VII SA/Wa 2002/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014r. po rozpoznaniu wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 18 września 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy J. W., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3.086,15 złotych miesięcznie. Dodatkowo mąż wnioskodawczyni otrzymuje dodatek pielęgnacyjny w wysokości 206,76 złotych. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi z 1947-48 r. wg. oświadczenia , dwie działki na wsi o łącznej pow. 0,35 m². Wnioskodawczyni wskazała, że wielość spraw sądowo-administracyjnych prowadzonych przez 10 lat doprowadziło ją i jej rodzinę do niemożności zgromadzenia jakichkolwiek oszczędności. Wnioskodawczyni podała, ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przesyłką pocztową, rozmowami telefonicznymi i zakupami materiałów piśmienniczych, zakupem literatury prawnej. Zaznaczyła, że są z małżonkiem osobami schorowanymi (II grupa inwalidzka). Do cięższych prac fizycznych wynajmuje osoby trzecie. Wnioskodawczyni wyszczególniła, że w miesiącu sierpniu br. poniosła następujące wydatki tj. czynsz 584,80 złotych, telefon 190,27 złotych, energia elektryczna 28,39 złotych, leki 275,94 złotych, koszenie trawy 190,00 złotych, usługi pocztowe 44,40 złotych, opłaty bankowe 22,03 złotych, podróże na rozprawę 46,00 złotych, życie i środki czystości, drobne art. odzieżowe oraz kosmetyki 1.350 złotych, transport na wieś zbytecznych mebli z załadunkiem i rozładunkiem 220,00 złotych, spłata długu u sąsiadki 200,00 złotych, leki dla córki 260,00 złotych. Dodała, że posiada dług wobec adwokata w wysokości 3.000 złotych. Podała, że zadłużenie z tytułu kredytu na początek miesiąca wynosiło 1088,87 złotych, na koniec zaś wynosiło 1.412,15 złotych. Wnioskodawczyni poinformowała, że kredyt wzrósł o kwotę 345,31 złotych. Postanowieniem z dnia 30 października 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 12 listopada 2014r. do Sądu wpłynął sprzeciw wnioskodawczyni na ww. postanowienie, w którym wniosła o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy finansowej. Wnioskodawczyni nie zgadza się z uzasadnieniem ww. postanowienia. Podniosła, że referendarz sądowy nie ocenił właściwie sytuacji finansowej jej rodziny. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawczyni podniosła, że w kwestionowanym postanowieniu pominięto i zmieniono fakty dotyczące zadłużenia z tytułu kredytu bankowego. Podała, że wzrost zadłużenia kredytowego w miesiącu sierpniu o kwotę 345,31 złotych potraktowano jako spłatę kredytu. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że zadłużenie z tytułu kredytu na koniec miesiąca sierpnia faktycznie wynosiło 1.412,15 złotych (na początek miesiąca wynosiło ono 1088,87 złotych). Wnioskodawczyni wskazała, że łączne zadłużenie z tytułu kredytu i wobec adwokatów na koniec miesiąca sierpnia wynosiło 4.412,15 złotych. Dalej, wnioskodawczyni wskazała, że dodatek pielęgnacyjny przyznany mężowi w jej zdaniem "nie jest dochodem". Poinformowała, że mąż jest osobą chorą wymagającą rehabilitacji i kilkakrotnej zmiany baterii w aparacie słuchowym oraz odpłatnego czyszczenia tego aparatu, czego nie wykazała w ponoszonych wydatkach. Wnioskodawczyni podniosła, że jest zobowiązana do ponoszenia kosztów sądowych w wielu sprawach toczących się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Dodała, że w miarę swoich możliwości bieżącym roku uiściła wpisu sądowe w niektórych sprawach. Nadmieniła, że w pierwszych miesiącach br. otrzymała zwroty zasądzonych kosztów od organu od spraw wygranych. Skarżąca poinformowała również, iż w miesiącu wrześniu wydatki rodziny kształtują się na poziomie wydatków ponoszonych w miesiącu sierpniu z wyjątkiem wydatków wyszczególnionych w formularzu poz. 5,6,10 i 12 m.in. wydatków na transport mebli, koszenia trawy–razem ok. 716 złotych). Dodała, jednak, iż pozornie będą mniejsze o 393 złotych. Wskazała, że wydatek na leki był wyższy o kwotę 353 złotych od wydatku w miesiącu sierpniu br. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni mimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka. Z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, by wnioskodawczyni była w trudnej sytuacji majątkowej. Posiada mieszkanie o pow. 60 m², dom drewniany na wsi, dwie działki. Ponadto wnioskodawczyni zaciąga kredyty, spłacając jeden zaciąga nowy, korzysta z usług prawnych. Do cięższych prac fizycznych wynajmuje osoby trzecie. Okoliczności te wykazują, że strona posiada płynność finansową i potrafi gromadzić oszczędności Wskazać bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób ubogich znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Analizując wysokość środków którymi dysponuje wnioskodawczyni, sposób prowadzenia gospodarstwa uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można jej zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada stałe dochody. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wraz z małżonkiem ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. kwotę 3.086,15 złotych miesięcznie oraz 206,76 dodatku pielęgnacyjnego uzyskiwanego przez małżonka.j Posiadanie przez wnioskodawczynię i jej małżonka miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania jej ze osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami które wnioskodawczyni ponosi. Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Tym samym uznano, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Odnośnie podnoszenia przez wnioskodawczynię w sprzeciwie, iż jest zobowiązana do ponoszenia kosztów sądowych w wielu sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie podkreślić należy, że prowadzenie licznych postępowań nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy - strona decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.