VII SA/Wa 1976/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy M. N. w sprawie ze skargi M. N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić M. N. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez M. N. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazał, że posiada dom o pow. 198 m2, domek letniskowy o pow. 50 m2 w miejscowości [...], dwie działki o pow. 1,5 ha i 0,7 ha. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 500 zł. z czego 600 zł. potrąca komornik. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 2012 r. prowadzone są przeciw wnioskodawcy egzekucje komornicze, na tej drodze sprzedano wiele rzeczy wnioskodawcy i wciąż pobierane są kwoty z emerytury. Wnioskodawca wskazał, że nie może sprzedać swoich nieruchomości by uregulować długi – dom pozostaje we współwłasności, domek letniskowy jest samowolą budowlaną, działka w [...] licytowana przez komornika nie znalazła nabywcy, działkę w [...] ciężko sprzedać z uwagi, że obok niej znajduje się kilkadziesiąt innych działek. W utrzymaniu (żywność) pomagają wnioskodawcy znajomi. Wnioskodawca wskazał następujące stałe wydatki: alimenty dla córki 2 000 zł., alimenty dla zony 1 000 zł., leki 500 zł., paliwo (na dojazdy do lekarzy) 300 zł., utrzymanie domu 200 zł. Innych danych majątkowych w formularzu PPF nie podano. Do wniosku dołączono kopie zaświadczeń lekarskich, o wszczęciu egzekucji komorniczej i zadłużeniu wobec H. N., postanowień WSA w Szczecinie dot. prawa pomocy. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez M. N. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że złożone na formularzu PPF oświadczenie jest mało wiarygodne. Wnioskodawca posiada dom, domek letniskowy, dwie działki oraz samochód. Wskazał przy tym, że utrzymuje się z dochodu jedynie 800 zł. Nie jest zatem wiadome z jakich środków utrzymuje wszystkie ww. nieruchomości i opłaca chociażby podatki od ww. nieruchomości. Ponadto nie jest wiadome w jaki sposób wnioskodawca się utrzymuje, za mało wiarygodne należy uznać oświadczenie, że w utrzymaniu wnioskodawcy pomagają znajomi. Kolejną mało wiarygodną okolicznością jest, iż wnioskodawca wskazał znacznie wyższe zobowiązania i stałe wydatki (na sumę 4 000 zł.) niż dochody (800 zł. po potrąceniu). Niezależnie od powyższego brak jest podstaw, by osobę posiadającą cztery nieruchomości o łącznej wartości 1 milion, 200 tysięcy złotych uznać za osobę ubogą. Okoliczność, że wnioskodawca posiada prywatne długi nie zwalnia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, tym bardziej, że zwolnienie od kosztów sądowych spowodowałoby de facto ten skutek, że długi te byłyby finansowane przez społeczeństwo. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.