VII SA/Wa 190/15

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2015r. po rozpoznaniu wniosku Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. [...] w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] listopada 2014r. [...] w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjenta postanawia: odmówić Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu im. [...] w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 28 stycznia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą wniesioną decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] listopada 2014r. Nr [...] wpłynął wniosek Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. [...] w [...], zwany dalej Szpitalem o przyznanie prawa pomocy na uzupełnionym formularzu PPPr w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Szpital podał, że jego działalność nie jest nastawiona na zysk i zysku takiego nie przynosi. Podniósł, że umowy stanowiące główne źródło środków pieniężnych, którymi dysponuje nie pokrywają nawet rzeczywistych kosztów świadczonych usług. Przeciwko Szpitalowi wszczęte jest i prowadzone są postępowania egzekucyjne. Szpital wskazał, że w celu zapewnienia ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych ponosi m.in. koszty zakupu materiałów tj. leki, żywność, sprzęt jednorazowy, odczynniki chemiczne i inne oraz energii, zapewnia transport dla pacjentów i tkanek, dokonuje zakupu usług medycznych, których sam nie wykonuje, wypłaca wynagrodzenia pracownikom i podmiotom świadczącym pracę dla Szpitala na podstawie innej, niż umowa o pracę, ponosi wydatki z tytułu ubezpieczenia społecznego i innych świadczeń, ponosi koszty pozostałych usług (konserwacja i serwis sprzętu medycznego, sterylizacja, dezynfekcja, spalania odpadów medycznych). Szpital zaznaczył, że wyżej wymienione koszty są konieczne dla zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych. Dodał także, że kwota tych kosztów przekroczyła wielkość uzyskanych przez Szpital przychodów. Szpital oświadczył, iż nie ma możliwości wygospodarowania w swoim budżecie odpowiednich środków na koszty postępowania sądowego. Nadmienił, iż nie ma również możliwości wygospodarowania określonych środków na toczące się postępowania windykacyjne oraz egzekucyjne. Szpital wskazał, że bieżące środki znajdujące się na kontach Szpitala są przeznaczone na określone cele, takie jak zakup niezbędnych materiałów medycznych czy wynagrodzenie personelu medycznego. Szpital podkreślił, iż jego zadaniem jest udzielanie świadczeń zdrowotnych pacjentom, a więc ratowanie życia i zdrowia ludzkiego, jest to główna a zarazem jedyna funkcja takiego podmiotu. Z tego względu cała działalność jednostki, jaką jest Szpital jest temu podporządkowana, a podmiot zawsze musi znaleźć środki na zakup np. leków. W pierwszej kolejności posiadane środki są wykorzystywane na realizację funkcji podmiotu leczniczego. W dalszej kolejności przeznaczane są na pokrycie innych zobowiązań wynikających np. z użytkowania i eksploatacji budynków. Szpital zaznaczył, że jego działalność nie jest nastawiona na zysk, podstawowym priorytetem jest dobro pacjenta, co uniemożliwia w wielu sytuacjach tworzenie oszczędności. A w przypadku powstania takowych są one w pierwszej kolejności przeznaczane na modernizację i poprawę jakości leczenia. Szpital nadmienił, że jest zobowiązany w sytuacji zagrożenia życia pacjentów do udzielania świadczeń niezależnie od faktu czy dane osoby są ubezpieczone. Ani Skarb Państwa ani NFZ nie zwraca kosztów takiego leczenia, w związku z tym Szpital jest zmuszony samodzielnie dochodzić zwrotu długu. Szpital podał, że według stanu na dzień 31 października 2014r. osiągnął przychody w wysokości 258.761.885,58 złotych, ponosząc koszty w wysokości 309.185.407,70 złotych. Wskazał, że poniósł, stratę ze sprzedaży w wysokości 50.423.522,12 złotych, natomiast cała działalność Szpitala zakończyła się stratą w wysokości 35.105.316,21 złotych. W dalszej części urzędowego formularza strona wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi – 74.661.364,26 złotych na dzień 31 października 2014r., a wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych wynosi 93.853.896,32 złotych, a ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem w wysokości 1.165.865,12 złotych. Strona podała, iż na rachunku bankowym posiadała na dzień 30 listopada 2014r. kwotę 1.882.500,70 złotych. W niniejszej sprawie, zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, a także wartość środków trwałych. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Analizując dane zawarte na urzędowym formularzu PPPr oraz złożone dokumenty uznano, że Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. [...] w [...], nie spełnia przesłanki wskazanej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić należy, iż Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. [...] w [...], jest jednostką sektora finansów publicznych. W orzecznictwie przyjęto, iż skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził - wzorem procedury cywilnej - zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2007r., sygn. akt l FZ 567/06, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r. sygn. akt II GZ 648/13). Biorąc udział w postępowaniu sądowym strona powinna liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, zatem jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Ponadto podkreślić należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie przez stronę skarżącą wpisu od skargi w kwocie 200, 00 złotych, co wynika, § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Dalsze koszty postępowania mogą natomiast, ale nie muszą, pojawić się na dalszym jego etapie. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji majątkowej i finansowej Szpitala przedstawionej w formularzu PPPr oraz załączonych do niego załącznikach stwierdzić należy, iż nie wykazał on spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a Wskazać należy, iż strona wnioskująca posiada znaczny majątek gdzie wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 93.853.896,32 złotych. Ostatni rok obrotowy Szpital zakończył zyskiem w wysokości 1.165.865,12 złotych. Nadto, z bilansu przedłożonego na dzień 31 października 2014r wynika, że Szpital posiadał w kasie i na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości 13 839 221,93 złotych. Za odmową przyznania prawa pomocy stronie wnioskującej przemawia przede wszystkim fakt, iż na wskazanym we wniosku koncie bankowym na dzień 30 listopada 2014r. posiadała kwotę w wysokości 1.882.500,70 złotych. Z powyższych danych oraz uzasadnienia zawartego we wniosku wynika, iż Szpital posiada na kontach "bieżące środki". Fakt, iż Szpital poniósł stratę nie przemawia za uznaniem, iż nie posiada on dostatecznych środków na pokrycie kosztów finansowych. Uwzględniwszy powyższe, a w szczególności stan środków na posiadanym rachunku bankowym, wysokość środków trwałych strony wnioskującej uznano, że Szpital mimo wskazanych trudności i ponoszonych kosztów jest w stanie samodzielnie ponieść pełne koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W ocenie orzekającego wykazana sytuacja majątkowa i finansowa strony wnioskującej nie pozwala na przyjęcie, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a , orzeczono jak w sentencji postanowienia.