VII SA/Wa 2010/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska, , Sędzia WSA Mirosława Pindelska(spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. B. i Z. B. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] czerwca 2011 r. znak [...]; II. uchyla decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] oraz decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2010 roku znak [...]; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] czerwca 2011r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu K. B. i Z. B. do złożenia zaświadczenia właściwego Urzędu Skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2009. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 21 czerwca 2010r. K. B. i Z. B. wystąpili do Prezesa KRUS o przywrócenie terminu do złożenia zaświadczenia Urzędu Skarbowego o wysokości należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2009r. Wskazali, że w dniu 21 maja 2009r. oboje wyjechali do Belgi w celu zakupu samochodu i części zamiennych w związku z działalnością gospodarczą Z. B. Przedmiotem tej działalności jest konserwacja i naprawy samochodów, sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów i furgonetek, sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do samochodów. Będąc w Belgii okazało się, że muszą pozostać kilka dni w celu otrzymania dokumentacji niezbędnej do zarejestrowania pojazdu w kraju. W drodze powrotnej samochód uległ awarii i musieli oczekiwać na naprawę. Wrócili do Polski w czerwcu przez co nie zdążyli złożyć wymienionego zaświadczenia w terminie ustawowym tj. do 31 marca 2010r. Do wniosku załączyli fakturę zakupu pojazdu z dnia 24 maja 2010r., dwa dokumenty z daty 5 czerwca 2008r., 10 lipca 1997r. oraz dwa zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w K. z dnia 15 czerwca 2010r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...]Kierownik Placówki Terenowej w K. z upoważnienia Prezesa KRUS odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Wskazał, że zgodnie z art. 5a ust 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. nr 50 z 2008r., poz. 291 ze zm., dalej u.u.s.r.) zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego o wysokości w/w podatku za poprzedni rok podatkowy rolnik lub domownik obowiązany jest złożyć do 31 maja każdego roku podatkowego. Na podstawie art. 5 a ust 7 wymienionej ustawy termin ten może zostać przywrócony na wniosek zainteresowanego rolnika lub domownika jeżeli ten udowodni, że niezachowanie terminu nastąpiło wskutek zdarzeń losowych. Zdarzenie losowe to działanie siły wyższej, choroba, wypadek itp. Natomiast wyjazd za granicę i awaria samochodu nie jest takim zdarzeniem. Było, to działanie zaplanowane. Nie daje podstawy do przywrócenia terminu. Organ pouczył wnioskodawców o prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. K. i Z. małżonkowie B. odwołali się od tej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] września 2010r. Sąd Okręgowy w Z., sygn. akt [...] uznał się niewłaściwym do rozpoznania odwołania i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał się niewłaściwym miejscowo i sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Lu 432/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 marca 2011r., sygn. akt VII SA/Wa 2505/10 odrzucił skargę wobec braku wyczerpania trybu instancyjnego. Pismami z dnia 19 kwietnia 2011r. K. B. i Z. B. wystąpili o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak też o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. numer [...] Kierownik Placówki Terenowej KRUS w K. działając z upoważnienia Prezesa KRUS uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2010r. wskazując, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm., dalej kpa) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy sąd lub organ odmiennie od przyjętej oceny przy wydaniu decyzji. Pouczył o możliwości składania wniosku o ponowne rozpatrzenie spawy w terminie 14 dni od daty jej doręczenia decyzji. W tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2011r. ten sam organ, tak samo reprezentowany wydał postanowienie o numerze [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2009r. przez K. B. i Z. B. Organ uznał, że wyjazd wnioskodawców za granicę był zaplanowany zatem trudno uznać go wraz z awarią samochodu za okoliczności losowe uzasadniające przywrócenie terminu. Organ pouczył strony o prawie do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Postanowienie zostało doręczone stronom 4 lipca 2011r. W dniu 20 lipca 2011r. K. B. i Z. B. złożyli za pośrednictwem organu skargę zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu. Organ powyższą skargę rozpoznał sam przyjmując ją jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i w dniu [...] lipca 2011r. wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia [...] czerwca 2011r. Wskazał, że wyjazd wnioskodawców za granicę był zaplanowany. Załączone do wniosku o przywrócenie terminu dokumenty z dnia 24 maja 2010r. faktura zakupu pojazdu i z dnia 5 czerwca 2008r. nie dają podstawy do ustalenia daty zakupu części zamiennych do uszkodzonego pojazdu, daty jego naprawy. Nie świadczą też o faktycznym okresie pobytu za granicą przez strony. Organ podniósł, że K. B. prowadzi zakład fryzjerski i jej wyjazd z mężem za granicę po samochód jest nieuzasadniony i mało wiarygodny. Z tych względów nie można uznać zaistnienia przesłanki z art. 5 ust 7 u.u.s.r. Skargę na powyższe postanowienie złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. B. i Z. B.. Skarżący zarzucili organowi naruszenie prawa materialnego z art. 5a ust 7 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, iż awaria samochodu nie stanowiła zdarzenia losowego i była zawiniona przez nich. Wskazali, że wyjazd za granicę 21 maja 2010r. nie był zaplanowany. Wyjechali bo uzyskali telefonicznie informację o atrakcyjnej cenie pojazdu i warunku jego natychmiastowego odbioru. Awaria pojazdu była nie do przewidzenia. W jej wyniku oczekiwali nie tyko na części samochodowe ale też na dostarczenie im brakujących pieniędzy. Żona skarżącego wyjechała po samochód jako drugi kierowca. Podkreślili, że mają zaufanych pracowników, którzy pod ich nieobecność zajmują się sprawami firmowymi. Zarzucili organowi przewlekłość postępowania oraz błędne pouczenie. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do wniesienia zaświadczenia ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie z takich powodów jak podnoszą skarżący. Przede wszystkim wskazać należy, że przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana przez sąd administracyjny z uwagi na fakt, iż sąd powszechny uznał się w sprawie niewłaściwy rzeczowo. Sąd administracyjny jest tym rozstrzygnięciem związany w myśl art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 marca 2011r., sygn. akt VII SA/Wa 2505/10 wskazał za konieczność wyczerpania trybu administracyjnego przez organ. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne w myśl art. 15 kpa. Zgodnie zaś z art. 59 kpa o przywróceniu terminu bądź odmowie przywrócenia terminu organ orzeka wydając rozstrzygnięcie w formie postanowienia. Przepis art. 124 kpa wskazuje zaś, że postanowienie powinno zawierać elementy stałe wymienione w tym przepisie oraz powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne wraz ze wskazaniem prawidłowego środka zaskarżania. Co do zasady od postanowienia służy zażalenie w myśl art. 141 kpa. Jednak zgodnie z treścią art. 144 kpa w sprawach nieuregulowanych w tym rozdziale kodeksu postępowania administracyjnego do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Organem orzekającym w sprawie jest Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, który zgodnie z art. 2 ust 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest centralnym organem administracji rządowej, a zatem zgodnie z definicją zawartą w art. 5 § 2 pkt 4 kpa jest on ministrem w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 129 § 1 kpa w zw. z art. 144 kpa zażalenie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie. Z uwagi na działanie w sprawie centralnego organu administracji rządowej i braku organu wyższej instancji zastosowanie w sprawie powinien mieć art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 144 kpa., tj. postanowienie powinno być zaskarżone w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie. Przenosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że działanie organu nie spełnia przedstawionych wymagań kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie zapadały cztery rozstrzygnięcia administracyjne tj. dwie decyzje i dwa postanowienia. Pierwsze rozstrzygnięcie jest decyzja organu z dnia [...] czerwca 2010r. zawierającą lakoniczne uzasadnienie odmownego rozstrzygnięcia. Nie ma w nim odniesienia się do dokumentów złożonych przez K. i Z. B. jako dowodów w sprawie, co oznacza naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Decyzja zawierała pouczenie o środku odwoławczym zakwestionowane przez Sąd Okręgowy w Z. w sprawie o sygnaturze akt [...]. Drugie rozstrzygnięcie organu jest decyzją wydaną w dniu [...] czerwca 2011r. Decyzją tą organ uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2010r. i nie orzekał dalej w sprawie, co stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto w podstawie prawnej rozstrzygnięcia z nieznanych powodów organ wskazywał art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Powyższy przepis odnosi się do podstaw wznowienia postępowania w sprawie. Przedmiotowe postępowanie toczyło się natomiast w trybie zwykłym, a nie nadzwyczajnym, wznowieniowym. Zatem wskazana podstawa prawna była nieprawidłowa. Następnie zapadły dwa postanowienia organu rozstrzygające ten sam wniosek skarżących, przy czym pierwsze postanowienie z dnia [...] czerwca 2011r. jest niejako kontynuacją treści rozstrzygnięcia decyzji z tego samego dnia uchylającej decyzję z [...] czerwca 2011r. Wynika to z treści postanowienia bowiem rozstrzyga ono wniosek skarżących merytorycznie. Postanowienie to zawiera pouczenie o środku zaskarżenia w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Po czym, po wniesieniu tej skargi przez skarżących w terminie 16 dni od daty doręczenia postanowienia, organ mimo innego adresata (WSA w Warszawie) sam rozpoznał tę skargę przyjmując ją jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pytając i nie ustalając tej kwestii ze skarżącymi. W wyniku rozpoznania tej skargi organ wydał zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2011r. o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia [...] czerwca 2011r. Są to nieprawidłowe działania organu naruszające przepisy art. 7, 15, 59, 77 § 1, 80, 124, 127 § 3 w zw. z art. 144 oraz art. 138 § 1 i art. 145 § 1 pkt 7 kpa w sposób istotny wpływający na wynik sprawy. W tych warunkach należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcia organu administracyjnego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Ponieważ uchylenie zaskarżonego postanowienia spowodowane jest naruszeniami przepisów postępowania przedwczesne jest wypowiadanie się przez Sąd w przedmiocie naruszeń prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazany tryb postępowania administracyjnego, formie orzeczeń i pouczeń strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia a także dokona pełnych ustaleń faktycznych i prawnych w sprawie, a okoliczności te znajdą odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.