VII SA/Wa 1948/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej skargę oddala Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2009 r. A. K. zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie należności z tytułu opłaty legalizacyjnej w wysokości 25000 złotych, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], wskazując, iż samowola budowlana wynikła z nieporozumienia i nieznajomości przepisów prawa budowlanego. Dodatkowo A. K. wskazał, że obecnie nie posiada środków finansowych za zapłatę należności. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., znak: [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 67a § 1 i 67b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.) w związku z art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.U.UE.L.06.379.5 z 28 grudnia 2006 r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) po rozpatrzeniu ww. wniosku, odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że dwukrotnie wzywał wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentów. Ze złożonych dokumentów wynika, że za 2008 r. wnioskodawca uzyskał łączny dochód 21264,27 złotych, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 554,95 złotych, a jego żona 723,53 złotych. Ponadto wnioskodawca przedstawił fakturę z zakładu energetycznego na kwotę 3116,93 złotych, decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. w wysokości 349 złotych, wniosek o udzielenie pomocy de minimis z datą 22 czerwca 2009 r. Ze złożonych dokumentów wynika również, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu taksówkowego. W ocenie organu I instancji w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne nadzwyczajne okoliczności, na które strona postępowania nie miałaby wpływu, a udokumentowane wydatki na prowadzenie gospodarstwa domowego nie świadczą o kłopotach finansowych, które stanowiłyby przesłankę do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Udokumentowana sytuacja życiowa i materialna A. K. nie przesądza o zaistnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającej umorzenie należnej do spłaty opłaty legalizacyjnej. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało również wystąpienia ważnego interesu publicznego, bowiem interes publiczny wymaga realizacji zobowiązania podatkowego. Odnosząc się do wniosku o udzielenie pomocy de minimis organ I instancji wskazał, że A. K. w tym wniosku oświadczył, iż nie znajduje się trudnej sytuacji ekonomicznej. Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. K.. Decyzją z dnia [...] września 2009 r., znak: [...], Minister Finansów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu ww. odwołania, utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że możliwość umorzenia należności przewidziana w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej uzależniona jest od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a decyzja o udzieleniu ulgi w spłacie należności publicznoprawnej ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. W ocenie Ministra Finansów organ I instancji w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy, ponieważ ogół występujących w sprawie okoliczności nie stanowi dostatecznej i wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu opłaty legalizacyjnej. Minister Finansów wskazał, że co do zasady przyjmuje się, iż udzielanie ulg, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, uzależnione jest od wystąpienia czynników, na które podatnik nie ma wpływu (np. klęski żywiołowe, itp.), i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Umorzenie należności jest wyjątkiem od zasady ponoszenia prawem przewidzianych świadczeń, to i przypadki zastosowania tej instytucji powinny mieć charakter zdarzeń nadzwyczajnych. W ocenie Ministra Finansów, po wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich okoliczności dotyczących indywidualnej sytuacji życiowej, majątkowej i finansowej w jakiej znajduje się A. K., w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do podjęcia decyzji o umorzeniu zobowiązania. Biorąc pod uwagę ogół występujących w sprawie okoliczności w ocenie Ministra Finansów ważny interes podatnika nie stanowi podstawy umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej. Ponadto za umorzeniem opłaty legalizacyjnej nie przemawia także interes publiczny, albowiem nie można utożsamiać przesłanki interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem strony o potrzebie umorzenia należności z uwagi na jej wysokość. Ulga w postaci umorzenia należności, jak wyżej wskazano stanowi wyjątek od powszechnie obowiązującej zasady płacenia danin publicznych. Rezygnacja z należnego prawem świadczenia, w ocenie Ministra Finansów byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów w zakresie równego traktowania pod względem praw i obowiązków. Minister Finansów stwierdził ponadto, że wskazywane przez A. K. okoliczności, w jakich doszło do naruszenia Prawa budowlanego, należy traktować jako pozostające poza zakresem niniejszego postępowania. Ponadto w ocenie organu odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu nie znajdują zastosowania przepisy prawa wspólnotowego dotyczące zasad udzielenia pomocy de minimis. Jeżeli bowiem w sprawie nie występują przesłanki udzielenia ulgi w spłacie należności (ważny interes podatnika lub interes publiczny) organ nie może zastosować ulgi, nawet jeżeli byłoby to dopuszczalne na gruncie przepisów dotyczących pomocy publicznej. Ulga w postaci umorzenia należności jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej zawartych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa, poza tym przewiduje się odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie płatności na raty. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. K., wnosząc o umorzenie ww. kwoty opłaty legalizacyjnej. Skarżący wskazał, że wystąpił z wnioskiem o przybudowę do organu administracyjnego, dlatego w jego ocenie nie dokonał samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej, uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie podstawą prawną do rozpoznania wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Dlatego w tej sprawie ocenie Sądu administracyjnego podlega wyłącznie postępowanie w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej i zapadłe w tym postępowaniu decyzje. A zatem kontroli Sądu nie podlegają okoliczności, w jakich doszło do nałożenia opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jak wynika z treści ww. przepisu decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, tj. sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. A zatem o treści rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej nie decyduje wola organu. Wynik tego postępowania uzależniony jest bowiem od dokonania oceny określonych ww. przepisem kryteriów, tj. wystąpienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, opartych na sytuacji majątkowej. W związku z tym, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadła w ramach uznania administracyjnego, kontrola Sądu ograniczać się będzie wyłącznie do tego, czy organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, oraz czy tak ustalony stan faktyczny sprawy został poddany ocenie w oparciu o kryteria, o jakich mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowej sprawie analiza taka została przez organ przeprowadzona, a zaskarżona decyzja mająca charakter uznaniowy, podjęta została po przeanalizowaniu sytuacji zobowiązanego i jego możliwości płatniczych. Za trafne należy uznać stanowisko organu, że udokumentowana sytuacja finansowa A. K. nie pozwala przyjąć, że w przedmiotowej sprawie wystąpił ważny interes strony lub interes publiczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych; zaś za "interes publiczny" - taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 90/09, publ. LexPolonica nr 2058427 i http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Ke 582/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne zdarzenia losowe. W trakcie postępowania wyjaśniającego wnioskodawca nie wskazał na wystąpienie takich okoliczności. Przedstawione przez wnioskodawcę rachunki nie świadczą, o tym, że przy prowadzeniu gospodarstwa domowego nastąpiły jakieś nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu ważnego interesu strony. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, we wniosku o udzielenie pomocy de minimis A. K. oświadczył, że nie znajduje się trudnej sytuacji ekonomicznej. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem organu, że umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją nadzwyczajną, a jej zastosowanie może mieć miejsce jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które strona nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Skoro takie okoliczności nie zachodzą w przedmiotowej sprawie to całkowita rezygnacja z należnego prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem zainteresowanego. Ponadto wskazania wymaga, że w szeroko rozumianym interesie publicznym leży także by świadczenia publiczne były realizowane, a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty, w sytuacji gdy kara została nałożona w wyniku niezgodnego z prawem działania samego inwestora. Strona skarżąca winna mieć na względzie, że nałożenie przez organ administracyjny opłaty legalizacyjnej jest uprawnieniem, z którego inwestor może skorzystać, bądź – nie. Od jej uiszczenia bowiem uzależnione jest ostateczne usankcjonowanie samowoli budowlanej. Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).