VII SA/Wa 189/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. S. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej przez B. G., reprezentowaną przez matkę – Z. G., jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2010 r. znak: [...] utrzymująca w mocy -w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.)- decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2009 r. znak: [...]. Ostatnio wymienioną decyzją organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a., działając na wniosek Z. G. – pełnomocnika B. G. i M. J., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną tego organu z [...] lipca 2006 r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2006 r. znak: [...], którą nakazano B. G. i M. J. rozbiórkę części samowolnie rozbudowanego budynku gospodarczego znajdującego się na działkach nr ewid. [...], [...], [...] [...]. W uzasadnieniu -wydanej w I instancji w trybie wznowieniowym- decyzji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż decyzja ostateczna z [...] lipca 2006 r. była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z 5 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 825/06 po rozpoznaniu skargi B. G. i M. J. skargę tę oddalił. Następnie, wyrokiem z 16 lutego 2009 r. (sygn. akt II OSK 199/08), Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną B. G. od ww. wyroku Sądu I instancji. Dalej, organ podał, że pismem z 11 sierpnia 2009 r. Z. G. - pełnomocnik B. G. i M. J., wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną powyżej decyzją z [...] lipca 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję wydaną w przedmiocie rozbiórki części budynku gospodarczego. Powyższy wniosek Z. G. sprecyzowała w dniu 16 października 2009 r., odpowiadając na wezwanie organu z 11 września 2009 r. Zdaniem organu, wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., a stosownie do którego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. [...] WINB wyjaśnił, że we wniosku o wznowienie Z. G. powołała się na fałszywe dowody, w oparciu o które -w jej ocenie- ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W szczególności zarzuciła, sfałszowanie protokołu oględzin z 10 marca 2005 r. Ponadto stwierdziła, że jej córki bez własnej winy nie brały udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania. Zdaniem organu, zawarte we wniosku o wznowienie postępowania zarzuty fałszowania protokołu oględzin oraz braku udziału B. G. i M. J. w postępowaniu, podnoszone były już przez Z. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, a także w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Okoliczności mające stanowić podstawę wznowienia znane także były wnioskodawczyni w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w dniu, w którym została doręczona jej decyzja organu II instancji nakazująca rozbiórkę części budynku gospodarczego, tj. w dniu 1 sierpnia 2006 r., a także w dniu doręczenia wyroku NSA z 16 lutego 2009 r., co miało miejsce 24 kwietnia 2009 r. W konsekwencji organ stwierdził, że skoro wniosek o wznowienie został złożony 4 sierpnia 2009 r., a okoliczności stanowiące podstawę wznowienia były znane żądającej wznowienia najpóźniej w dniu 24 kwietnia 2009 r., to uzasadnione jest stwierdzenie, że termin miesięczny wynikający z art. 148 k.p.a. nie został zachowany, co musiało skutkować wydaniem orzeczenia w oparciu o art. 149 § 3. W odwołaniu od decyzji [...] WINB z [...] października 2009 r. Z. G. podniosła, że po otrzymaniu wyroku z Naczelnego Sądu Administracyjnego zwróciła się pismem do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tej sprawie. Odpowiedź z informacją otrzymała 6 lipca 2009 r. i od tego dnia liczyła termin miesięczny do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu tego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż wojewódzki organ nadzoru budowlanego słusznie zauważył, że w sprawie nie został zachowany termin miesięczny wynikający z art. 148 § 1 k.p.a., tj. termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co stanowi przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania we wskazanym trybie. Nadto, Główny Inspektor wskazał, że w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie ma także fakt, iż będąca przedmiotem wniosku o wznowienia postępowania decyzja z [...] lipca 2006 r., a także poprzedzająca ją decyzja z [...] kwietnia 2006 r., były badane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie i Naczelny Sąd Administracyjny, a Sądy obu instancji uznały te orzeczenia za prawidłowe. W takim przypadku (tj. w przypadku oddalenie skargi, a następnie skargi kasacyjnej), zdaniem Głównego Inspektora, dopuszczalność wznowienia postępowania jest ograniczona. Wznowienie postępowania nie może mieć bowiem miejsca w sytuacji, gdy o wznowieniu mają decydować okoliczności znane sądowi oddalającemu skargę. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że wobec faktu podnoszenia przez Z. G. tych samych okoliczności, które były rozpatrywane w toku postępowania zakończonego decyzją [...] WINB z [...] lipca 2006 r., co do której Sąd oddalił skargę, nie ma podstaw do wznowienia postępowania. W skardze na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2009 r., sprecyzowanej na wezwanie Sądu pismem z 15 marca 2010 r., Z. G. - pełnomocnik skarżącej B. G., nie zgodziła się z zaskarżonym orzeczeniem. Podniosła, jak w odwołaniu, iż termin miesięczny do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania liczyła od odpowiedzi GINB na swoje pismo, którą uzyskała 6 lipca 2009 r. Następnie, wskazała na okoliczności powołane we wniosku wznowieniowym. Wskazała m.in., że jej córki, na które nałożono nakaz rozbiórki części budynku gospodarczego, nie brały udziału w sprawie, mieszkają za granicą i nie informowano ich o żadnych czynnościach. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana została w trybie postępowania wznowieniowego, będącego postępowaniem nadzwyczajnym stwarzającym możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadło było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowieniowe, a także czy został zachowany termin do złożenia podania określony w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia organu w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zatem, w przypadku przedłożenia organowi wniosku o wznowienie postępowania, organ ten zobligowany jest m.in. do ustalenia w pierwszym rzędzie, czy spełniona została przesłanka natury formalnej, dotycząca terminu złożenia wniosku. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Stosownie zaś do art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia pomimo uchybienia terminu stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godzące w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 maja 2010 r. (sygn. akt II OSK 773/09, lex nr 597851), w którym zawarł tezę, iż przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w wypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważnościową (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekając w niniejszej sprawie prawidłowo -w ocenie Sądu- zakwalifikował wniosek Z. G., reprezentującej skarżącą i M. J., jako złożony z uchybieniem ww. terminu. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż Z. G., pismem z 28 lipca 2009 r. (data nadania: 4 sierpnia 2009 r.), wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] WINB z 24 lipca 2006 r. Pismem z 10 października 2009 r., na wezwanie [...] WINB (zawierające pouczenie o treści art. 145 i art. 148 k.p.a.), sprecyzowała podanie, podtrzymując żądanie wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją z [...] lipca 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego z [...] kwietnia 2006 r. Wskazała przy tym, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Podała, że protokół z oględzin nie był pisany w miejscu oględzin, "lecz w domu u osoby skarżącej, to znaczy J. L.". Z. G. wskazała także, że strony postępowania (tj. jej córki – B. G. i M. J.), nie wiedziały o sprawie i nie brały udziału w prowadzonym postępowaniu. Mając na względzie okoliczności podniesione we wniosku o wznowienie organy orzekające prawidłowo przyjęły, że jako przyczynę wznowienia wskazano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i przesłankę z pkt 4 tego artykułu, tj., że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Tym samym organy orzekające zobligowane były ustalić, kiedy B. G. i M. J. (bo to w ich imieniu Z. G. złożyła wniosek o wznowienie), dowiedziały się o okolicznościach, które okazały się fałszywe, w tym o protokole z oględzin (stosownie do art. 148 § 1 k.p.a.) oraz kiedy dowiedziały się o decyzji (stosownie do art. 148 § 2 k.p.a.). Analizując sprawę w tym zakresie organy orzekające uwzględniły tylko ww. art. 148 § 1 k.p.a., nie dostrzegając, że w sytuacji powołania we wniosku o wznowienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ma zastosowanie § 2 art. 148. Pomimo tego uchybienia organy orzekające prawidłowo przyjęły, że termin miesięczny, o którym mowa w art. 148 nie został zachowany. Zasadnie wskazały na to, iż okoliczności przywołane we wniosku były znane w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją ostateczną z [...] lipca 2006 r., a nadto – były podnoszone w skardze na to orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze tej, wniesionej przez Z. G. jako pełnomocnika B. G. i M. J., poruszono tak kwestię dotyczącą protokołu oględzin, jak i kwestię związaną z niezapewnieniem stronom czynnego udziału w sprawie i zarzucono naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 79 k.p.a., o czym świadczy choćby uzasadnienie wyroku Sądu z 5 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 825/06. Zarzuty w tym zakresie podniesione zostały także w skardze kasacyjnej od ww. wyroku Sądu I instancji wniesionej przez skarżącą – B. G. (sygn. akt. II OSK 199/08). Zatem, uzasadnione jest stwierdzenie organów orzekających, iż okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania znane były żądającym wznowienia (tj. B. G. i M. J. reprezentowanym przez Z. G.), w toku postępowania, a z pewnością w dniu, w którym Z. G. jako pełnomocnik skarżącej B. G. i M. J. otrzymała w ich imieniu ostateczną decyzję nakazującą rozbiórkę części budynku gospodarczego, co miało miejsce (jak ustaliły organy i co nie było kwestionowane) 1 sierpnia 2006 r. W tym dniu pełnomocnik B. G. i M. J., Z. G. wiedziała tak o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.), jak i o okolicznościach towarzyszących sporządzaniu protokołu oględzin (art. 148 § 1 k.p.a.). To zaś oznacza, iż termin do wniesienia wniosku o wznowienie z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.a. upłynął 31 sierpnia 2006 r. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że najpóźniej okoliczności stanowiące podstawę wznowienia postępowania były znane w dacie otrzymania przez skarżącą odpisu wyroku NSA z 16 lutego 2009 r. wraz z uzasadnieniem, co miało miejsce 24 kwietnia 2009 r. (w aktach: notatka służbowa z 23 października 2009 r.). W tej sytuacji należało uznać, że skoro wniosek o wznowienie bezspornie został złożony 4 sierpnia 2009 r., to termin miesięczny wynikający z ww. art. 148 nie został zachowany, nawet przy założeniu, że należy go liczyć od dnia 24 kwietnia 2009 r. Dodatkowo Sąd w tym miejscu zauważa, że w prawomocnym wyroku z 5 lipca 2007 r. Sąd I instancji, odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazał, że nie dopatrzył się w postępowaniu organów orzekających takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zaznaczył m.in., iż skarżące i ich pełnomocnik były powiadamiane o wszystkich czynnościach dowodowych przeprowadzanych w sprawie i mogły w nich uczestniczyć. Z uzasadnienia omawianego wyroku wynika, iż Sąd nie uwzględnił nie tylko zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., ale także zarzutu dotyczącego nieprawidłowości w toku gromadzenia materiału dowodowego w sprawie i oceny tego materiału przez organy orzekające w sprawie oraz innych nieprawidłowości w postępowaniu organów administracji w rozpoznawanej sprawie. Zatem, treść uzasadnienia wyroku Sądu I instancji z 5 lipca 2007 r. wyraźnie wskazuje na to, iż okoliczności podniesione we wniosku o wznowienie były już zgłaszane przez Z. G. jako pełnomocnika skarżącej i M. J. w 2006 r., na etapie skargi na decyzję wydaną w trybie zwykłym. Tym samym okoliczności te nie mogą stanowić o wznowieniu postępowania na wniosek złożony w 2009 r. Konkludując, w ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy i w stanie prawnym mającym zastosowanie w tej sprawie Główny Inspektor słusznie uznał, że żądanie wznowienia zostało złożone po terminie, co uzasadniało wydanie orzeczenia w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. (w stanie prawnym sprzed nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzonej ustawą zmieniającą z 3 grudnia 2010 r.). Jednocześnie Sąd stwierdza, iż na powyższą ocenę sprawy nie mogła wpłynąć okoliczność podniesiona w skardze, a związana z pismem jakie Z. G. otrzymała w dniu 6 lipca 2009 r. od GINB. Od daty otrzymania tego pisma, mającego stanowić odpowiedź na pismo Z. G. skierowane do organu po wyroku NSA, należało liczyć -jak stwierdziła pełnomocnik skarżącej- termin miesięczny. Dostrzegając tę argumentację Sąd przede wszystkim raz jeszcze zauważa, iż termin miesięczny do złożenia podania o wznowienie liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania lub (w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4) od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z. G. -pełnomocnik skarżącej- nie wskazała natomiast, aby z powyższego pisma GINB wynikała okoliczność mająca stanowić podstawę wznowienia w niniejszej sprawie, o której wcześniej (tj. przed otrzymaniem tego pisma) jej mocodawczyni nie wiedziała. Wręcz przeciwnie, we wniosku o wznowienie przywołała okoliczności podnoszone już w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, a co najmniej znane na etapie skargi do Sądu od decyzji ostatecznej [...] WINB z [...] lipca 2006 r. Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i skargę jako nieuzasadnioną w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił. O kosztach dla pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 250 p.p.s.a. i § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).