VII SA/Wa 1818/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.), Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R. B na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego R. B. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W decyzji z dnia [...].06.2008r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia orzekł, iż R. B. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1.01.1999r. do nadal. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z 2004r., przy zastosowaniu ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z 6.02.1997r. i ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ z 23.01.2003r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Nr [...] Prezesa NFZ z dnia [...].08.2008r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że obowiązujące ustawy z dziedziny działalności gospodarczej dopuszczały możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, przy czym zgłoszenie to i wpis stanowiły tylko podstawę rozpoczęcia działalności, a określenie przez tę osobę daty rozpoczęcia działalności powodowało domniemanie, że z tą datą działalność została podjęta. W przedmiotowej sprawie – jak wskazał organ - z dokumentacji wynikało, iż zainteresowany prowadzi działalność gospodarczą od 18.08.1998r., która nie została wyrejestrowana jak wskazuje pismo Burmistrza Miasta L. z [...].02.2008r. Z kolei z informacji Urzędu Skarbowego wynika prowadzenie przez zainteresowanego pozarolniczej działalności gospodarczej od 25.08.1997r. z odnotowanymi w ewidencji przerwami tej działalności we wskazanych okresach. Jak podkreślił organ odwoławczy, z działalnością gospodarczą wiąże się ponoszenie ryzyka (np. okresy faktycznego przestoju lub brak płynności finansowej, choroba przedsiębiorcy), przy czym jeżeli nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji to domniemywać należy że działalność jest prowadzona a tym samym istnieje obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Przestój z powodu choroby stanowi element ryzyka z którym musi liczyć się każdy podejmujący tego typu działalność, zaś zgłoszenie w ZUS faktycznej przerwy w prowadzeniu działalności pozarolniczej z uwagi na stan zdrowia nie prowadzi do ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Dlatego też – jak podkreślił organ odwoławczy – decyzja organu wojewódzkiego jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia R. B. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1.01.1999r. Skargę sądową na powyższą decyzję wniósł zainteresowany domagając się jej zmiany i uchylenia też decyzji I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 109 usatwy z 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i art. 20 ustawy zmieniającej z 24.08.2007r. poprzez błędne przyjęcie, że ZUS jest uprawniony do zgłoszenia objęcia zainteresowanego ubezpieczeniem od 1999r. choć przepis dający takie uprawnienie ZUS wszedł w życie dopiero w 2007r. Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 18 i 12 ustawy z 23.01.2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ, art. 9 ust. 5 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 16 ust. 10 ustawy z dnia 6.02.1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Skarżący podniósł, iż od 1.02.1995r. ma ustalony stopień niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera rentę, jednocześnie zaś od 1998r. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności. Z uwagi na stan zdrowia, pobyty w szpitalach i sanatoriach, skarżący wielokrotnie zawieszał prowadzoną przez siebie działalność, informując Urząd Skarbowy i ZUS, co było odnotowane. Z tytułu pobieranej renty zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i składki na ubezpieczenie były odprowadzane. Zdaniem skarżącego, jako osoba pobierająca rentę, ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności podlegał on dobrowolnie, a więc opłacał składki w okresach faktycznego wykonywania działalności, nie opłacając składek w okresie zawieszonej działalności. Według skarżącego, jeżeli treść art. 109 ustawy zasadniczej została zmieniona ustawą zmieniającą z dnia 24.08.2007r., która weszła w życie 29.09.2007r., to dopiero z tym dniem organy ZUS uzyskały uprawnienia do zgłaszania osób do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, zaś wcześniejsze ustawy z 1997r., 2003r. i 2004r. takiego uprawnienia organom ZUS nie dawały. Dlatego też ustalenie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia od 1999r. na podstawie wniosku ZUS stanowi naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...].08.2008r, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydaną dnia [...].06.20008r. ustalającą, iż skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej od dnia 1 stycznia 1999r. do nadal. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem prawa, w szczególności przepisów art. 7 i 77 kpa. Zgodnie z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa organ administracyjny ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazać należy, że tylko realizując powyższe zasady organ prowadzący postępowanie administracyjne może trafnie ocenić istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawidłowo rozstrzygnąć o prawach strony. W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od dnia 1.01.1999r. do nadal. W okresie objętym decyzjami organów w kwestii dotyczącej objęciem osób prowadzących działalność pozarolniczą ubezpieczeniem zdrowotnym, obowiązywały kolejno: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6.02.1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23.01.2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Wprowadzały one podobne unormowania dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, tj. stosownie do art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - od dnia rozpoczęcia do zaprzestania wykonywania takiej działalności. Okres ten należy liczyć według przepisów dotyczących działalności gospodarczej, a więc od uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej do jego wykreślenia. Do stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą konieczne jest zatem łączne spełnienie wymogów określonych tymi przepisami. Wprawdzie określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność ta została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji, jednakże - co wymaga podkreślenia - takie domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia tejże działalności w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tej przyczyny wpisowi do ewidencji nadawano charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. W trakcie tego postępowania okres prowadzenia działalności gospodarczej, wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.10.2006r. sygn. akt II GSK 179/06 oraz z dnia 19.04.2005r., II GSK 287/06). Dlatego też dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy koniecznym jest przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wszystkich wyjaśnień skarżącego odnośnie okresu prowadzenia działalności gospodarczej wraz ze zgłoszonymi i odnotowanymi przerwami w prowadzeniu działalności z powodu złego stanu zdrowia przeanalizowanie kwestii podatkowych np. zeznań składanych w tym okresie, a następnie dokonanie przez organ oceny tych dowodów i ustalenie okresu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Wobec powyższego WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.