VII SA/Wa 1923/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ze skargi J. N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. znak : [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia : odmówić J. N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 10 listopada 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 października 2011 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie skarżący podniósł, że w najbliższym czasie koszty związane w szczególności z energią elektryczną czy też zakupem oleju napędowego będą znacznie wyższe. Zaznaczył, iż w jego ocenie posiadanie majątku nie może być traktowane jako jedna z okoliczności dyskwalifikujących go jako osobę, której należałoby przyznać prawa pomocy. Oświadczył, że na zakup posiadanych nieruchomości zaciągnął bardzo wysoki kredyt, którego miesięczna rata wynosi około 1.500,00 złotych. Wskazał, że na datę otrzymania kredytu, co miało miejsce kilka lat temu posiadał płynność finansową oraz uzyskiwał znacznie wyższe dochody. Obecnie jednak jedynie dzięki pomocy rodziny stara się terminowo i bez opóźnień regulować wszystkie zobowiązania. Dodał, że jego sytuacja finansowa w związku m.in. z problemami zdrowotnymi uległa pogorszeniu w okresie ostatnich miesięcy. Podał, że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z wykonanym w dniu 7 listopada 2011 r. zabiegiem chirurgicznym. Zdaniem skarżącego, fakt posiadania samochodu nie może również stanowić okoliczności wyłączających go z kręgu osób uprawnionych do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a.) wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i dwoje dzieci w wieku 16 i 14 lat. Źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu umowy o pracę w wysokości około 3.000,00 złotych oraz dochód uzyskiwany przez małżonkę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 3.000,00 złotych, co łącznie stanowi dochód w wysokości około 6.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 178 m ² oraz pięcioletni samochód marki citroen c4. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iż mieszka poza miastem, co wiąże się z dodatkowymi kosztami związanymi z koniecznością dojazdu dzieci do szkoły oraz jego i małżonki do pracy. Oświadczył, że łączny dochód rodziny pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym na pokrycie kosztów kredytu zaciągniętego na 20 lat we frankach szwajcarskich. Dodał, iż w wyniku gwałtownego wzrostu cen waluty wzrosła także rata kredytu, który spłaca. Wnioskodawca podał, że przebywał i aktualnie przebywa z powodu ważnych problemów ortopedycznych i kardiologicznych na zwolnieniu lekarskim, dlatego jego sytuacja rodzinna jest znacznie trudniejsza niż kiedyś, gdyż za okres zwolnienia nie otrzyma pełnego wynagrodzenia. Podniósł, iż rozpoczęta przez niego niespełna rok temu działalność gospodarcza nie przyniosła jak dotychczas żadnego dochodu, lecz wyłącznie straty. Wnioskodawca wskazał, że jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną około 200,00 złotych, za wywóz nieczystości płynnych około 180,00 złotych dwa razy miesięcznie, za wywóz nieczystości stałych około 40,00 złotych, zakup oleju napędowego grzewczego około 3.000,00 złotych kwartalnie, podatek od nieruchomości w wysokości 267,00 złotych rocznie, (co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości 22,33 złotych), za telefon i internet około 300,00 złotych oraz za zakup żywności, środków czystości, odzieży i innych niezbędnych rzeczy w wysokości około 1.000,00 złotych. Wnioskodawca oznajmił, iż miesięczna rata spłaty kredytu wynosi 444,22 CHF, co po przeliczeniu na złotówki stanowi kwotę około 1.500,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że koszty związane z wyżywieniem dzieci wynoszą około 500,00 złotych miesięcznie, dodatkowymi lekcjami z języków obcych oraz innych przedmiotów około 500,00 złotych oraz zakupem ubrań i innych przedmiotów około 500,00 złotych. Po zsumowaniu wszystkich wymienionych przez wnioskodawcę wydatków związanych z utrzymaniem domu, spłatą rat kredytu oraz utrzymaniem, wyżywieniem i wykształceniem dzieci oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego miesięczne wydatki stanowią kwotę w wysokości 5.922,33 złotych. Dodał, iż w pewnych okresach czasowych jeśli jest to konieczne pomagają mu rodzice. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie kwalifikuje się on do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że wnioskodawca wraz z małżonką posiadają stały niemały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu pracy o łącznej wysokości około 6.000,00 złotych. Wysokość uzyskiwanych niemałych dochodów pozwala wnioskodawcy na zaspokojenie potrzeb życiowych własnych i dzieci, pokrycie opłat związanych z utrzymaniem rodziny oraz domu. Wnioskodawca terminowo reguluje wszystkie zobowiązania finansowe. Wprawdzie jak podniósł w sprzeciwie jest to możliwe dzięki pomocy rodziny, to jednak istotnym jest, że wnioskodawca może liczyć na taką pomoc i że ma ją od kogo otrzymać. Wskazać należy, iż znaczna część polskich rodzin posiada zadłużenia w bankach, a ponad połowa zaciągniętych kredytów jest w walucie obcej w tym we frankach szwajcarskich. Okoliczność ta nie może zatem być zatem traktowana wyjątkowo bądź jako przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym spłata zaciągniętych kredytów nie stanowi wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990 r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111). Nadto, zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu i inne zobowiązania) nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe. Wskazać należy także, że bank udzielając wnioskodawcy kredytu ocenił jego sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytu, umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nim związanych. Strona natomiast nie wskazała, by miała problemy ze spłatą kredytu z uzyskiwanych dochodów. Oświadczyła w sprzeciwie, że dzięki pomocy rodziny terminowo i bez znacznych opóźnień reguluje wszystkie zobowiązania. Zaznaczyć należy, że zarówno miesięczne wydatki stałe ponoszone przez wnioskodawcę są podane w kwotach przybliżonych jak również uzyskiwane dochody, a zatem ich wysokość może różnie kształtować się w każdym miesiącu. W jednym miesiącu zarówno ponoszone wydatki jak i uzyskiwane dochody mogą być wyższe, a w innym niższe. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, że koszty sądowe jakie w niniejszej sprawie ma ponieść wnioskodawca to wpis sądowy od skargi w wysokości 100,00 złotych. Zaznaczyć należy, że jest to wpis o najniższej wysokości jaki pobiera się od spraw toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Uznano zatem, że sytuacja materialna w jakiej obecnie znajduje się wnioskodawca nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie. Wskazać należy, iż także ewentualne pozostałe koszty sądowe jakie mogą wystąpić w sprawie bądź też mogą nie pojawić się w ogóle nie będą wyższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należy posiada bowiem stały dochód miesięczny w wysokości około 6.000,00 złotych, który pozwala mu na zaspokojenie nie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawca posiada także dom o powierzchni 178 m ² oraz pięcioletni samochód osobowy marki citroen c4. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza mu także na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Nie jest to bowiem wydatek niezbędny do utrzymania koniecznego rodziny. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by przy ograniczeniu wydatków nie będących niezbędnymi nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie. Dodać należy, iż Sąd nie kwestionuje problemów zdrowotnych czy też stanu zdrowia wnioskodawcy, jednak jak wskazano powyżej koszty sądowe jakie wnioskodawca ma ponieść w niniejszej sprawie nie są wysokie i są jednymi z najniższych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.