VII SA/Wa 1988/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (spr.), , Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi G. [...]Sp. z o.o. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej skargę oddala Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...] Główny Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: “k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania G. [...]Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: “skarżąca", “Spółka") utrzymał w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: “organ I instancji") z dnia [...]marca 2012 r. znak: [...], nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...]marca 2012 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 46 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914, ze zm.; dalej: “ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia") oraz art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WE L 31 z dnia 1 lutego 2002 r.; dalej: "rozporządzenie 178/2002") wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Powyższe naruszenie przepisów prawa żywnościowego, stwierdzone zostało w wyniku przeprowadzonej w dniu [...]stycznia 2012 r. w biurze handlowym Spółki kontroli sanitarnej, o czym świadczy protokół z tej kontroli, znak: [...]. Naruszenie przepisów prawa żywnościowego polegało na tym, iż w reklamie środka spożywczego pn. "[...]", prezentowanej na stronie internetowej [...] przypisywano temu produktowi właściwości lecznicze oraz prezentowano informacje odwołujące się do takich właściwości, czym naruszono przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, stanowiącego, iż oznakowanie, prezentacja i reklama środka spożywczego nie może przypisywać temu środkowi właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości. Zdaniem organu I instancji sforumłowania użyte przez Spółkę na stronie internetowanej o następującej treści: "(...) pomaga w leczeniu i zapobieganiu chorobom stawów", " W środowiskach naukowych coraz mocniej docenia się dobroczynny wpływ kolagenu przyjmowanego w formie suplementu diety w zapobieganiu i uśmierzaniu bólu związanego z następującymi schorzeniami: urazowe zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba zwyrodnieniowa stawów - osteoporoza, zapalenie stawów i chrząstki, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, bóle mięśni, zapalenie ścięgien i kaletki maziowej", "Rolą hydrolizatu kolagenu w zapobieganiu i leczeniu chorób zwyrodnieniowych stawów jest stymulowanie produkcji komórek chrząstki(...). Suplement okazał się skuteczny zarówno w leczeniu objawów tej choroby, jak i zmniejszeniu bólu związanego z reumatoidalnym zapaleniem stawów" wykraczają poza przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W związku z powyższym organ I instancji uznał, iż prezentacja i reklama wskazanego produktu poddaje w wątpliwość jego zastosowanie w celu uzupełnienia codziennej diety osób zdrowych. Nadto powyższe informacje – zawarte w reklamie tego środka spożywczego – z pewnością nie dotyczą efektu fizjologicznego charakterystycznego właśnie dla środka spożywczego, tylko wyraźnie wskazują na efekt leczniczy, charakterystyczny dla produktu leczniczego. Bezwzględnie wprowadzają więc konsumenta w błąd poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu właściwości, których nie powinien posiadać – jako suplement diety. Od wyżej wskazanej decyzji skarżąca wniosła odwołanie wnosząc o nie nakładanie na Spółkę kary pieniężnej lub zmniejszenie jej wymiaru, o co najmniej połowę co umożliwi dalsze funkcjonowanie Spółki. Nadto podniosła, że naruszenie przepisów prawa w zakresie prezentacji i reklamy produktu pn. "[...]" za pośrednictwem strony internetowej ([...]) nie było zamierzonym działaniem ze strony Spółki, czy też nakierowanym na osiągnięcie korzyści mogących płynąć z nieprawidłowego prezentowania produktu, a było jedynie nieopatrzną pomyłką związaną z uruchamianiem testowej strony produktu. Główny Inspektor Sanitarny wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...]marca 2012 r. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył brzmienie przepisów stanowiących ramy prawne niniejszej sprawy. Wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie udowodnione zostało, iż skarżąca naruszyła przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Nadto w świetle art. 17 w zw. z art. 16 rozporządzenia 178/2002 całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie takim podmiotem jest skarżąca. Konkludując Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, iż skarżąca swym zachowaniem wypełniła przesłanki do nałożenia kary pieniężnej na podstawie przepisu art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zauważył, iż odpowiedzialność ponoszona na podstawie wskazanego przepisu ma charakter obiektywny i wypływa z samego faktu naruszenia przepisów, nie jest przy tym oparta na zasadzie winy. Dlatego też organ ma obowiązek nałożenia kary w razie stwierdzenia okoliczności podlegających karze, wymienionych w art. 103 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, niezależnie od tego czy okoliczności te były zawinione. Natomiast stopień zawinienia karanego podmiotu uwzględniany jest wyłącznie przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej - zgodnie z art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W ocenie organu odwoławczego, na uwzględnienie nie zasługuje twierdzenie zawarte w odwołaniu, iż zapłata przez skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł może spowodować postawienie spółki w stan upadłości, biorąc chociażby pod uwagę informacje zawarte na stronie internetowej [...] Z informacji tam zawartych wynika bowiem, że skarżąca jest wyłącznym importerem na rynek Polski innowacyjnych suplementów diety produkowanych przez kanadyjski Instytut Badawczy - [...], a od 2010 r. tradycyjną sprzedaż oferowanych suplementów diety zastąpiła systemem dystrybucji [...] (marketing wielopoziomowy). Wyjątkowy, innowacyjny Plan Marketingowy zaowocował u skarżącej stale rozwijającą się strukturą Konsultantów i zadowolonych Konsumentów. Dlatego też – w ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego – brak jest podstaw do obniżenia wymierzonej zaskarżoną decyzją kary, która w niższej wysokości, nie spełni swojej roli prewencyjno-represyjno-wychowawczej. Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego skargę do Wojewódzkiego Sądu Admnistracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca wnosząc zarówno o jej uchylenie w całości, jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 104 ust. 2 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji, pomimo zastosowania przez ten organ zbyt wysokiej kary pieniężnej w stosunku do skarżącego, bez należytego uwzględnienia w szczególności stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia prawa oraz dotychczasowej działalności skarżącego na rynku spożywczym. Uzasadniając skarżąca wskazała, iż kara jaka została na nią nałożona w niewystarczającym stopniu uwzględniła przesłanki art. 104 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zauważyła, że zakwestionowana reklama pojawiła się wyłącznie nieopatrznie, w związku z uruchomieniem testowej strony internetowej produktu. Strona nie była promowana ani polecana w związku z czym liczba osób jaka ją odwiedziła była minimalna. Nadto wskazała, że treść dotycząca suplementu znajdowała się na tej stronie do 6 miesięcy, tak więc przez dość krótki okres czasu. Jednocześnie skarżąca podniośła, iż w momencie kiedy powzięła informację o naruszeniu prawa (tj. w dniu kontroli [...]stycznia 2012 r.) Dyrektor Zarządzający w Spółce poinformował [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]o niezwłocznym zablokowaniu przedmiotowej, nieprawidłowej strony internetowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: “p.p.s.a."), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]odpowiadają prawu. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]marca 2012 r., którą organ wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji określonych m.in. w art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Podstawę materialno - prawną decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914, ze zm.), zgodnie z którym - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 27 ust. 4, art. 33 ust. 3 i 4 oraz art. 45-49 (...), podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający. Wymagania w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji określone w art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowią, że oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego oraz przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr [...]. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zatem kwestia, czy istotnie reklama środka spożywczego pn. "[...]", prezentowana na stronie internetowej [...] przypisywała temu produktowi właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwołuje się do takich właściwości. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca spółka przedmiotową reklamą naruszyła art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 31 z dnia 1 lutego 2002 r.). W reklamie tej użyto bowiem sformułowań o treści: "Działanie (...) pomaga w leczeniu i zapobieganiu chorobom stawów", " (...)suplementu diety w zapobieganiu i uśmierzaniu bólu związanego z następującymi schorzeniami: urazowe zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba zwyrodnieniowa stawów - osteoporoza, zapalenie stawów i chrząstki, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, bóle mięśni, zapalenie ścięgien i kaletki maziowej, fibromialgia", "Rolą hydrolizatu kolagenu w zapobieganiu i leczeniu chorób zwyrodnieniowych stawów jest stymulowanie produkcji komórek chrząstki (...). Suplement okazał się skuteczny zarówno w leczeniu objawów tej choroby, jak i zmniejszeniu bólu związanego z reumatoidalnym zapaleniem stawów", które wykraczają poza przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W reklamie środka spożywczego o nazwie "[...]" użyte zostały informacje czysto medyczne, które nie dotyczą efektu fizjologicznego charakterystycznego właśnie dla środka spożywczego, tylko wyraźnie wskazują na efekt leczniczy, charakterystyczny dla produktu leczniczego. Bezwzględnie zatem wprowadzają konsumenta w błąd poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu właściwości, których nie powinien posiadać – jako suplement diety. Bezspornym jest bowiem, iż reklamowany produkt pn. "[...]" jest suplementem diety (gdyż tak Spółka zgłosiła przedmiotowy preparat powiadamiając Głownego Inspektora Sanitarnego o jego wprowadzeniu do obrotu) i jako środek spożywczy zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914, ze zm.) ma na celu uzupełnienie normalnej diety zdrowego człowieka poprzez podanie skoncentrowanych źródeł witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny. Opisane działanie środka spożywczego, o ktorym mowa, wskazuje na jego efekt leczniczy, charakterystyczny dla produktu leczniczego. Produktem leczniczym w świetle art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2001 r, nr 126 poz. 1381 ze zm.) jest substancja lub mieszanina substancji przedstawiona jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. W ocenie Sądu organy trafnie przyjęły, iż sformułowania zastosowane w prezentacji i reklamie produktu o nazwie "[...]" wypełniają przytoczoną wyżej definicję produktu leczniczego. Dla zastosowania przepisu art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia nie jest zatem konieczne wykazanie, że oznakowanie środka spożywczego rzeczywiście wprowadziło konsumenta w błąd. Przedstawiona przez skarżącą reklama środka spożywczego mogła wprowadzić konsumenta w błąd, iż reklamowany produkt posiada właściwości leczenia lub zapobiegania chorobom u ludzi. Tym samym za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ wskazał, że zastosował miarkowanie kary oraz prawidłowo i wyczerpująco uzasadnił jej wysokość. Wskazał bowiem, iż biorąc pod uwagę szkodliwość czynu nie zagrażającą bezpieczeństwu konsumentów, wymiar kary stanowi niespełna 10 % maksymalnego ustawowego zagrożenia, gdyż maksymalna kara wymierzona na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia może osiągnąć wysokość 101.985,60 zł. Odniesienie się do prawidłowości ustalenia kwoty wymierzonej kary pieniężnej przy wykorzystaniu danych zawartych na stronie internetowej skarżącej nie budzi watpliwości, biorąc pod uwagę okoliliczność, iż zamieszczenie ich w takim miejscu z możliwością dotarcia do szerokiego kręgu odbiorców uzasadnia założenie o ich wiarygodności. Dane finansowe przedstawiane przez Spółkę, dotyczace roku 2011 nie dają podsatw do podważenia wysokości nałożonej kary pieniężnej. Prawidłowe rozstrzygnięcie organów i bezzasadność zgłoszonych zarzutów skargi powodują jej oddalenie stosownie do art. 151 p.p.s.a.