych orzeczeń sadów.
Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 kwietnia 2018r., sygn.akt II OSK 1367/16, nie podzielił zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez "niezastosowanie się" oraz naruszenia art. 170 p.p.s.a. przez "nieuwzględnienie stanowisk" WSA w wyroku w sprawie IV SA/Wa 1195/15, do wiążących ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania, które wynikają z wydanych w przedmiotowej sprawie prawomocnych wyroków WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wa 734/10) oraz z dnia 22 stycznia 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2158/13).
W tej sytuacji wiążące dla organu odwoławczego były więc wytyczne oraz ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 11 grudnia 2015r. w sprawie IV SA/Wa 1195/15 i jak to zostało wyżej wykazane , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]do tych wskazań i wytycznych co do dalszego postępowania się dostosowało, uzupełniając postępowanie dowodowe i dokonując ponownej oceny dowodów w sprawie. Natomiast Sad podziela także stanowisko organu, że ani wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia [...]kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] , ani wyrok Sądu Okręgowego w [...] X Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...] nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej.
Zasada swobodnej oceny dowodów uregulowana w art. 80 k.p.a., pozwala organowi na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji upewnia zaś, że nie doszło do przekroczenia owej swobody, w warunkach której organ orzekał. Zdaniem Sądu, nie można zarzucić organowi odwoławczemu naruszenia przepisów prawa materialnego, ani procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Dokonano prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło