VII SA/Wa 2017/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego S. N. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2016 r. [...], na podstawie, art. 138 §1 pkt 1, art. 127 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) oraz art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2015 r. poz. 1659 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. N. – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2016 r. [...] ustalającą koszty wydania dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] na kwotę 478 zł. i zobowiązującej S. N. i [...] sp. z o.o. do ich zapłaty w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu (pkt 1); pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela (pkt 5). Stosownie do art. 130a ust. 10i p.r.d, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Natomiast zgodnie z art. 130a ust. 2a p.r.d. od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Dalej organ wskazał, powołując się na orzecznictwo, że warunkiem sine qua non wydania ww. decyzji jest ustalenie, że koszty te powstały (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1705/13). W tej sprawie bezsporne jest, że ww. pojazd zaparkowano w bramie, przez co blokował wjazd i wyjazd z posesji przy ul. [...] w [...], co stanowiło podstawę do jego usunięcia na koszt właściciela/użytkownika (art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d.. Powyższe potwierdza zgormadzona dokumentacja (w tym notatka urzędowa z 14 grudnia 2013 r.). Z akt sprawy wynika, że usunięcia miała dokonać firma [...] na parking przy ul. [...] w [...]. Jednak z uwagi na zgłoszenie się użytkownika pojazdu od usunięcia pojazdu odstąpiono (art. 130a ust. 2a p.r.d.). Wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało jednak powstanie kosztów. Dalej SKO wskazało, że stosownie do art. 130a ust. 6 p.r.d. rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, o wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Na podstawie art. 130a ust. 6a pkt c p.r.d. ustala się maksymalną wysokość stawek kwotowych opłat, o których mowa w ust. 5c za pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t - za usunięcie - 478 zł (uchwała nr [...] Rady Miasta [...], Dz.Urz.Woj.[...] z 2011,Nr [...], poz. [...]). organ dodał (w odniesieniu do zarzutów strony), że kwota ta jest kwotą ryczałtową i w żaden sposób nie wynika z rzeczywistych kosztów poniesionych w konkretnym przypadku. Skargę na powyższą decyzję złożył S. N., zarzucając naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy i wniósł m.in. o uchylenie decyzji organów obu instancji. W ocenie skarżącego, nie powinno się traktować faktury firmy czerpiącej dochody z holowania samochodów, jako dowodu na powstanie ww. kosztów. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której holownik nie wyrusza z bazy, czeka na odwołanie dyspozycji a firma bez rzeczywistych kosztów wystawia fakturę. Dlatego powstanie kosztów powinno zostać jednoznacznie udowodnione i udokumentowane. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał wyrok WSA, VII SA/Wa 207/14 z dnia 24.04.2014 r., podnosząc, że w celu wydania decyzji nakładającej uiszczenie kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, że koszty takie rzeczywiście powstały. Organ ma zatem obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od dyspozycji oraz, czy jej wydanie spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany. Wskazał również na uzasadnienie wyroku WSA w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 1255/12 z dnia 08.05.2013 r. v "(...) w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu, koszty należy uiścić, o ile one powstaną. Nie można w tej materii stosować, jak to uczynił organ, powołanego przepisu automatycznie albowiem cofnięcie dyspozycji przyjazdu pojazdu holowniczego może spowodować sytuację, w której żadne koszty nie powstaną. Ustalenia w tym zakresie winny zostać poczynione przez organ w myśl art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. (...)" Organ I instancji nie przedstawił jednak jednoznacznego dowodu na wyjazd holownika z bazy i powstanie kosztów, a mimo to wydał decyzję obciążającą go kosztami. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał przedstawione stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ drugiej instancji zaaprobował rozstrzygnięcie organu I instancji, wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z niewyczerpującym zebraniem materiału dowodowego i w konsekwencji niedostatecznym uzasadnieniem motywów rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję prezydenta m. [...] z dnia [...] maja 2016 r. ustalającą wysokość kosztów (478 złotych) powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu m-ki [...], od której to dyspozycji odstąpiono, z powodu ustania przyczyn usunięcia, tj. zgłoszenia S. N. Wskazać na wstępie trzeba, że z art. 130a ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. wynika, iż pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione, utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Niemniej ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od usunięcia pojazdu, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jednak w sytuacji powstania kosztów wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2 do ich pokrycia zobowiązał właściciela pojazdu (art. 130a ust. 2a u.p.r.d.), jak i podmiot dysponujący pojazdem, w chwili usunięcia na podstawie innego niż własność tytułu prawnego 130a ust. 10i p.r.d. Wówczas zobowiązanie jest solidarne. Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i (art. 130a ust. 10h u.p.r.d.). Mając powyższe przepisy na uwadze stwierdzić należy, że warunkiem niezbędnym do wydania decyzji nakładającej na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te w istocie powstały. Nie ma bowiem podstaw aby przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu uzasadnia wydanie decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje zatem dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało określone czynności i związane z nimi koszty po stronie firmy holującej. Tylko w takim przypadku właściciela pojazdu można obciążyć kwotą ustaloną przez Radę [...] w załączniku nr 2 do uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2012 r. poz. [...]). Nie można zatem w tej materii stosować automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję, to choć została ona cofnięcia, to wywołała ona określone koszty, jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie. W takim zatem zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kwotą 478 zł za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, od której odstąpiono. Tymczasem z przedstawionych Sądowi akt wynika, że w dniu 14 grudnia 2013 r. strażnik miejski o godzinie 12.56 wydał dyspozycję (nr [...]) usunięcia pojazdu marki [...] (nr rej. [...]) zaparkowanego w bramie, blokującego wjazd do posesji przy ul. [...] w [...]. O godzinie 13.05, po stawieniu się skarżącego, odstąpiono od dyspozycji usunięcia pojazdu. Powyższe okoliczności opisane na druku dyspozycji usunięcia pojazdu potwierdza notatka urzędowa sporządzona przez strażnika miejskiego w dniu zdarzenia. Poza powyższymi dokumentami, do akt sprawy dołączono jedynie zbiorczą fakturę z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] i zestawienie do tej faktury z którego wynika ilość kilometrów dojazdowych (13 km) i cena dojazdu. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób zatem jednoznacznie ustalić, czy holownik w istocie wyjechał, a jeśli tak, to o której godzinie i jaki dystans przejechał. W konsekwencji w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego zabrakło rozważań w zakresie dokumentacji potwierdzającej podjęcie czynności holowania na przykład na podstawie szczegółowego raportu drogowego, czy odczytu z systemu GPS. Wyjaśnienie to było niezbędne dla wydania decyzji nakładającej zwrot kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której odstąpiono, co stanowi naruszenie art. 7 , 77 , 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał, że organ II instancji może we własnym zakresie, ewentualnie korzystając z trybu wynikającego z art. 136 k.p.a. przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, stąd uchylił jedynie zaskarżoną decyzję. Uzupełnienie niezbędnej dokumentacji i jej ocena powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Rozważania winny obejmować wskazanie faktów i dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.