VII SA/Wa 1995/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2017 r. odmawiającego G. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wpłynął na formularzu PPF wniosek G. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten jest trzecim wnioskiem G.M. złożonym w niniejszej sprawie z tym, że pierwszy wniosek został złożony jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż G. M.prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Strona podała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 2 244 zł. Posiada dom o pow. 100 m2 oraz mieszkanie o pow. 50 m2 i nieruchomość rolną o pow. 1,63 ha. Nie wskazała posiadania majątku, ani oszczędności. Wskazała, że całość dochodu przeznacza na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem własnym, lokali i leczeniem. Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że cały miesięczny dochód wydatkowany jest na: gaz, energia elektryczna, kanalizacja, wywóz śmieci, woda, opał, telefon, środki higieny, żywność, podatki i opłaty, odzież, leki i leczenie, remont mieszkania, opłaty sądowe. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek o przyznanie kosztów sądowych rozpoznano pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy, natomiast wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika rozpoznano jako nowy wniosek. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie przepisu zawartego w art. 165 p.p.s.a. jest zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji materialno – bytowej wnioskodawcy. Te okoliczności bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Chodzi więc o zmianę tych okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie, przy czym zmiana ta musi być na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Analizując wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia w przedmiocie udzielenia jej prawa pomocy w tym zakresie. Wnioskodawczyni nie podała żadnych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wysokość obecnie osiąganych dochodów lub deklarowanych wydatków, w stosunku jej sytuacji materialno – bytowej nakreślonej przy wniosku złożonym poprzednio. W szczególności nie wykazała, aby przy deklarowanym przychodzie w wysokości 2 244 zł. oraz wydatkach ponoszonych z tytułu prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego nie była w stanie ponieść kosztów postępowania. Przykładowo można wskazać, że dopiero utrata stałego źródła dochodu, bądź pojawienie się nowych stałych i zarazem koniecznych wydatków, mogłoby wpłynąć na zmianę sytuacji majątkowej strony w takim stopniu, że uzasadniło by to zmianę wcześniejszego postanowienia. Wyjaśnić również należy, że wyłączną przesłanka udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika jest uznanie, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść, w zależności od zakresu wniosku, pełnych lub jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na gruncie przepisów p.p.s.a., okolicznością uzasadniającą ustanowienie takiego pełnomocnika nie jest zatem brak fachowej wiedzy lub doświadczenia w prowadzeniu spraw sądowych. Wskazać należy, że wnioskodawczyni ma nie tylko do dyspozycji majątek nieruchomy, który służy zaspokajaniu jej potrzeb mieszkaniowych, ale dysponuje dodatkowym mieniem nieruchomym, które przy odpowiednim zagospodarowaniu (np. dzierżawa nieruchomości rolnej) może stać się źródłem dochodu. Okoliczność ta rzutuje w niniejszej sprawie na ocenę wniosku do przyznania prawa pomocy, bowiem o taki dodatkowy dochód skarżąca nie zabiega. Wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów pozwala jej zatem nie tylko na utrzymanie mieszkania, w którym mieszka, ale także na ponoszenie kosztów utrzymania pozostałego majątku nieruchomego (np. uiszczanie podatków), zaś niewykorzystywanie posiadanego majątku w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2010 r. sygn. I OZ 110/10, publ: www.orzeczenia.nsa. gov.pl). Rzeczą skarżącej jest bowiem wykorzystanie majątku w sposób umożliwiający uzyskanie środków finansowych potrzebnych na prowadzenie bieżących spraw, tym bardziej jeśli obiektywnie takimi możliwościami dysponuje, a przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od zasady samodzielnego ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Skarżąca uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury i nie wskazuje, jakoby miała jakiekolwiek osoby na swoim utrzymaniu. Istotne jest także i to, iż przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki, które są niezbędne dla utrzymania. Do niezbędnych dla utrzymania wydatków nie należą koszty bieżących remontów mieszkania oraz wydatki na telefon. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.