VII SA/Wa 1938/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej postanawia: skargę odrzucić. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 oraz art. 38 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 9, art. 13, art. 14 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s., stwierdził, że J. M. u płatnika składek A. obowiązkowo w okresie od [...].02.2003 do [...].05.2005 r. i od [...].01.2009 do [...].03.2010 podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą; nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą okresie od [...].05.2005 do [...].12.2008.; nie podlegał dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od [...].11.2009 – [...].11.2009, [...].01.2010 – [...].01.2010 oraz [...].09.2003 – [...].05.2005. Powyższa decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została zaskarżona przez J. M. do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 k.p.a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny. Zauważyć bowiem należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów stwierdzić należy, iż niezasadne są argumenty o niemożliwości złożenia odwołania od decyzji do sądu powszechnego. Ubezpieczony był prawidłowo pouczony o przysługującym mu prawie do złożenia odwołania od decyzji, które zgodnie z art. 83 ust 2 ustawy, przysługiwało mu do sądu powszechnego. Art. 83 ust. 1 ustawy zawiera jedynie przykładowy otwarty katalog spraw, w których organ rentowy ma kompetencje do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach, na co wskazuje zwrot "w szczególności". Niewątpliwie rozstrzygnięcie w zakresie podlegania lub wyłączenia z ubezpieczeń społecznych również są sprawami indywidualnymi, stąd też właściwość sądów powszechnych do merytorycznej kontroli zapadłych w nich rozstrzygnięć jest bezzsporna. Jak już wskazano na wstępie, zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. kontroli sądownictwa administracyjnego podlega decyzja ZUS przyznająca świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzja odmawiająca przyznania takiego świadczenia, a także decyzja w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Od pozostałych decyzji ZUS przysługuje zatem prawo wniesienia odwołania do sądu powszechnego, co w szczególności odnosi się do decyzji w przedmiocie ustalania wymiaru składek i ich poboru (wyrok NSA W-wa z dnia 14.11.2008 r., II GSK 487/08; LEX nr 536811). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).