VII SA/Wa 1924/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant specjalista Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym postanawia: skargę odrzucić Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] decyzją z dnia [...] maja 2010r., na podstawie art. 83 b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2009r., nr 2005 poz. 1585 ze zm.) w związku z art. 264 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeksu postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000 poz. 1071 z póź. zm. ) przyznał P. P. – kuratorowi wyznaczonemu przez sąd dla nieobecnego uczestnika postępowania R. K. wynagrodzenie w kwocie 60 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] w związku z zadłużeniem R. K., podjął czynności w sprawie wydania decyzji określającej wysokość nieuregulowanych należności składkowych przez wyżej wymienionego płatnika. W toku postępowania okazało się, że dłużnik został wymeldowany z dotychczasowego adresu zamieszkania i nie dopełnił ponownie obowiązku meldunkowego. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] postanowieniem z dnia [...].12.2009r. wyznaczył kuratora dla nieobecnego uczestnika postępowania – R. K. - radcę prawnego P. P., w celu reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym mającym na celu określenie nieuregulowanych należności z tytułu składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] wszczął postępowanie administracyjne, doręczając skutecznie korespondencję na adres kuratora. W toku postępowania kurator w dniu [...].12.2009r., zapoznał się z aktami sprawy dłużnika. Postępowanie zostało zakończone przez organ rentowy wydaniem decyzji określającej wysokość zadłużenia, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu. W dniu [...] lutego 2010r., wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] wniosek kuratora o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 2.928,00 zł, za sprawowanie kurateli dla nieobecnego uczestnika postępowania. Zdaniem Oddziału ZUS w przedmiotowej sprawie czynności kuratora polegały na zapoznaniu się z aktami sprawy, odebraniu decyzji administracyjnej i ocenie możliwości jej zaskarżenia. Biorąc pod uwagę owe czynności, zdaniem Zakładu, wynagrodzenie uzależnione od wartości przedmiotu sporu w kwocie 2.928,00 zł jest zbyt wysokie w stosunku do nakładu pracy. Wynagrodzenie kuratora powinno być stosowne, a przy jego ustaleniu należy mieć na uwadze całokształt okoliczności sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zasady gospodarności. Przy ustaleniu wynagrodzenia określonego w sentencji niniejszej decyzji, organ rentowy kierował się zasadami określonymi przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2010r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2010r. Odwołujący się zarzucał naruszenie przepisów § 6 pkt 5 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu i domagał się przyznania wynagrodzenia zgodnie z wnioskiem tj. w łącznej wysokości 2965,15 zł. Organ wskazał, że wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. -Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000r. nr 98,poz. 1071 ze zm./ następuje na podstawie art.184 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy /Dz.U. nr 9,poz. 59 ze zm./. Do wynagrodzenia kuratora będącego przedstawicielem strony w postępowaniu administracyjnym ,nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów /Dz.U. nr 27,poz. 197/. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i dotyczy kuratorów procesowych. Stąd też do wynagrodzenia takich kuratorów nie ma zastosowania art.l79k.r.o. Przepis ten nie może także stanowić podstawy prawnej przyznania przez sąd wynagrodzenia za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym, co uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. W omawianym przypadku wydatki związane z wynagrodzeniem kuratora dla strony postępowania administracyjnego oraz ustalenie wysokości wynagrodzenia za czynności podejmowane przez kuratora dokonuje organ administracyjny. Wysokość natomiast tego wynagrodzenia uzależniona jest od oceny indywidualnego przypadku. Przy ustalaniu wynagrodzenia należy brać pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163,pzo. 1349 ze zm./. Zgodnie z § 5 wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się ,przyjmując za podstawę stawkę w sprawach najbardziej zbliżonego rodzaju. Do tego rodzaju spraw należy zaliczyć sprawy ,o których mowa w §11 ust.2 tj. o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego. W tych przypadkach stawka minimalna wynosi 60 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżący P. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej. Skarżący podniósł, że Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] nie nieuwzględnił przysługującej kuratorowi będącemu radcą prawnym ustanowionemu z urzędu stawki podatku od towarów i usług ( VAT), a także poniesionych wydatków. Ponadto kurator wskazał, że sprawa o ustalenie składek miała charakter typowo majątkowy i tym samym należne kuratorowi wynagrodzenie winno być ustalone w stawce uzależnionej od wartości przedmiotu sporu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, Sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia tego, czy w danej sprawie jest właściwy rzeczowo, do jej rozpoznania. Szczegółowe unormowanie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych zawierają przepisy art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ww. ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Ponadto, jak stanowi przepis art. 3 § 3 ww. ustawy . - sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W świetle powyższych regulacji, nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Zgodnie z przepisem art. 83 ust 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2009.205.1585 -j.t.) - Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania wymiaru składek i ich poboru. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu doszło do wydania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...]: Zawarto w niej zasadne pouczenie, o tym, że odwołanie przysługuje do Sądu Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...] Wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989r w sprawie o sygnaturze akt III CZP 117/88, OSNC 1990/1/11 wyznaczenie, przez sąd powszechny, na wniosek organu administracyjnego, przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego następuje na podstawie art. 184 k.r.o., wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego. W myśl przepisu art. 264 § 1 k.p.a., orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania zapada jednocześnie z wydaniem decyzji w sprawie, zatem jest integralną częścią danego postępowania. Należy podkreślić, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia, zapadła w związku z postępowaniem administracyjnym, które zakończyła decyzja podlegająca kontroli sądu powszechnego, a nie Sądu administracyjnego. Zasada racjonalności ustawodawcy, każe przyjąć, że nie powierzył aktów jednego postępowania administracyjnego, choć w różnym zakresie, dwu różnym rzeczowo sądom - powszechnemu co do decyzji w sprawie, a administracyjnym co do decyzji w przedmiocie kosztów w sprawie. Mająca na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie podlega kognicji sądów administracyjnych i orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.