VII SA/Wa 1983/11

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2012 r. po rozpoznaniu wniosku J. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. O. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. przyznać J. O. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 3 listopada 2011 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy J. O., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z ze swoją córką, która jest studentką i nie uzyskuje żadnego dochodu. Podał, że utrzymują się z uzyskiwanej przez niego emerytury w wysokości 1.016,58 złotych netto miesięcznie oraz renty strukturalnej w wysokości 189,00 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada "dom w budowie jako majątek dorobkowy", mieszkanie spółdzielcze o pow. 74,9 m ², dom drewniany po rodzicach o pow. 57 m ², "dom w budowie dla dzieci" oraz nieruchomość rolną o pow. 0,851 ha. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Dodał także, że z uwagi na zły stan zdrowia pozostaje pod opieką kilku lekarzy specjalistów, w związku z tym ponosi wydatki na leczenie i zakup lekarstw. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 10 listopada 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie; posiadanych nieruchomości poprzez dokładne ich wymienienie, posiadanego domu bądź domów mieszkalnych oraz podania ich powierzchni, gdyż z wypełnionego formularza, nie wynika jasno, czy wnioskodawca posiada jeden dom w budowie czy też dwa. Wezwano, także wnioskodawcę do podania jakie i w jakiej wysokości ponosi miesięcznie koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania i pozostałych nieruchomości. Zwrócono się także do wnioskodawcy z zapytaniem, czy jest zadłużony, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu, na jaką kwotę oraz w jakiej wysokości spłaca zadłużenie. Wezwano również do podania, czy uzyskuje pomoc ze strony rodziny, synów lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, jakie ponosi koszty związane z edukacją córki oraz czy córka uzyskuje stypendium, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 9 grudnia 2011 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe zarządzenie. Wnioskodawca podał, że posiada dom drewniany po rodzicach o pow. 57 m ², dom w budowie w B. o pow. 117 m ² (dla dzieci), dom w budowie jako majątek dorobkowy w małżeństwie w B. budowany z kredytów 640.000,00 złotych. Wskazał, że na utrzymanie mieszkania przeznacza kwotę 487,00 złotych, na podatek od nieruchomości 300,00 złotych za okres jednego roku, podatek od dwóch domów w budowie 150,00 złotych za okres jednego roku. Wnioskodawca podał, że zaciągnął kredyt w wysokości 100.000,00 złotych, który spłaca miesięcznie w ratach w wysokości 500,00 złotych. Skarżący wyjaśnił, że otrzymywał pomoc od dwóch braci w formie pożyczki oraz syna dla bieżących potrzeb studiującej córki. Natomiast z organizacji społecznych i państwowych żadnej pomocy finansowej nigdy nie otrzymywał. Oświadczył, że ponosi koszty kredytów zaciągniętych w bankach brytyjskich jako czesne w wysokości 3145 funtów rocznie, czyli 3145 x 3 lata + odsetki spłacane od 2012 roku tj. po skończeniu przez córkę studiów licencjackich. Wnioskodawca poinformował, że córka nie otrzymuje stypendium, natomiast studia II stopnia będą droższe od 2012 o około 7.000,00 funtów, które zamierza płacić ewentualnie ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, po przeprowadzonym sądownie podziale majątku dorobkowego. Wobec nie nadesłania dostatecznych danych do rozpoznania wniosku, kolejnym zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez podanie, czy obecnie jest zadłużony u osób fizycznych, jeśli tak wskazać u kogo na jaką kwotę oraz w jakiej wysokości spłaca zadłużenie. Wezwano do wskazania, czy uzyskuje dochody z tytułu wynajmu domu, mieszkania lub pomieszczeń się w nich znajdujących, jeśli tak, należało podać ich wysokość oraz jakie ponosi miesięczne stałe koszty związane z utrzymaniem domów (gaz, opłaty za energię, wodę, telefon, podatek od nieruchomości, itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Ponadto, zwrócono się także do wnioskodawcy o podanie, czy samodzielnie zaciągnął kredyt czy też z innymi osobami, jeśli tak należało podać z kim i w jakiej wysokości oraz o dokładne wyjaśnienie kwestii zaciągniętych kredytów tj. w jakiej wysokości zaciągnął kredyt/kredyty i ile wynosi miesięczna rata ich spłaty, a także jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty, gdyż w nadesłanym piśmie wnioskodawca wskazał, iż " dom budowany jest z kredytów w wysokości 640.000,00 złotych, natomiast dalej podał, że spłaca kredyt, który wynosi 100.000,00 złotych, należało zatem jednoznacznie wyjaśnić kwotę kredytów zaciągniętych na budowę domów i spłacanych przez wnioskodawcę lub inne osoby. Wnioskodawcę wezwano także do wskazania jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. zakup żywności, leków, odzieży, środków chemicznych. Pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. wnioskodawca udzielił odpowiedzi na powyższe. Podał, że jest zadłużony u braci na kwotę 50.000,00 USD jaka była niezbędna na utrzymanie i wykształcenie dzieci. Dodał, że na dzień dzisiejszy nie spłacił żadnej kwoty. Oświadczył, że nie otrzymuje żadnych dochodów z nieruchomości, gdyż nigdy nic nie wynajmował. Samodzielnie zaciągnął kredyt w 2002 r. na budowę domu o pow. 117 m ², natomiast dom w budowie w B. realizowany był razem z byłą małżonką z kredytów 180.000,00 + 420.000,00 złotych + 40.000,00 z kasy zapomogowo pożyczkowej ( razem 640.000,00 złotych). Wnioskodawca podał, że miesięcznie ponosi następujące koszty: opłatę za mieszkanie w wysokości 497,00 złotych, opłatę gaz w wysokości 109,00 złotych, opłatę za wodę 58,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 98,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 91,00 złotych, opłatę za internet 45,00 złotych, podatek od nieruchomości 35,00 złotych. Ponadto wnioskodawca wskazał, że na zakup żywności ponosi ok. 250,00 złotych, na leczenie ok. 150,00 złotych, inne wydatki konieczne (m.in. środki odzieży, chemiczne, ok. 80.00 złotych). W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594 ). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowych, nadesłane wyjaśnienia i porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100,00 złotych ( wpis od skargi), uznano, że w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie stwierdzono, że przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym można przypisać jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący we wniosku podał, że utrzymuje się z dochodu w wysokości 1.205,58 złotych miesięcznie. Z uzyskiwanych dochodów wnioskodawca wskazał, że ponosi następujące koszty: opłatę za mieszkanie w wysokości 497,00 złotych opłatę za gaz w wysokości 109,00 złotych, opłatę za wodę 58,00 złotych opłatę za prąd w wysokości 98,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 91,00 złotych, opłatę za internet w wysokości 45,00 złotych, podatek od nieruchomości 35,00 złotych, podatek od nieruchomości w B. w wysokości 300,00 złotych rocznie, podatek od 2 domów w budowie 150 złotych rocznie. Ponadto, wnioskodawca wskazał, że na zakupy na żywność przeznacza 250,00 złotych, na leczenie 150,00 złotych oraz inne wydatki niezbędne 80,00 złotych. Dodał także, że spłaca kredyt zaciągnięty na budowę domu, którego miesięczna rata wynosi 500,00 złotych. Podkreślił również, że ponosi koszty kredytów zaciągniętych w bankach brytyjskich w wysokości 3.145 funtów rocznie, co w przeliczeniu po średnim kursie waluty na dzień 26 stycznia 2012 r. ( cena za funt 5,138 złotych) stanowi kwotę w wysokości 16.159,01 rocznie. Skarżący wyjaśnił, że otrzymał pomoc od dwóch braci w wysokości 50.000,00 USD. Oświadczył również, że otrzymuje pomoc od syna dla bieżących potrzeb studiującej córki. Na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy wysokość dochodów nie przesądza jednak o takiej sytuacji strony, która przesądzałaby o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić bowiem należy, że strona posiada znaczny majątek w postaci dwóch domów, mieszkania oraz nieruchomości rolnej oraz domu po rodzicach. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym " posiadanie nieruchomości znacznej wartości wyklucza możliwość uznania skarżącego za osobę ubogą, nie mogącą ponieść niezbędnych kosztów postępowania ( postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 157/09 Lex nr 564220). Z uwagi na posiadanie ww. nieruchomości nie sposób zakwalifikować wnioskodawcy jako osoby rzeczywiście ubogiej. Tym samym uwzględnienie zgłoszonego wniosku w całości nie byłoby uzasadnione. Biorąc pod uwagę majątek skarżącego, stały miesięczny dochód jaki uzyskuje oraz pomoc finansową jaką uzyskuje od rodziny uznano, że skarżący jest w stanie ponosić pełne koszty postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Mając na względzie jednak wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów oraz wysokość obciążenia finansowego związanego z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.