VII SA/Wa 1936/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Mirosława Pindelska ( spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu skargę oddala Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] wydanym na podstawie art. 61 a oraz art. 157 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku T. P. oraz osób reprezentowanych przez T. P. tj. J. Ł., E. T., W. G., A. T., B. G., P. M., L. M., E. K., T. K., S. D., E. O., S. H., E. H., K. P., I. P., Z. S., M. S., Z. K., E. K., M. K., Z. D., J. M., S. A., D. A., D. A., C. A., C. A., J. M., M. P., F. B., W. F., T. P., M. P., M. P., S.R., E. M., M. P., E. M., Z. P., S. R., D. Ł., I. R., F. B., B. T., Z. S., P. Ł., E. L., B. L., Z. O., L. G., K. B., B. R., I. B., Z. D., J. D., H. B., B. R., A. R., P. C., S. C., J. S. i B. P., w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej B. S.A. pozwolenia na budowę elektrociepłowni biogazowej, na działkach o nr geod. [...],[...] i ze zjazdami z drogi powiatowej zlokalizowanej na działce nr geod. [...] w m. S. gm. S., sprostowanej postanowieniem Starosty P. z dnia [...] lutego 2009 r., oraz przeniesionej decyzją Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak:[...], na rzecz B. Sp. z o.o. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...], znak: [...], sprostowanej postanowieniem Starosty P. z dnia [...] lutego 2009 r., znak:[....] oraz przeniesioną decyzją Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], na rzecz B. Sp. z o.o. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...], Starosta P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił B.S.A. pozwolenia na budowę elektrociepłowni biogazowej. W dniu 28 stycznia 2011 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek T. P., działającego w imieniu własnym oraz reprezentującego w ramach udzielonego pełnomocnictwa grupę mieszkańców, o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2009 r. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy nie byli stronami postępowania głównego zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę. W ww. decyzji wskazano, że obszar oddziaływania inwestycji, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, obejmuje działki o nr geod. [...],[...] i [...], a więc wyłącznie działki stanowiące teren inwestycji. T. P. nie podał podstawy prawnej, w świetle której mógłby jemu lub osobom przez niego reprezentowanym przysługiwać przymiot stron. W swoich pismach ograniczył się jedynie do podania przypuszczeń odnośnie szkodliwego wpływu inwestycji na środowisko i krajobraz. Nie zostało natomiast wykazane faktyczne oddziaływane obiektu na nieruchomości wnioskodawców i w konsekwencji powstanie ograniczeń w ich zagospodarowaniu. Przedłożone kopie map potwierdzają jedynie lokalizację poszczególnych działek wobec terenu inwestycji. Organ podkreślił, że sam fakt położenia działki w sąsiedztwie z nieruchomością, na której przewidziano realizację danego obiektu, czy też na terenie jednej miejscowości, nie przesądza o przyznaniu statusu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. W przywołanej przez T. P. decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wskazano na brak uciążliwości dla terenów sąsiednich oraz zaznaczono, że zgodnie z raportem oddziaływanie zamyka się w granicach własnych terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny (pkt 2 lit.B ww. decyzji). W rozpatrywanym przypadku wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został wniesiony przez osoby nie mogące być uznane za posiadające przymiotu stron w rozumieniu art. 28 k.p.a., stąd wojewoda odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w oparciu o przepis art. 61 a k.p.a. Wyżej wskazane postanowienie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zostało doręczone T. P. w dniu 17 maja 2011 r. Ustawowy (siedmiodniowy) termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 24 maja 2011 r., natomiast zażalenie na ww. postanowienie T. P. złożył w dniu [...] maja 2011 r. Jednocześnie wraz z zażaleniem T. P. złożył wniosek o przywrócenie terminu. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 58 § 1 k.p.a. strona powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. W prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako przyczynę niezachowania terminu do wniesienia zażalenia T. P. wskazał okoliczność, iż był chory i w dniu 24 maja 2011 r. (w którym upływał termin na złożenie zażalenia) był u lekarza rodzinnego, który udzielił mu porady i skierował go do poradni specjalistycznej. T. P. dodał, że dopiero w godzinach późnowieczornych poczuł się lepiej i mógł napisać wniosek, ale ze względu na to, iż w miejscowości, gdzie mieszka, nie ma poczty a w P. poczta jest czynna tylko do godz. 20.00, nie miał fizycznej możliwości wysłać odwołania. Do wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca załączył kserokopie zaświadczenia lekarskiego z dnia 24 maja 2011 r. oraz skierowania do poradni specjalistycznej z dnia 24 maja 2011 r. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności organ stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Z kserokopii przedstawionych dokumentów wynika jedynie, że w dniu 24 maja 2011 r. T. P. był u lekarza rodzinnego oraz że otrzymał skierowanie do poradni specjalistycznej (laryngologicznej) z powodu rozpoznania niedosłuchu obustronnego. Trudno zatem uznać, by dolegliwość polegająca na niedosłuchu obustronnym uniemożliwiała wnioskodawcy sporządzenie i wysłanie zażalenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1162/08, samo zwolnienie lekarskie nie wystarcza do przyjęcia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie jest ono bowiem równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią. Tym samym - w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego - nie został spełniony warunek wynikający z cytowanego wyżej art. 58 § 1 k.p.a., a tym samym należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skargę do sądu administracyjnego na ww. postanowienie złożył T. P. Wskazał, ze powodem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia była poważna choroba. Na potwierdzenie tej okoliczności złożył kopie zaświadczeń lekarskich. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr Nr 153 r. poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zw. p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przypomnieć należy, że kontroli Sądu podlega postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. odmawiające na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 k.p.a., przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując wskazany wniosek w oparciu o art. 58 i art. 59 k.p.a. uznał, że skarżący nie spełnił jednej z podstawowych przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., tj. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu (§ 1 art. 58). Dokonując takiej oceny organ miał na względzie, iż twierdzenie skarżącego, iż w dniu 24 maja 2011 r. poczuł się źle i był u lekarza rodzinnego, który po badaniu skierował go na dalsze badania specjalistyczne - laryngologiczne w związku z rozpoznaniem niedosłuch obustronnego, nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż skarżący nie miał możliwości sporządzenia i wysłania zażalenia. Z ugruntowanego orzecznictwa sądowo-administracyjnego oraz poglądów doktryny wynika, że dla oceny braku winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. To na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu spoczywa ciężar wykazania braku winy w niedochowaniu terminu do skutecznego dokonania czynności prawnej. Przywrócenie terminu nie jest możliwe jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy prowadzeniu swoich spraw. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Wskazać także należy, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (patrz: wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, LEX nr 337473). W przedmiotowej sprawie decydujące dla rozstrzygnięcia znaczenie miała treść zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez skarżącego. Skarżący jako powód uchybienia terminu wskazał okoliczność choroby w ostatnim dniu biegu terminu do złożenia zażalenia, udokumentowaną zaświadczeniem lekarskim (a nie zwolnieniem), na którym lekarz zaznaczył, iż udzielił pacjentowi porady i wydał skierowanie do lekarza specjalisty. Zgodnie linią orzecznictwa administracyjnego typowym przykładem niezawinionego niedopełnienia czynności procesowych w terminie jest obłożna choroba - uniemożliwiająca stronie, działającej osobiście, dokonanie tej czynności. Przyjmuje się przy tym, że sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika (v. Andrzej Wróbel Komentarz aktualizowany do art. 58 k.p.a.; Lex, stan prawny 11 stycznia 2012 r., teza 6-7 oraz powołane tam piśmiennictwo oraz orzeczenia, w tym wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, LEX nr 36902). Ze stanowiskiem organu odmawiającym przywrócenia terminu należy się zgodzić, gdyż ocena ta znajduje oparcie w treści złożonych zaświadczeń lekarskich. Wskazana przyczyna chorobowa zdaniem Sądu nie uniemożliwiała stronie sporządzenia i nadania zażalenia. Tym bardziej, że strona udała się w ostatnim dniu biegu terminu, do lekarza rodzinnego. Nic nie stało zatem na przeszkodzie do udania się również tego dnia do urzędu pocztowego w celu nadania pisma. Okoliczność, iż skarżący dopiero późnym wieczorem się poczuł lepiej, tj. gdy zamknięte zostały urzędy pocztowe i dopiero wtedy mógł sporządzić zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, pozostała nieuprawdopodobniona w kontekście przywołanych wyżej faktów. Należy też wskazać, że z zaświadczenia lekarskiego nie wynika, by skarżący był obłożnie chory. A tylko taki stan i to przy uprawdopodobnieniu dodatkowej okoliczności - niemożności skorzystania z pełnomocnika, którym mógłby być nie tylko domownik, ale też któraś z innych osób (skarżący występuje w sprawie administracyjnej jako pełnomocnik kilkudziesięciu osób), w dopełnieniu czynności, mógłby wskazywać na brak winy. Skarżący w toku postępowania o przywrócenie terminu niczym nie uprawdopodobnił, że nie mógł skorzystać z pomocy domowników, czy też innych osób, nie wykazał więc, że dołożył należytej staranności, aby przeszkodę w dochowaniu terminu usunąć. Zdaniem Sądu w przypadku nagłej choroby skarżącego powinien zwrócić się do innej osoby by dopilnowała terminu wniesienia zażalenia. Jest to zatem dodatkowa okoliczność przemawiająca za prawidłowym stanowiskiem organu. Pamiętać należy, że organy rozstrzygają sprawę wszczętą wnioskiem o przywrócenie terminu na podstawie stanu faktycznego ustalonego w oparciu o argumenty i materiał dowodowy przedłożony przez stronę. Sąd administracyjny zaś w ramach kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia ocenia prawidłowość dokonanych ustaleń. Z tych względów bez znaczenia dla kontroli legalności postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, są powołane już po rozpatrzeniu wniosku przez organ odwoławczy nowe argumenty i dowody. Z tego względu dodatkowe zaświadczenie lekarskie złożone razem ze skargą nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Brak przy tym podstaw prawnych by przyjąć, że organ oprócz oceny okoliczności wskazanych przez wnioskodawcę winien z urzędu wyjaśniać powody naruszenia terminu i poszukiwać przyczyn uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.