VII SA/Wa 1961/25

WyrokWSA w Warszawie2026-01-21

Skład orzekający: Paweł Groński, Mirosław Montowski, Lucyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony zabytków może odmówić uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, mimo jego złego stanu technicznego, jeśli obiekt nadal posiada wartości zabytkowe?
Ratio decidendi
Organ ochrony zabytków ma prawo odmówić uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, nawet jeśli jego stan techniczny jest zły, pod warunkiem, że obiekt nadal zachowuje wartości zabytkowe (historyczne, artystyczne lub naukowe). Zły stan techniczny lub nieopłacalność remontu nie są wystarczającymi przesłankami do uznania, że obiekt utracił wartość zabytkową i może zostać rozebrany. Rozbiórka powinna być ostatecznością, a ochrona zabytków, zgodnie z przepisami, obejmuje działania mające na celu ich zachowanie, niezależnie od stanu zachowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S.A. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymujące w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiającą uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę stodoły wpisanej do gminnej ewidencji zabytków. Skarżąca argumentowała, że zły stan techniczny budynku uniemożliwia jego remont i powinien być podstawą do rozbiórki. Organy konserwatorskie uznały jednak, że mimo złego stanu technicznego, budynek zachował wartości zabytkowe jako element historycznego zespołu folwarcznego i odmówiły uzgodnienia rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Paweł Groński Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.) Protokolant: referent stażysta Nikola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 maja 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.286.2025.AJ w przedmiocie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę oddala skargę I. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: ,,Minister’’, ,,Organ II instancji’’) z dnia 29 maja 2025 r., znak: DOZ-OAiK.650.286.2025.AJ wydane na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. 2024 poz. 1292 ze zm.), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (tekst jedn. Dz. U. 2025 poz. 418) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2024 poz. 572) po rozpatrzeniu zażalenia A. S.A. (dalej: ,,skarżąca’’) utrzymujące w mocy postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: ,,WWKZ’’, ,,Organ I instancji’’, ,,organ wojewódzki’’) z dnia 6 marca 2025 r. " Nr 60/2025 odmawiające uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku stodoły, położonego na działce nr ewid. [...] w K. , gm. K. . II. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Wnioskiem z dnia 21 maja 2024 r. Starostwo Powiatowe w K. wystąpiło o uzgodnienie inwestycji polegającej na rozbiórce stodoły w m. K. zlokalizowanej na dz. o nr ewid. [...] , obręb K. , gm. K. . W dniu 4 czerwca 2024 r. Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku stodoły w m. K. postanowieniem nr 162/2024 z dnia 4 czerwca 2024 r. 2. W dniu 19 czerwca 2024 r. wpłynęło zażalenie A. S.A. na postanowienie nr 162/2024 z dnia 4 czerwca 2024 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dniu 7 lutego 2025 r. wydał postanowienie uchylające zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ II stopnia wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i dokonania wnikliwej analizy planowanych prac w kontekście stanu zachowania przedmiotowego budynku oraz jego wartości zabytkowych. 3. Postanowieniem z dnia 6 marca 2025 r. Nr 60/2025 WWKZ działając na podstawie art.39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. 2024 poz. 725) art. 4 pkt 2 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 i 5, art. 92 ust. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity Dz. U. 2024 r., poz. 1292) art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572), po rozpatrzeniu wniosku Starostwa Powiatowego w K. ponownie odmówił uzgodnienia pozwolenia W uzasadnieniu postanowienia Organ I instancji wskazał, że budynek stodoły został wzniesiony w 4 ćw. XIX wieku. Jest to budynek wolnostojący, usytuowany w południowej części założenia folwarcznego, również ujętego w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Od strony wschodniej połączona z ceglanym ogrodzeniem, od strony zachodniej z parterowym budynkiem gospodarczym. Stodoła posadowiona została na planie wydłużonego prostokąta, murowana z cegły o wątku kowadełkowym, na ceglanej podmurówce. Ściany szczytowe w górnej partii z desek zostały położone na zakładkę. Więźba dachowa krokwiowo-jętkowa ze stolcami. Dach dwuspadowy kryty eternitem. Podłoże z klepiska. Otwory okienne nowy, wywietrzniki z cegły ułożonej w kostkę. Wnętrze podzielone na 3 pary przelotowych drewnianych, odeskowanych wrót. Od północy nad wrotami wystawki kryte jednospadowymi daszkami. Elewacje północna i południowa, symetryczne 3-osiowe z 12 płycinami wyznaczonymi przez lizeny z pasem podmurówki pełniącym funkcję cokołu. W płycinach bez otworów okiennych umieszczone otwory wentylacyjne z cegły ułożonej ażurowo. Elewacja wschodnia trójpłycinowa w szczycie odeskowana z desek na zakładkę. Elewacja zachodnia w partii przyziemia przylega przybudówka. Organ I instancji wskazał, że z uwagi na posiadane walory architektoniczne stodoła, zlokalizowana na dz. nr ewid. [...] , w miejscowości K. , gm. K. została ujęta w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków - jako przykład dawnej wielkopolskiej zabudowy folwarcznej o prostej bryle i skromnym detalu architektonicznym. Do dnia dzisiejszego zachowała się bryła, kształt, wystrój i detal elewacji budynku stodoły będące determinantami ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków, co potwierdzają oględziny pracowników Organu przeprowadzone w dniu 28 lutego 2025 r. Nadto, WWKZ podkreślił, że budynek, mimo upływu lat, zachował swój pierwotny wygląd oraz charakterystyczne dla obiektów folwarcznych cechy, stanowiąc przykład dawnej, XIX-wiecznej, wielkopolskiej zabudowy folwarcznej, mimo nieodpowiedniego stanu zachowania. Organ I instancji przytoczył brzmienie art. 5 pkt. 2 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowiący, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela polega między innymi na korzystaniu zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości oraz prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych (Prace te, zgodnie z przepisem art. 3 pkt 7 powołanej wyżej ustawy, powinny zmierzać do wyeksponowania wartości artystycznych i estetycznych zabytku). W ocenie Organu I instancji z protokołu kontroli przeprowadzonej w 2022 r. wynika, że stan techniczny budynku stodoły nie jest katastrofalny oraz osoba dokonująca kontroli nie zakwalifikowała go do rozbiórki. Według protokołu z października 2022 r. stan techniczny konstrukcji dachu jest zadowalający, a ściany zewnętrzne budynku nie wykazują odchyłu od pionu oraz na ścianach nie występują rysy czy spękania. Przeprowadzona jedynie kontrola wykazała, że stan techniczny wtórnego pokrycia dachowego jest zły. Natomiast projekt rozbiórki wykonany w kwietniu 2024 r. stwierdza, iż stan budynku jest zły, ściany zewnętrzne są spękane oraz porysowane, ściana południowa ukazuje ślady po przeprowadzonych naprawach oraz uzupełnieniach z wtórnego materiału, więźba dachowa przebudowana poprzez zastąpienie drewnianych słupów podtrzymujących konstrukcje stalowymi stupami na betonowych fundamentach w miejscach zbyt blisko ścian powodujących, iż stalowe słupy nie spełniają swojej funkcji i niewystarczająco podtrzymują historyczną więźbę dachową. Analizując zgromadzony materiał dowodowy WWKZ stwierdził, że w ciągu 3 lat, tj. od października 2022 r. do kwietnia 2024 r. stan techniczny zabytkowej stodoły uległ pogorszeniu, a Właściciel obiektu nie podjął jakichkolwiek prac naprawczych i remontowych mających na celu zabezpieczenie obiektu. W związku z czym należy uznać, że Strona nie wywiązała się z ustawowego obowiązku jakim jest sprawowanie należytej opieki nad obiektem zabytkowym. Jednocześnie Organ I instancji wskazał, że zawarta w projekcie rozbiórki informacja (str.12, pkt. 8), iż budynek nie przedstawia żadnej wartości użytkowej nie może być podstawą jego rozbiórki. Poza zachowanymi wartościami zabytkowymi, jak zachowana architektura budynku, technika wykonania będące przykładem dawnych technik budowlanych. Budynek stodoły stanowi ważny element założenia folwarcznego w K. . Zespół folwarczny w K. , którego integralnym elementem jest budynek stodoły stanowi planowo zagospodarowany teren, w którym jego poszczególne części i budynki były celowo i funkcjonalnie połączone ze sobą w jedną całość. Przedmiotowa stodoła stanowi element zamykający podwórze folwarczne od strony południowej, co czyni ją istotnym elementem zabytkowego zespołu folwarcznego. Rozbiórka przedmiotowego budynku doprowadzi do dezintegracji i zaburzenia ukształtowanych już w XIX w. powiązań przestrzennych podwórza folwarcznego w K. . Po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji należy stwierdzić, że wygląd budynku stodoły w zakresie bryły, kształtu i geometrii dachu, proporcji, rozwiązania elewacji zewnętrznych jak również zastosowanego materiału oraz detalu nie uległ całkowitej destrukcji. Należy więc uznać, że cechy zewnętrzne budynku, będące podstawą opracowania karty oraz włączenia budynku do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, mimo upływu lat nie uległy całkowitemu niszczeniu, a obiekt mimo nieodpowiedniego stanu zachowania, zachował cechy świadczące o jego zabytkowym i pierwotnym charakterze. Co więcej nie wykazano również, że budynek uległ całkowitemu zniszczeniu, a jego remont jest niemożliwy, a więc jego rozbiórka stoi w sprzeczności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Organu I instancji budynek stodoły prezentuje niezmienny wygląd tj. od momentu założenia karty ewidencyjnej w 1986 r. do czasów obecnych. Jego bryła, kształt i geometria dachu, proporcje oraz rozwiązania elewacji zewnętrznych umiejętnie łączą funkcję użyteczną z walorami estetycznymi, stawiając tym samym przedmiotowy budynek w K. jako przykład dawnego budownictwa folwarcznego wymagającego zachowania. Jest również nadal nośnikiem wiedzy o historii miejscowości, historycznym folwarku w m. K. , stosowanych w XIX w. technik budowlanych. Posiada zatem wartość artystyczną, historyczną i naukową świadcząca o jego zabytkowym charakterze. A zatem w ocenie WWKZ obiekt nie kwalifikuje się do rozbiórki, nadal posiada cechy zabytkowe, a według Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem wykreślenie obiektu z wojewódzkiej oraz gminnej ewidencji zabytków możliwe jest tylko w sytuacji, gdy obiekt przestał być zabytkiem. W związku z czym w przedmiotowej sprawie udokumentowany stan zachowania budynku, nie świadczy o całkowitej utracie cech zabytkowych, co dopuszczało by uzgodnienie jego rozbiórki. Biorąc pod uwagę art. 4 ust. 1-3 ww. ustawy, Organ I instancji nie znalazł przesłanek do uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji. 4. Zażalenie na to postanowienie, z zachowaniem ustawowego terminu, w dniu 17 marca 2025 r. złożyła A. S.A. Skarżąca podniosła naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 2 i 3 i art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku stodoły w m. K. zlokalizowanego na dz. o nr ew. [...] obręb K. , gmina K. . Ponadto, zarzuciła naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 106 § 5 k.p.a. mimo, że to właśnie te przepisy winny stanowić podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia, a decyzja musi zawierać precyzyjne powołanie podstawy prawnej, art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z przekroczeniem uznania administracyjnego i naruszenie przez to zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu strony, albowiem ten ostatni w ogóle nie został wzięty uwagę (został całkowicie pominięty), art. 106 § 4 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. a także art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i to pomimo zobowiązania nałożonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskutek uchylenia postanowienia nr 162/2024 z dnia 4 grudnia 2024 r. Ponadto, wskazano na naruszenie art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nie rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść strony, art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nie zwróceniu się do biegłego z zakresu budownictwa i/lub wyceny nieruchomości w celu ustalenia stanu technicznego przedmiotowej nieruchomości, mimo że z materiału dowodowego przedłożonego przez wnioskodawcę wynika, że stan techniczny budynku stodoły jest bardzo zły i grozi zawaleniem a budynek powinien zostać rozebrany, ze wskazaniem na fakt, że Konserwator miał obowiązek dopuszczenia i przeprowadzenia takiego dowodu (z opinii biegłego) do czego zobowiązał go Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w postanowieniu z 30 stycznia 2025 r. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków celem wydania uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę obiektu. 5. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r. po rozpatrzeniu zażalenia A. S.A. utrzymał w mocy postanowienie WWKZ z dnia 6 marca 2025 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Będący przedmiotem postępowania budynek stodoły, wchodzący w skład zespołu pałacowo-folwarcznego w K. , gm. K. , położony na działce nr ewid. [...] , został ujęty gminnej ewidencji zabytków, prowadzonej przez Wójta Gminy K. . Organ ochrony zabytków posiada zatem kompetencje do uzgadniania pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku. W świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć należy, że wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego powinny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie oraz ich odpowiednie zagospodarowanie i utrzymanie, a także dla zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. W związku z powyższym, organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy planowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tzn. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu. Minister wskazał, że z akt wynika, iż przedmiotowy budynek posiada cechy formalne charakterystyczne dla historycznej zabudowy gospodarczej Wielkopolski, będąc przykładem tradycyjnego budownictwa gospodarczego, jakie powstawało na tym terenie na przełomie XIX i XX w. Zachowanie omawianego obiektu jest więc istotne dla zapobieżenia zubożeniu tradycyjnego krajobrazu kulturowego, będącego nośnikiem wartości poznawczych o dawnym typie zabudowy, jak również nośnikiem wartości historycznych i naukowych (poprzez swoją formę obiekt dokumentuje minioną epokę, pełniąc w ten sposób funkcję edukacyjną, podtrzymującą lokalną tożsamość). Ponadto, obiekt zachował do czasów współczesnych charakterystyczne cechy architektoniczne. Faktem jest, że budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie zachowania i wymaga przeprowadzenia w prac konserwatorskich i remontowych. W związku z powyższym, organ drugiej instancji stanął na stanowisku, iż pozostawienie powyższego obiektu w zasobie dziedzictwa narodowego leży w interesie społecznym. W odniesieniu do treści zażalenia Minister wyjaśnił, że jakkolwiek podnoszone przez właściciela kwestie użyteczności budynku oraz kosztów remontu są istotne z jego punktu widzenia, to jednak nie mają one wpływu na zakres ustawowych obowiązków związanych z opieką nad zabytkiem, i nie mogą być decydujące dla organów ochrony zabytków, zobowiązanych do ochrony dziedzictwa narodowego dla przyszłych pokoleń. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytki architektury i budownictwa podlegają ochronie i opiece bez względu na swój stan zachowania. Dlatego też, wypełniając obowiązki wynikające z art. 5 ww. ustawy, właściciel obiektu powinien zapewnić warunki prowadzenia przy nim prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych, zabezpieczyć go i utrzymywać w jak najlepszym stanie, a także korzystać z niego w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Organ drugiej instancji jest zdania, iż w interesie społecznym leży ochrona obiektów o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do ich destrukcji. Minister tym samym podzielił stanowisko Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o odmowie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedłożył interes społeczny nad interes Skarżącej, ponieważ realizacja planowanej przez nią inwestycji doprowadziłaby do likwidacji istotnego elementu historycznej zabudowy gospodarczej K. a. III. 1. Skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 29 maja 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wywiodła spółka A. S.A. kwestionując je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zastępowana przez adwokata zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 4 pkt 2 i 3; art. 6 ust 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku stodoły w m. K. zlokalizowanego na dz. o nr ewid. [...] obręb K. , gm. K. ; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, biorąc pod uwagę fakt, że organ II instancji wyłącznie powielił stanowisko organu I instancji (nie rozpoznając istoty sprawy), tj.: a) art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 106 § 5 k.p.a. oraz art. 104 § 1 k.p.a. poprzez brak powołania przepisów art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 106 § 5 k.p.a. (przez organ I instancji oraz kolejno organ II instancji i brak odniesienia się do wcześniejszego zarzutu w tym zakresie), a także art. 124 § 1 i 2 k.p.a. mimo, że to właśnie te przepisy winny stanowić podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia, a postanowienie musi zawierać precyzyjne powołanie podstawy prawnej, a ponadto organ II instancji nie rozpoznał wszystkich.zarzutów zażalenia i nie odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego,, postanowienia ograniczając się do stwierdzenia (niesłusznie), że skarżąca zarzuciła (wyłącznie) brak wyczerpującego przeanalizowania materiału dowodowego (choć zarzuty były postawione w szerszym zakresie), b) art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725) w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego i naruszenie przez to zarówno interesu społecznego jak i przede wszystkim słusznego interesu strony, albowiem ten ostatni w ogóle nie został wzięty pod uwagę (został całkowicie pominięty), c) art. 106 § 4 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i nie przeprowadzenie w należyty sposób postępowania wyjaśniającego po uchyleniu postanowienia nr 162/2024 z 4.06.2024 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, choć potrzeba taka wynikała ze stanu faktycznego sprawy i zobowiązania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na mocy postanowienia z dnia 30 stycznia 2025 r. (DOZ-OAiK.650.641.2024.AJ), a pomimo powyższego organ II instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji w sposób bezkrytyczny, d) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący i brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego i to pomimo zobowiązania nałożonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskutek uchylenia postanowienia nr 162/2024 z 4.06.2024 r., a pomimo powyższego organ II instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji w sposób bezkrytyczny, e) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 kpa, w zw. z art. 8 § 1 kpa i w zw. z art. 9 kpa (z przekroczeniem zasady swobody oceny materiału i dokonanie dowolnej oceny), poprzez niewłaściwą ocenę zebranego w tym znanego organowi z urzędu materiału dowodowego i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny, z uwagi na wysuwanie wniosków przez organ wbrew dokumentom (w aktach sprawy) wskazujących na bardzo zły stan techniczny wskazanego w zaskarżonym postanowieniu budynku grożącym jego zawaleniem i z których do dokumentów (wbrew stwierdzeniu Konserwatora) wynika, że budynek powinien zostać rozebrany, a pomimo powyższego organ II instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji w sposób bezkrytyczny i przyjął za własne ustalenia i ocenę stanu faktycznego organu I instancji (a więc organ II instancji nie podjął się własnych rozważań mimo postawionych zarzutów co do materiału dowodowego), f) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nie rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść strony, g) art. 84 §1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nie zwróceniu się do biegłego z zakresu budownictwa i/lub wyceny nieruchomości w celu ustalenia stanu technicznego przedmiotowej nieruchomości, mimo że z materiału dowodowego przedłożonego przez wnioskodawcę wynika, że stan techniczny budynku stodoły jest bardzo zły i grozi zawaleniem a budynek powinien zostać h) rozebrany, ze wskazaniem na fakt, że Konserwator miał obowiązek dopuszczenia i przeprowadzenia takiego dowodu (z opinii biegłego) do czego zobowiązał go Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w postanowieniu z 30 stycznia 2025 r. W związku z przedstawionymi zarzutami Skarżąca wniosła: a) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, b) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa w zw. z art. 135 ppsa uwzględnienie skargi i uchylenie w całości poprzedzającego postanowienia, o którym mowa w ust. 1, i wydanego przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków celem wydania uzgodnienia z organem architektoniczno-budowlanym Starostwem Powiatowym w K. pozwolenia na rozbiórkę budynku stodoły w m. K. zlokalizowanego na dz. o nr ewid. [...] obręb K. , gm. K. i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania, c) obciążenie organu (Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego) kosztami postępowania przed Sądem według norm przepisanych, w tym kosztami zastępstwa procesowego oraz kosztami opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania (w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kosztami zastępstwa adwokackiego). W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła przede wszystkim, że Konserwator miał obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe w całości i dopuścić dowody, które są dopuszczalne i przewidziane, w tym dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa i/lub wyceny nieruchomości - czego nie zrobił. Minister (organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tego zarzutu i nie rozpoznał wniosku o przeprowadzenie dowodu w tym zakresie). Konserwator ograniczył się do podtrzymania własnego stanowiska a Minister przyjął takie działanie za prawidłowe (mimo wcześniejszego uchylenia postanowienia Konserwatora). Zaskarżone postanowienie (a wcześniej postanowienie organu I instancji) opiera się zatem wyłącznie na dokonaniu własnych oględzin stodoły przez Konserwatora - pomimo, że w sprawie potrzebne jest uzyskanie specjalistycznej wiedzy z zakresu budownictwa. Skarżący podkreślił, że nawet jeśli Organ miałby wiedzę z zakresu budownictwa to winien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego, albowiem taki dowód jest konieczny i dopuszczalny, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne - czyli jak w niniejszej sprawie. 2. W piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę Minister podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. 2. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. 3. Skarga okazała się bezzasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 4. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz.418) pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane m.in. po uprzednim uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, uzgodnień lub opinii innych organów. Przepis ten koresponduje z art. 39 ustawy Prawo budowlane wprowadzającym - z uwagi na konieczność ochrony zabytków - dodatkowe wymogi, które musi spełnić inwestor, aby uzyskać pozwolenie na rozbiórkę. W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na rozbiórkę wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane). Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych (art. 39 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane). Zgodnie zaś z art. 39 ust. 3 p.b. decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wydana po uzyskaniu decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków działającego w imieniu ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków. Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych (art. 39 ust. 4 p.b.). W myśl art. 106 § 1 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. W myśl art. 106 § 5 k.p.a. zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie. 5. Przedmiotowy budynek stodoły znajduje się w gminnej ewidencji zabytków oraz chroniony jest zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie wsi K. (uchwała Rady Gminy K. nr VII/90/2011 z dnia 21 czerwca 2011 r.). Planowany do rozbiórki budynek powstały w 2. połowie XIX w., posiada cechy formalne charakterystyczne dla historycznej zabudowy gospodarczej Wielkopolski, będąc przykładem tradycyjnego budownictwa gospodarczego, jakie powstawało na tym terenie na przełomie XIX i XX w. Wzniesiony został w konstrukcji murowanej na rzucie wydłużonego prostokąta. Nakryty dachem dwuspadowym. Cechuje się występowaniem ceglanego detalu elewacji, co świadczy o tym, że poza funkcjonalnością wznoszonej w tamtym czasie zabudowy, budowniczowie lub pierwotni właściciele zagrody kładli również nacisk na jej walory estetyczne. Budynek stanowi integralny element zabytkowego założenia folwarcznego. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 28 lutego 2025 r. potwierdzono zły stan techniczny budynku, dach ukazuje ugięcia połaci dachowej, więźba dachowa w złym stanie z widocznymi ugięciami i przegniciami poszczególnych belek. Ściany zewnętrzne silnie zawilgocone z brakami spoiny między cegłami. Na elewacjach ujawniono miejscowe spękania biegnące ukośnie w miejscach wieszarów drewnianych. W narożniku wschodniej ściany uwidoczniono wyłom. Podczas oględzin wykonano dokumentację fotograficzną załączoną do protokołu. Jednakże znaczna część budynku zachowała się w stanie nadającym się do remontu. Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków - zabytek to m.in. nieruchomość będąca dziełem człowieka lub związana z jego działalnością, stanowiąca świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, której zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zatem o zabytku można mówić wówczas, gdy wartości historyczne, naukowe lub artystyczne danej nieruchomości są wyższe niż przeciętne. 5. Przedmiotem tego postępowania było ustalenie czy budynek z uwagi na zniszczenie któremu uległ, utracił wartości zabytkowe i w związku z tym może podlegać rozbiórce. Przy czym rozbiórkę obiektu zabytkowego uzasadnia taki rozmiar jego zniszczenia, który łączy się ze stwierdzenie, że nie przedstawia już absolutnie żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych. Zauważyć należy, że o braku konieczności ochrony zabytku nie może decydować taki stan techniczny obiektu, który powoduje jedynie nieopłacalność remontu. Zdegradowanie substancji budowalnej, które może stanowić usprawiedliwienie do orzeczenia o rozbiórce na podstawie przepisów prawa budowlanego nie jest jeszcze wystarczającą przesłanką do uznania, że tylko z tego powodu wniosek o zezwolenie na rozbiórkę może zostać uwzględniony. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że nawet zniszczony, nieużytkowany budynek, znajdujący się w złym stanie technicznym może podlegać ochronie z punktu widzenia przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jeżeli w dalszym ciągu wykazuje on określone cechy i właściwości wskazujące na potrzebę jego zachowania i ochrony prawnej (wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 896/16, LEX nr 2464326). Uzgodnienie z konserwatorem zabytków, dokonywane w trybie art. 39 ust. 3 p.b. ma na celu uzyskanie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej stanowiska profesjonalnego organu ochrony konserwatorskiej w zakresie - jak w niniejszej sprawie - dopuszczalności takich robót budowlanych, w wyniku których zabytek wpisany do gminnej ewidencji zabytków przestanie istnieć; ulegnie całkowitej likwidacji. Likwidacja zabytku (rozbiórka) nie jest natomiast żadną formą ochrony konserwatorskiej; o ile więc wojewódzki konserwator zabytków może uzgodnić roboty budowlane prowadzące np. do zmiany wyglądu zabytku, to wyłącznie szczególnie uzasadnione powody powinny stać za tym, by w drodze uzgodnienia zostały zatwierdzone projektowane przez inwestora roboty budowlane, których następstwem będzie nie tylko utrata przez zabytek nieruchomy jego dotychczasowej wartości, które ujęcie w ewidencji miało za zadanie chronić, ale również doprowadzenie do likwidacji zabytku nieruchomego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1446/16, publ. cbois). W wyroku tym NSA wyraźnie stwierdził, że ,,w postępowaniu uzgodnieniowym nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie zasadności ujęcia zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Twierdzenie, że obiekt ujęty w tejże ewidencji faktycznie nie jest zabytkiem, albowiem nigdy nie posiadał rzeczywistej wartości zabytkowej albo też ją utracił powinno być, co do zasady, podnoszone w odpowiednim postępowaniu zmierzającym do zmiany gminnej ewidencji zabytków w zakresie skreślenia z niej obiektu, który nie powinien w świetle przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami dłużej w niej figurować. Stwierdzenie podstaw pozwalających na przypisanie określonemu obiektowi nieruchomemu (niewpisanemu do rejestru i nieznajdującemu się w wojewódzkiej ewidencji zabytków) wartości zabytkowych stanowi element faktyczny sprawy wyznaczenia obiektu do ujęcia go w gminnej ewidencji zabytków, która ma charakter sprawy administracyjnej (sprawy z zakresu administracji publicznej) cechującej się odrębnością podmiotową i przedmiotową od sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę (rozbiórkę), w której określone zamierzenie budowlane podlega wyłącznie uzgodnieniu przez organ konserwatorski". Dopóki omawiany budynek nie zostanie wykreślony z gminnej ewidencji zabytków, dopóty zarówno organa ochrony konserwatorskiej i architektoniczno-budowlanej, jak i sąd administracyjny są tym wpisem związane. Skoro zaś kwestionowanie walorów zabytkowych zabytku wpisanego do takiej ewidencji może być podnoszone, ale w sprawie o wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków, to skarżący w takim właśnie postępowaniu powinien wykazywać swoje racje, dążąc do wyeliminowania konieczności uzgodnienia administracyjnego, o którym mowa w art. 39 ust. 3 p.b. Istotne jest to, czy na datę orzekania przez organ, zabytek nadal zachowywał wartości zabytkowe, dla których został objęty ochroną prawną. Do stwierdzenia tej okoliczności nie jest konieczne powoływanie biegłego, albowiem organ konserwatorski jest organem wykwalifikowanym do oceny prezentowania przez obiekt wartości zabytkowych. Nie mogą być uzgodnione takie projektowane roboty budowlane, których następstwem będzie utrata przez zabytek nieruchomy jego dotychczasowych wartości, które miały być chronione poprzez ujęcie w ewidencji, zwłaszcza dotyczy to likwidacji zabytku nieruchomego (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1446/16). Rozbiórka zabytku powinna być bowiem ostatecznością. Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że obiekt nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego cech, świadczących o współtworzeniu przez niego wartości zabytkowych historycznego zespołu folwarcznego, ujętego w ewidencji zabytków. Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w postępowaniu ponownym dokonał oględzin budynku stodoły w dniu 28 lutego 2025 r. Organ I instancji nie kwestionował złego stanu technicznego budynku, gdyż w świetle zgromadzonego materiału dowodnego było to oczywiste. Mimo to zasadnie uznał, że aktualny stan nieruchomości nie wskazuje na utratę wartości zabytkowych, nie wykluczono możliwości jego remontu i zachowania przynajmniej części, autentycznej substancji zabytkowej. Widoczne na zdjęciach z oględzin osłabienie konstrukcji stropów, ugięcia dachu, pęknięcia ścian nie świadczą o niemożliwości dokonania remontu, czy przebudowy i adaptacji budynku. Organy obu instancji nie kwestionowały ustaleń zawartych w projekcie rozbiórki autorstwa M. K. , który opisał stan techniczny obiektu w pkt 4 projektu. Skoro jednak wciąż czytelna jest bryła budynku, gdyż zachowały się ściany na całej wysokości oraz część dachu to znaczy że dalej istnieją wartości zabytkowe. Nawet duże zniszczenie elementów budynku ale kwalifikujące się do remontu, czy wymiany (np. wymiana dachu) nie uzasadnia całkowitej rozbiórki. Organy ochrony zabytków słusznie stwierdziły, że budynek przy stodoły położony w K. stanowi wartościowy element lokalnej architektury folwarcznej. 6. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazujących na zły stan techniczny budynku, wskazać należy, że obowiązujące przepisy nie wskazują przypadków, w których należy wydać postanowienie uzgadniające rozbiórkę oraz przypadków uzasadniających odmowę uzgodnienia. Ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniach dokonanych przez organ ochrony konserwatorskiej w konkretnej sprawie. Z tego względu sądowa kontrola postanowienia wydanego na podstawie art. 39 ust. 3 p.b. jest ograniczona do zbadania, czy nie nosi ono cech dowolności. Postanowienie o odmowie uzgodnienia rozbiórki może być przez sąd uchylone w przypadku stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, zaś naruszenie to będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Oceniając prawidłowość zastosowania przepisów postępowania należy zaś mieć na uwadze, że ochrona zabytków, w rozumieniu art. 4 pkt 1-6 ustawy o ochronie zabytków, obejmuje ogół działań podejmowanych w odniesieniu do zabytków w celu zachowania ich wartości zabytkowej. Ogólny charakter powołanego przepisu rodzi po stronie organu konserwatorskiego obowiązek wykazania, na czym dokładnie polega ochrona w każdej indywidualnej sprawie. Przepis art. 4 powołanej ustawy nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy do wydawania przez organy konserwatorskie rozstrzygnięć o charakterze władczym (reglamentacyjnym), skutkujących ograniczającą ingerencją w zespół uprawnień przysługujących właścicielowi lub użytkownikowi zabytków. Zdefiniowana w ww. regulacji ochrona zabytków prowadzić zatem powinna do zrównoważonego rozwoju rodzimej zabudowy (wyważonego przenikania się przestrzeni współczesnej i zabytkowej), przy założeniu, że o wartości obiektów zabytkowych decyduje przede wszystkim to, że są one przekazami określonych znaczeń (świadectwa). Chodzi bowiem o utrwalenie i przekazanie pamięci o ludziach, procesach, wydarzeniach czy wyobrażeniach przez te obiekty w różnorodny sposób reprezentowanych. Tym samym w zależności od specyfiki zabytku oraz znaczeń mu przypisanych będzie ona wymagała bądź zachowania go w stanie nienaruszonym, bądź częściowego, a nawet zupełnego przekształcenia. W odniesieniu do powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że odmowa uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku stodoły nie została dokonana w warunkach wskazujących na przekroczenie przez organy granic uznania administracyjnego. 7. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie wydane zostało z poszanowaniem zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Organ rozpoznający zażalenie orzekał na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), w tym dokumentów przestawionych w toku postępowania zażaleniowego przez skarżącego. WWKZ w toku postępowania ponownego wykonał czynności, do których został zobowiązany postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 stycznia 2025 r. Organ I instancji zobowiązał stronę do uzupełnienia kat sprawy pismem z dnia 14 lutego 2025. Skarżąca została wezwana do przedstawienia dokumentów obrazujących stan techniczny obiektu potwierdzony przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami i wiedzą budowlaną, a także przeprowadził z urzędu oględziny w celu oceny zasadności rozbiórki przedmiotowego budynku. Organy obu instancji w oparciu o całokształt materiału dowodowego prawidłowo ustaliły, że zachowała się bryła, kształt, pokrycie dachu oraz wystrój i detale elewacji budynku stodoły będące determinantami ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków. Zatem u podstaw odmowy uzgodnienia projektu rozbiórki ww. budynków leżało ustalenie, że o wartościach zabytkowych budynku stanowią prosta bryła, detal architektoniczny, detal elewacji budynku, jak i jego bryła oraz kształt jak i materiały pokrycia dachu. Podkreślono wartość historyczną stodoły jako dawnej wielkopolskiej zabudowy folwarcznej wzniesionej w 4 ćw. XIX wieku. Nadto, podkreślenia wymaga, że podejmując swoje rozstrzygnięcie Minister odniósł się także stanu technicznego budynku. Bezsporne jest, że w świetle protokołu z oględzin przedmiotowej nieruchomości, przez organ konserwatorski, jak też zawartej w projekcie budowlanym przedłożonym przez inwestora autorstwa Mariana Kubiaka, stan budynku jest zły. Jednakże podkreślić trzeba, że wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów pozwala organowi na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Organy ochrony konserwatorskiej są zobowiązane do ochrony zabytków, która w rozumieniu art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polega na podejmowaniu działań służących zachowaniu wartości zabytkowych, przy wykorzystaniu przysługujących organom środków i instrumentów o charakterze władczym. Zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie wartości zabytkowej, gdyż w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, każda z form ochrony zabytków, o której mowa w art. 7 ustawy o ochronie zabytków, podlega ochronie bez względu na stan zachowania zabytku (art. 6 ust. 1 ww. ustawy). Rozbiórkę zabytku uzasadnia stwierdzenie takiego rozmiaru zniszczenia obiektu zabytkowego, który łączy się z uznaniem, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować. Zdaniem Sądu słusznie organy obu instancji wskazały, że stopień zachowania oryginalnej substancji zabytkowej przedmiotowego obiektu uzasadnia podejmowanie wobec niego działania o charakterze konserwatorsko-restauratorskim i zachowawczym. Inwestycja zakładająca jego rozbiórkę stoi w sprzeczności z podstawową zasadą ochrony zabytków - tj. ich trwałego zachowania i zagospodarowania w sposób nie powodujący uszczerbku dla wartości zabytkowej. Należy podzielić także stanowisko organu, że zawarta w projekcie rozbiórki opinia o stanie technicznym budynku jest ogólna i nie zawiera nawet próby analizy możliwości przeprowadzenia konkretnych prac naprawczych omawianego budynku, albowiem a priori zakłada jego rozbiórkę. Z tych względów w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisów proceduralnych tj. art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 70 k.p.a. Nie stanowi natomiast naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy brak ujawnienia w podstawie prawnej postanowienia art. 104 § 1 w zw. z 106 § 5 k.p.a., a tylko takie naruszenie może prowadzić do wyeliminowania aktu z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem art. 81a § 1 k.p.a. wskazać należy, że w sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości, albowiem Organy obu instancji jasno wyartykułowały zły stan techniczny obiektu, który jednak nie przesądza o tym, że taki obiekt powinien zostać rozebrany (zlikwidowany). Biorąc pod uwagę istniejące jego cechy oraz to, że znajduje się w ewidencji zabytków Organy mają obowiązek jego ochrony, a właściciel utrzymania go w zgodnym z prawem stanie technicznym. Ponadto, Sąd zwraca uwagę, że to skarżąca wnosi o uzyskanie zgody na przedmiotową inwestycję a zatem pomimo obowiązywania art. 7 k.p.a. obowiązek dowodzenia ciąży także na niej. Tymczasem skarżąca nie dostarczyła żadnych dowodów na to, że niemożliwy jest remont czy też rekonstrukcja uszkodzonych fragmentów budynku. Tymczasem o wartościach zabytkowych tego budynku świadczy autentyzm formy i substancji zabytkowej, m.in. w postaci bryły, gabarytu, kształtu. Budynek w dalszym ciągu jest nośnikiem wartości historycznych, gdyż zachował czytelną formę architektoniczną, oryginalną konstrukcję. Sąd nie znalazł podstaw, aby tę ocenę prawną w ustalonym w sprawie stanie faktycznym podważyć. W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne dokonane przez organ, jak i ocena prawna są prawidłowe. Tym samym chybiony był zarzut naruszenia przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego art. 106 § 4 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji odmawiającego uzgodnienia rozbiórki budynku. 7. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło