VII SA/Wa 1921/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Foks - Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r. sprawy ze skargi W.N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Decyzją z dnia [...] maja 2010r., znak: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 oraz art.157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) w związku z art.83a ust.2 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) - utrzymał mocy decyzję z dnia [...] marca 2010r. znak: [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] października 1999r. znak: [...] określającej wysokość zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ostateczna decyzja Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 1999r., w stosunku do której złożono wniosek o stwierdzenie nieważności wydana została na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 83a, ust. 2 cyt. ustawy " decyzje ostateczne Zakładu , od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w kpa". Takie brzmienie przepisu jednoznacznie wskazuje, że wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, o której mowa w art. 83 a ust. 2 ustawy może nastąpić jedynie z urzędu. Na poparcie swojego stanowiska Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II GSK 240/08 z dnia 3 lipca 2008r., oraz IVK 109/09 z dnia 13 października 1998r. Organ nadto wskazał, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności jest zgodna z prawem. Nie jest dotknięta kwalifikowana wadliwością , o której mowa w art. 156 § 1 kpa, a w szczególności nie zawiera wad określonych w art. 156 § 1, pkt 2,3 i 5 kpa, na które we wniosku wskazywał skarżący. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł pełnomocnik W.N. Decyzji zarzucił naruszenie art. 61 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania pomimo prawidłowego wniosku strony, a także pomimo istnienia przesłanek do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt. 5 k.p.a. Podnosząc powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010r. W dalszych wywodach podniósł, że nie jest przekonywujący pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt IUK 109/09, z którego wynika, że przepis art. 83a ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu. W uzasadnieniu tego wyroku, jak również w stanowisku organu trudno doszukać się rozważań prawnych przemawiających za przyjętym poglądem. Zdaniem pełnomocnika skarżącego w cytowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy ograniczył się wyłącznie do zacytowania literalnej treści przepisu art. 83a ust 2 ustawy, który w istocie daje podstawę organowi do wszczęcia postępowania z urzędu, jednakże nie pozbawia strony złożenia skutecznego wniosku o wszczęcie takiego postępowania. Art. 61 § 1 kpa. wprowadza zasadę, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wystarczy zatem aby podmiot składający wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji posiadał przymiot strony w rozumieniu 28 kpa, a wniosek taki powinien być skuteczny. Wskazał nadto, że art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi podstawę do działania organu z urzędu , gdyż wszczęcie postępowania nadzwyczajnego przez organ wymaga wyraźnej podstawy w przepisach, nadto organ administracji obowiązany jest wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu, gdy uzyska wiedzę o podstawie nieważności. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zaskarżoną decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia, na wniosek skarżącego, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1999r., dotyczącej należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowi art. 83a, ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r., o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie z którym, decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sadu, mogą być z urzędu uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazanie przez ustawodawcę w powołanym przepisie na uprawnienie organu do unieważnienia decyzji z urzędu, z jednoczesnym odesłaniem do stosowania tego uprawnienia na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego należy uznać za ustawowe zawężenie sposobu wszczęcia takiego postępowania tylko z urzędu, wykluczając dopuszczalność jego wszczęcia na wniosek strony do tego uprawnionej, jeżeli uprzednio strona nie złożyła odwołania od tej decyzji do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Z mocy art. 157 §2 kpa, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, co do zasady, może być bowiem wszczęte z urzędu lub na wniosek. Jeżeli jednak w powołanym art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uprawniono organ do unieważnienia decyzji na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, wskazując jednak na dokonywanie tego z urzędu, to znaczy, że ustawodawca wyłączył możliwość wszczęcia takiego postępowania na wniosek. W przeciwnym razie, traciłoby normatywny sens wskazywanie przez ustawodawcę w powołanym art. 83a ust. 2 na unieważnianie decyzji z urzędu, jeżeli miałby mieć w pełni zastosowanie art. 157 ust. 2 kpa. Powyższe uzasadnia prawidłowość zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy wszczęcia, na wniosek , skarżącego, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1999 r., skoro od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Stanowisko to jest w pełni aprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z 3 lipca 2008r., II GSK 240/08 ) W zaskarżonej decyzji wskazano przy tym na brak przesłanek z art. 156 § 1 do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1999r., określającej wysokość zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, co uznać należy za uzasadnienie braku podstaw do wszczęcia takiego postępowania z urzędu. Z motywów wyżej wskazanych Sąd nie podzielił zarzutów skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji.