VII SA/Wa 1867/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2007r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] W. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) nakazał A. G. usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w W., poprzez przywrócenie kierunku otwierania drzwi wejściowych do lokalu, obecnie otwierających się na zewnątrz - w terminie 30 dni od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ wskazał, że na skutek pisma A. J. (lokatorki mieszkania nr [...]) z dnia 24 kwietnia 2006r., dotyczącego nieprawidłowo zamontowanych drzwi lokalu nr [...], utrudniających komunikację w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w dniu 8 listopada 2006r. przeprowadzono czynności kontrolne. Ustalono, że w lokalu nr [...] zostały zamontowane drzwi metalowe, których skrzydło otwiera się bezpośrednio na otwór drzwiowy sąsiedniego lokalu nr [...], ponadto lokal nr [...] znajduje się bezpośrednio przy schodach komunikacyjnych. Organ podniósł, że stosownie do przepisu § 242 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 609 z późn. zm.) skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. W ocenie organu przedmiotowe drzwi zostały wykonane z naruszeniem tego przepisu, albowiem zawężają i utrudniają drogę ewakuacyjną, przez co stwarzają niebezpieczeństwo dla osób poruszających się po klatce schodowej. Organ powołując treść art. 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. (Dz. U. Nr 81, poz. 361) o ochronie przeciwpożarowej (zgodnie z którym właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, zapewniając jego ochronę przeciwpożarową, obowiązany jest w szczególności: zapewnić osobom przebywającym w budynku bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji, przygotować budynek do prowadzenia akcji ratowniczej) wskazał, iż zmiana kierunku otwierania się drzwi wejściowych do lokalu nr 13 na zewnątrz t.j. na klatkę schodową, zmniejszyła w sposób istotny i niedopuszczalny powierzchnię drogi ewakuacyjnej stanowiącej ogólnodostępny ciąg komunikacyjny. Organ wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b i lit. c ustawy - Prawo budowlane obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając bezpieczeństwo pożarowe oraz bezpieczeństwo użytkowania. W ocenie organu nadzoru budowlanego przedmiotowe drzwi zostały zamontowane w sposób wypełniający przesłankę określoną w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Decyzją z dnia [...] lipca 2007r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] W. Nr [...] z dnia [...] maja 2007r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (tj. z 2003 r. Dz. U. Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.) nakazał A. G. usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w W., poprzez przywrócenie kierunku otwierania drzwi wejściowych do lokalu, obecnie otwierających się na zewnątrz w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż z zebranego materiału dowodowego wynika niepodważalnie, że zmiana kierunku otwierania się przedmiotowych drzwi wejściowych do lokalu zmniejszyła w sposób istotny i niedopuszczalny powierzchnię drogi ewakuacyjnej, stanowiącej ogólnodostępny ciąg komunikacyjny, stwarzając niebezpieczeństwo dla osób poruszających się po klatce schodowej. Stan ten narusza dyspozycję przepisu § 242 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ podniósł, iż przepis art. 66 Prawa budowlanego służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu i powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007r. VII SA/Wa 2298/06, w którym wskazano, że nieodpowiedni stan techniczny, o którym mowa w art.66 ust. 1 pkt 1 będzie z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Pojęcia "nieodpowiedniego stanu technicznego budynku" nie należy odnosić do sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego wykryje w użytkowanym budynku nieprawidłowości w odniesieniu do wymagań technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. W ocenie organu z tego powodu należało uchylić decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] W. z dnia [...] maja 2007r. i orzec na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. G.. Skarżąca podniosła, że organ wskazując, iż przedmiotowe drzwi zostały wykonane z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie podał jednak w decyzji dopuszczalnej szerokości drogi ewakuacyjnej. Skarżąca powołała jednocześnie wyrok NSA z 13 lipca 2000r., sygn. akt: II SA/Gd 980/98, w którym wskazano, iż przepisy prawa budowlanego dopuszczają montaż drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania. Ograniczenie takiej możliwości następuje wówczas, gdy takie rozwiązanie stoi w kolizji z wymaganiami bezpieczeństwa ludzi określonymi w przepisach dotyczących zagrożeń przeciwpożarowych. Skarżąca wskazała, że zgodnie z § 236 ust. 1 powołanego rozporządzenia z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej, zwanymi drogami ewakuacyjnymi. Wyjścia z pomieszczeń na drogi ewakuacyjne powinny być zamykane drzwiami. A. G. podniosła, że w wyroku z dnia 4 lipca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 387/06 wyraził pogląd, że drzwi mieszkania w budynku wielomieszkaniowym prowadzące na klatkę schodową stanowią w rozumieniu tego przepisu wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną.. Jednocześnie skarżąca podniosła, że przed zamontowaniem drzwi uzyskała ustną zgodę spółdzielni na ich montaż i nie została poinformowana o ograniczeniach, jakie są związane z zamontowaniem drzwi otwierających się na zewnątrz. A. G. wskazała ponadto, że w jej budynku mieszkalnym jest kilka lokali, w których są w podobny sposób zamontowane drzwi wejściowe do mieszkań. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylając decyzję organu I instancji i orzekając merytorycznie oparł swą decyzję na błędnej podstawie prawnej. Organ odwoławczy powołał jako podstawę rozstrzygnięcia art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, zgodnie z którym organ nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Podkreślić w tym miejscu należy, iż przepis ten dotyczy obiektów budowlanych lub ich części, których budowa wymaga zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, przepisy prawa budowlanego nie wymagają natomiast dokonania zgłoszenia jakiemukolwiek organowi (ani tym bardziej uzyskania pozwolenia na budowę) w przypadku zamiaru montażu drzwi wejściowych, w tym również otwierających się na zewnątrz. W takim wypadku nie mają zatem zastosowania przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Ponadto zauważyć trzeba, iż powołany przepis nawiązuje w ust. 1 do art. 50, co oznacza, że obydwa przepisy regulują ten sam stan faktyczny. Z treści art. 50 wynika zaś, że przedmiotem zawartego w nim unormowania jest prowadzenie robót budowlanych, które nie mają jeszcze cech ukształtowanego obiektu budowlanego. Wobec tego również przepis art. 51 ustawy może być stosowany tylko do robót będących w toku wykonywania, które odpowiadają warunkom określonym w art. 50 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – OZ we Wrocławiu z dnia 2 lipca 1996r., sygn. akt II SA/Wr 306/96 Lex nr 28810). Przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie może więc mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Przepisy prawa budowlanego dopuszczają montaż drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania. W orzecznictwie wskazuje się, że ograniczenie takiej możliwości następuje wówczas, gdy takie rozwiązanie stoi w kolizji z wymaganiami bezpieczeństwa ludzi określonymi w przepisach dotyczących zagrożeń przeciwpożarowych (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2000r., sygn. akt II SA/Gd 980/98; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 4 lipca 2006r. sygn. VII SA/Wa 387/06 Lex nr 243033; z dnia 21 lutego 2007r. sygn. VII SA/Wa 1766/06 Lex nr 323583), w takich sytuacjach mogą one stanowić przedmiot zainteresowania organów nadzoru budowlanego. Jednocześnie należy podkreślić, iż w przypadkach, gdy dochodzi do naruszenia przepisów przeciwpożarowych zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.) zastosowanie ma nie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, lecz art. 66 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku właściwy organ nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. VII SA/Wa 1766/06 Lex nr 323583). Tak więc błędny jest pogląd [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż zastosowana przez organ pierwszej instancji podstawa prawna jest nieprawidłowa. Jednocześnie zupełnie niezrozumiałe jest powołanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyroku WSA w Warszawie, odnoszącego się do zawartego obecnie w ust. 3, a do dnia 20 czerwca 2007r. w ust. 1 art. 66 pojęcia "nieodpowiedniego stanu technicznego". W rozpoznawanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] W. orzekał na podstawie cytowanego art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, uznając, że przedmiotowe drzwi powodując zawężenie drogi ewakuacyjnej stwarzają niebezpieczeństwo dla ludzi i naruszają przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 236 ust. 1 i ust. 3 powołanego rozporządzenia, z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej, zwanymi "drogami ewakuacyjnymi", a wyjścia z pomieszczeń na drogi ewakuacyjne powinny być zamykane drzwiami. Drzwi mieszkania w budynku wielomieszkaniowym, prowadzące na klatkę schodową stanowią zatem, w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów, wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną, a więc muszą spełniać wymogi określone w § 239 rozporządzenia, określającym szerokość drzwi w świetle, stanowiących wyjście ewakuacyjne z pomieszczenia. Zgodnie z tym przepisem łączną szerokość drzwi w świetle należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać w nim równocześnie, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, przy czym najmniejsza szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do 3 osób - 0,8 m. Stosownie zaś do treści ust. 4 § 242 omawianego rozporządzenia skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Warunki, jakim musi odpowiadać szerokość drogi ewakuacyjnej unormowane są natomiast w ust. 1 i ust. 2 § 242. Zgodnie z tymi przepisami szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m. Dopuszcza się zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m, jeżeli jest ona przeznaczona do ewakuacji nie więcej niż 20 osób. Jak wynika z powyższych przepisów nie jest dozwolony montaż drzwi otwierających się na zewnątrz, prowadzących na klatkę schodową, której korytarz stanowi jednocześnie drogę ewakuacyjną dla mieszkańców budynku, jeżeli drzwi te - po całkowitym otwarciu - przesłonią drzwi (tj. wyjście ewakuacyjne) innego pomieszczenia mieszkalnego, zwężając szerokość tego wyjścia poniżej najmniejszej wartości podanej w § 239 ust. 1 rozporządzenia, lub też, jeżeli po całkowitym otwarciu, zmniejszą szerokość klatki schodowej (a więc poziomej drogi ewakuacyjnej) określoną w § 242 cytowanego rozporządzenia. W przypadku zrealizowania drzwi z naruszeniem tych przepisów organ nadzoru budowlanego winien więc na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, jednakże musi bezspornie wykazać, iż do takiego naruszenia doszło. W niniejszej sprawie z protokołu oględzin, mających miejsce w dniu 8 listopada 2006r. oraz ze szkicu stanowiącego załącznik do protokołu nie wynika jednoznacznie, aby drzwi mieszkania skarżącej otwierały się na zewnątrz w sposób mogący naruszać któryś z wymienionych przepisów. Przedmiotowe drzwi, zrealizowane przez A. G., po ich całkowitym otwarciu niewątpliwie zawężają szerokość drogi ewakuacyjnej, ale nie udowodniono, iż zawężają ją w sposób niedopuszczalny, a więc niezgodny z wymogami określonymi w omówionych przepisach. Ujawnione naruszenie prawa powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na mocy art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie II wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.