VII SA/Wa 195/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdów indywidualnych z drogi krajowej postanawia: odmówić M. G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. M. G. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zwrócił się z prośbą o zwolnienie od kosztów sądowych, składając zaś wniosek na urzędowym formularzu wystąpił ponadto o ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Do swego majątku skarżący zaliczył dom o powierzchni 860 m2, mieszkanie o pow. 130 m2 oraz "zabudowania mieszkalne i gospodarcze". M. G. wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług przewozowych, o bardzo niskim dochodzie, nierównomiernie rozłożonym w skali roku. Oświadczył, że spłaca kredyt w wysokości 25.000 zł, ponadto zalega z płatnościami innym wierzycielom, głównie za paliwo oraz części zamienne. Wskazał, że dochody z działalności gospodarczej wynoszą 1650 zł brutto miesięcznie. Żona skarżącego uzyskuje emeryturę w wysokości 980 zł brutto (762 zł netto) miesięcznie. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy uznano, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, zarówno w żądanym, jak i w mniejszym zakresie. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie można natomiast uznać, aby taka sytuacja zachodziła w przypadku skarżącego. W treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochody w wysokości 1650 zł brutto, natomiast jego żona uzyskuje emeryturę w wysokości 762 zł netto miesięcznie. Skarżący wskazał, iż posiada dom o powierzchni 860 m2 oraz mieszkanie o pow. 130 m2. Pismem z dnia 13 marca 2013 r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku m.in. poprzez podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem oraz przeznaczanych na utrzymanie domu i mieszkania; wskazanie, czy skarżący uzyskuje dochody z którejkolwiek z posiadanych nieruchomości z tytułu najmu; nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. W odpowiedzi na ww. pismo skarżący oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu najmu, a do wydatków związanych z utrzymaniem domu zaliczył: opłaty za energię elektryczną – 580 zł za 2 miesiące, za wodę – 410 zł za 2 miesiące, za telefon – 100 zł, inne – 160 zł, utrzymanie samochodu – ok. 360 zł. Skarżący nadesłał ponadto odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciąg z rachunku bankowego za okres od marca 2010 r. do 12 marca 2013 r. oraz kopię ostatniego odcinka emerytury żony. Na podstawie informacji wynikających z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z pisma udzielonego w odpowiedzi na wezwanie z dnia 13 marca 2013 r. i dołączonych do niego dokumentów nie można uznać, iż skarżący znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Jak wynika z nadesłanych zeznań podatkowych, M. G. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą uzyskał w 2011 r. przychód w wysokości 158.381,13 zł, natomiast w 2012 r. – w wysokości 149.224,39 zł. Wprawdzie dochód we wskazanym okresie wyniósł: w 2011 r. – 28.684,70 zł, a w 2012 r. – 11.947,61 zł, to jednak nie przemawia to jeszcze za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy. Pamiętać należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a w takim przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r. sygn. I FZ 549/11 Lex nr 1115934). Warto ponadto zauważyć, że z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na konto skarżącego wpływają znaczne kwoty. Pomijając już wpłaty od innych kontrahentów, zauważyć trzeba, że tylko od Zespołu Obsługi Finansowej w C. w ostatnim półroczu wpłynęły następujące kwoty: w październiku 2012 r. – 14.258,16 zł oraz 293,76 zł, w listopadzie – 16.494,26 zł, w grudniu 2012 r. – 14.258,16 zł oraz 10.693,62 zł, w lutym 2013 r. – 15.788,30 zł, w marcu 2013 r. – 7.268,18 zł. Odnośnie argumentów skarżącego o spłacaniu kredytu czy o zaleganiu wobec kontrahentów z płatnościami za paliwo czy części zamienne wskazać należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Mając na uwadze przedstawione przez skarżącego informacje uznano, że z uzyskiwanych dochodów skarżący jest w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie oraz na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).