VII SA/Wa 202/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. P. i M. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę Sygnatura akt VIISA/Wa 202/16 UZASADNIENIE Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 10.08.2010r., uzupełnionego w dniach: 27.06.2011r., 8.11.2011r., 3.03.2013r., 1.09.2013r. i 12.12.2013r. - zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. B. i S. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, na terenie posesji przy ul. [...] w [...] (dz. nr [...] w obrębie [...]), usytuowanego bezpośrednio przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym na terenie posesji przy ul. [...]. Organ wskazał, że obszar oddziaływania inwestycji, o którym mowa w art. 28 ust 2 ustawy Prawo budowlane obejmuje działkę o nr: [...] i [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu Prezydent Miasta [...] stwierdził, że zgodnie z decyzją Wojewody [...] z [...].07.2012r., nałożył na inwestorów obowiązek uzupełnia dokumentacji projektowej. A. P. i M. A. wnieśli zarzuty do poprawionych rozwiązań projektowych budynku, wskazując: 1. brak zabezpieczenia wspólnej ściany, która będzie stanowiła także element nowoprojektowanego segmentu, 2. brak rozwiązań sposobu osuszenia wspólnej ściany przed położeniem izolacji, 3. przy ponownym posadowieniu posadzki (przy wspólnej ścianie) brakuje poziomej izolacji przeciwwilgociowej, 4. brak informacji o pozostawionej przestrzeni w strefie piwnicznej i jaka będzie jej wentylacja, 5. brak zwymiarowania wspólnej ściany na poszczególnych kondygnacjach, których grubość określono od 51cm do 12 cm, 6. brak spełnienia wymagań bezpieczeństwa p.poż ścian oddzielenia przeciwpożarowego pomiędzy dwoma segmentami, 7. jakie będzie rozwiązanie konstrukcyjne pogrubienia wspólnej ściany gr 18cm na długości ok.- 3,14m klatki schodowej, 8. rzuty nie zawierają rozwiązań projektowych uwzględniających stan istniejący sąsiedniego budynku poprzez zapewnienie dylatacji pomiędzy budynkami, 9. nieprawidłowe rozwiązanie biegu schodów opartych o ścianę gr. 12 cm, dzielącą klatkę schodową z pomieszczeniem łazienki, 10. kwestionowano zgodność opisu technicznego z rysunkami technicznymi, 11. brak danych technicznych na rzucie dachu, 12. brak określenia odległości projektowanego budynku od istniejącego garażu na działce o nr ew.[...], 13. brak uprawnień rzeczoznawcy budowlanego – B. O. Po zapoznania się z wniesionymi zarzutami, pełnomocnik inwestorów - wniosła o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Po jej przeprowadzeniu A. P. i M. A. wnieśli o: - zabezpieczenie wspólnej ściany poprzez zastosowanie izolacji poziomej i pionowej, - uwzględnienie w projekcie przepisów bezpieczeństwa p.poż i zabezpieczeń akustycznych, - wybudowania drugiej ściany budynku stanowiącej o samodzielności konstrukcyjnej obiektu, - zaktualizowania ekspertyzy technicznej wykonanej przez B. O. Inwestorzy przedłożyli poprawioną i uzupełnioną dokumentację projektową. Skarżący sformułowali kolejne wnioski i zastrzeżenia do przedstawionej dokumentacji projektowej tj.: 1. brak poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, 2. konieczność wykonania drugiej niezależnej ściany jako elementu konstrukcyjnego projektowanego budynku, 3. projekt konstrukcyjny nie zawiera rozwiązań objętych projektem architektonicznym - podciąg, na którym ma być wznoszona ściana o gr. 12cm, brak informacji o klasie odporności ogniowej tej ściany, brak strzałki północy. 4. brak aktualnej ekspertyzy technicznej w zakresie skutków dokonanej rozbiórki budynku na posesji przy ulicy [...], 5. opinia konstrukcyjna sporządzona przez arch. R. W. rzeczoznawcę budowlanego nie jest ekspertyzą 6. konieczność wyjaśnienia czy R. W. współpracuje doraźnie z Wydziałem Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...]. Inwestorzy odnieśli się pisemnie do zarzutów m. in w zakresie konieczności wykonania drugiej niezależnej pełnej ściany konstrukcyjnej projektowanego budynku i oddzielenia przeciwpożarowego. Powołano opinię wykonaną przez rzeczoznawcę budowlanego inż. arch. R. W.. Wskazali, że projekt obejmuje budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej w miejsce rozebranego segmentu. Zachowanie wspólnej ściany pomiędzy dwoma budynkami: istniejącym na posesji przy ul. [...] i nowo projektowanym przy ul. [...], nawiązuje do historycznego ukształtowania zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej w tzw. "stylu dworkowym’’. Przepisy prawa budowlanego nie precyzują rozwiązań konstrukcyjnych budynku w zakresie jego samodzielności. Projektant zapewnił samodzielność konstrukcyjną projektowanego obiektu z wykorzystaniem wspólnej ściany pomiędzy budynkami. Granica prawna pomiędzy posesjami przy ul. [...] i [...] znajduje się na osi wspólnej ściany pomiędzy budynkiem istniejącym na działce przy ul. [...] i nowo projektowanym na działce przy ul. [...]. Z tego powodu inwestorzy nie uznali za zasadne, aby rezygnować z możliwości wykorzystania wspólnej ściany. Oceniając zebrany materiał dowodowy organ I instancji przypomniał, że może badać zgodność projektu architektoniczno-budowlanego z przepisami w tym techniczno-budowlanymi i obowiązującymi Polskimi Normami w zakresie objętym art. 5 Prawa budowlanego czyli m.in. w zakresie: bezpieczeństwa konstrukcji, pożarowego, użytkowania czy warunków higienicznych. Za techniczne rozwiązania projektowe, odpowiedzialność ponosi projektant, zgodnie z art. 20 ustawy Prawo budowlane. Powołał się na ekspertyzę wykonaną przez rzeczoznawcę budowlanego – B. O. podparta opinią drugiego rzeczoznawcy budowlanego – R. W. Nadto wskazał, że w projekcie budowlanym znajdują się umowy zawarte z gestorami sieci na podłączenie projektowanego budynku do mediów. Zamiar wykonania nowych przyłączy: wod.-kan., energetycznego i gazowego nie wymaga uzyskania przez inwestorów nowych warunków przyłączenia do sieci miejskich, gdyż w projekcie określono, że budowa nowego budynku nie zwiększy zapotrzebowania na media. Przyłącza będą realizowane w późniejszym terminie w trybie zgłoszeniowym. Trasy projektowanych przyłączy zostały określone w projekcie zagospodarowania terenu zgodnie z wymogiem § 8 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25.04.2012 w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U z 2012, poz. 462) Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że od strony ściany zewnętrznej projektowanego budynku, która znajduje się w odległości ok. 1,5m od granicy posesji przy ul. [...] i bezpośrednio przy granicy budynku mieszkalnego, nie ma żadnych otworów okiennych ani drzwiowych. Usytuowanie doświetlenia pomieszczenia piwnicznych w poziomie terenu, zostało zaprojektowane jako okno nieotwieralne o klasie odporności ogniowej E 30. Projekt budowlany został uzgodniony przez rzeczoznawcę ds. bezpieczeństwa p.poż. bez uwag. Załączony do wniosku projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane opinie i uzgodnienia i został sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane. Projektanci złożyli wymagane oświadczenia o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej, projektant architektury mgr inż. arch. B. H. przedstawił informację o bezpieczeństwie i ochronie zdrowia, a projektant instalacji grzewczych i sanitarnych - mgr inż. J. B. przedstawił charakterystykę energetyczną obiektu. Nie zachodzą przesłanki ustawy z 16.04.2004r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 627 ze zm.) oraz ustawy z 27.04.2001r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008, Nr 25, poz. 150 ze zm.), dotyczące przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. A. P. i M. A. wnieśli odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Wskazali, że projektowany budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej nie stanowi niezależnego obiektu. Brakuje, od strony istniejącego budynku ([...]), ściany jako elementu konstrukcyjnego, który zapewniłby taką niezależność. Samodzielność konstrukcyjną projektowanego obiektu zapewnia wykorzystanie wspólnej ściany pomiędzy budynkami, co oznacza scalenie konstrukcyjne obydwu obiektów. Opinia dotycząca projektu budowlanego segmentu bliźniaczego budynku jednorodzinnego w [...] przy ul [...] wykonana przez inż. arch. R. W. rzeczoznawcy budowlanego specjalność architektoniczna jest nierzetelna. Jest zrobiona przez osobę nie uprawnioną do tego rodzaju opracowań. Mimo to organ poparł ważność przedmiotowej ekspertyzy. Skarżący przedłożyli opinię rzeczoznawcy budowlanego w specjalności projektowania architektonicznego mgr inż. arch. J. B.. Zdaniem skarżących w projekcie brakuje rozwiązań zabezpieczających wspólną ścianę - na granicy działek [...] i [...]. Wyjaśnienia organu dotyczące przyłączenia projektowanego budynku do mediów nie odpowiadają istniejącym realiom. Uzgodnienia z gestorami mediów dotyczą nie tylko ilości dostarczanych mediów, ale także trasy ich poprowadzenia. Domagali się nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania rzetelnej ekspertyzy technicznej, przedstawiającej obecny stan techniczny ich domu. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. P. i M. A. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. B. oraz S. Bo. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, na terenie posesji przy ul. [...] w [...] (dz. nr ew. [...] w obrębie [...]) usytuowanego bezpośrednio przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym na terenie posesji przy ul. [...] -utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu organ II instancji przypomniał historyczny tok postępowania i podał, że w dniu [...] sierpnia 2010 r. J. B. i S. B. wnieśli o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w [...]. Do wniosku dołączyli oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dotyczące działki ew. nr [...] z obrębu [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., Prezydent [...] zatwierdził projekt budowany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce przy ulicy [...] w [...]. W wyniku odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. B. oraz S. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, na terenie posesji przy ul. [...] w [...], usytuowanego bezpośrednio przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym na terenie posesji przy ul. [...]. Odwołanie od tej decyzji, wnieśli A. P. oraz M. A.. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku wniesionej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1765/14, uchylił zaskarżona decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] w toku ponownego rozpatrywania sprawy w trybie odwoławczym zlecił Prezydentowi [...] przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu uzupełnienie dokumentacji projektowej. Pismem z dnia 6 lipca 2015 r. Wojewoda [...] wystąpił do [...] Konserwatora Zabytków o uzgodnienie projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na terenie posesji przy ul. [...] w [...]. Prezydent [...] – [...] Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., uzgodnił pozwolenie na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...], działka ew. nr [...]. Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Wojewoda [...] zawiadomił, iż w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, strony mogą zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wypowiedzieć się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wojewoda podał, że mając na uwadze wskazania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1765/14 zlecił Prezydentowi [...] przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego mającego na celu uzupełnienie projektu budowanego przedmiotowej inwestycji o informację w zakresie szerokości działki objętej wnioskiem; uzupełnienie projektu budowlanego poprzez wskazanie kto i kiedy dokonał ingerencji w projekt (karty nr. 6, 15, 26, 28, 48), oznaczenie przez uprawnionego geodetę, na projekcie zagospodarowania terenu granic obszaru, który był przedmiotem aktualizacji mapy, uzupełnienie projektu o aktualne na dzień opracowania projektu (ostatniej aktualizacji), zaświadczenia o którym mowa w art. 12 ust. 7 oraz o oświadczenie, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, ustalenie czy projekt budowlany opracowany w listopadzie 2012 r., został uzgodniony ze [...] Konserwatorem Zabytków. W ocenie organu odwoławczego, inwestor wypełnił obowiązki nałożone przepisem art. 33 pkt 1 i 2 oraz art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Złożył prawidłowo wypełnione oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazując, iż przedmiotowa działka jest współwłasnością S. B. oraz J. B. Działka nr [...] w obrębie [...], na której planowana jest inwestycja, znajduje się na terenie oznaczonym symbolem MNM 13, dla którego plan ustala jako przeznaczenie: zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna z budynkami zawierającymi 3-5 lokali mieszkalnych. Przedłożony projekt budowlany jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] uchwalonym uchwałą Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Dla przedmiotowej inwestycji został określony minimalny wskaźnik powierzchni biologicznie czynnej wynoszący 50 % działki, z projektu budowlanego wynika, iż został on zachowany i wynosi 65,61 %. Zgodnie z zapisami ww. planu, inwestycja została zaprojektowana w układzie zabudowy bliźniaczej, maksymalna wysokość budynku do najwyżej położonej krawędzi dachu nie przekracza 9 m (przekroje str. 24-27). Ponadto, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., [...] Konserwator Zabytków uzgodnił projekt budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w [...] na działce nr ew. [...] z obrębu [...]. Projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane oraz zawiera stosowne oświadczenia o wykonaniu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Organ był uprawniony do badania czy zostało złożone stosowne oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a pełną odpowiedzialność za zgodność projektu z prawem ponoszą projektanci (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 44/12). Ponadto projekt budowlany przedmiotowej inwestycji zgodny jest z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm). Do projektu dołączono ekspertyzę techniczną stanu obiektu przy ul. [...] w [...] uwzględniającą oddziaływanie wywołane wzniesieniem nowego budynku przy ul. [...], w której wskazano, iż "wznoszenie budynku w oparciu o przedłożoną dokumentację nie zagraża bezpieczeństwu użytkowania i nie obniża przydatności do użytkowania budynku przy ulicy [...]". Przedstawiono również opinię, dotyczącą projektu budowlanego segmentu bliźniaczego budynku jednorodzinnego w [...] przy ulicy [...] na działce nr [...] - autorstwa arch. R. W. - rzeczoznawcę budowlanego (upr. bud. [...]) w której wskazano, iż "przedłożony projekt budowlany, wraz z załącznikami, spełnia warunki określone w Prawie Budowlanym oraz Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12-04-2002 (brzmienie od 23-02- 2013) o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Projekt zawiera wymagany prawem plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, charakterystykę energetyczną, oraz informację, iż "Budowa nowego budynku nie spowoduje zwiększenia zapotrzebowania na media". Projekt został uzgodniony bez uwag przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. A. Z. (Nr upr. [...]). Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż projektowany budynek w zabudowie bliźniaczej nie stanowi niezależnego obiektu oraz załączonej przez skarżących opinii autorstwa mgr inż. arch. J. B. z której wynika, że w rozwiązaniu projektowym brakuje, od strony istniejącego budynku ([...]), ściany która zapewniłby obiektowi niezależność, organ II instancji wyjaśnił, iż ustawa Prawo budowlane ani rozporządzenia wykonawcze nie zawierają legalnej definicji obiektów budowlanych, jakimi są domy bliźniacze w zakresie ich samodzielności. W art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, zdefiniowano jedynie pojęcie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ posłużył się zatem definicją budynku zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowanych (PKOB) (Dz. U. z 1999 r., Nr 112, poz. 1316 ze zm.). W załączniku do ww. rozporządzenia w punkcie I zatytułowanym "Objaśnienia wstępne" w podpunkcie 2 "Pojęcia podstawowe" wskazano "w przypadku budynków połączonych między sobą (np. domy bliźniacze lub szeregowe), budynek jest budynkiem samodzielnym, jeżeli jest oddzielony od innych jednostek ścianą przeciwpożarową od fundamentu po dach. Gdy nie ma ściany przeciwpożarowej, budynki połączone między sobą uważane są za budynki odrębne, jeżeli mają własne wejścia, są wyposażone w instalacje i są oddzielnie wykorzystywane". Przedmiotowy projekt budowlany zawiera aneks, z lipca 2013 r. "Warunki ochrony przeciwpożarowej" autorstwa mgr inż. arch. B. H., posiadającego kwalifikacje zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w specjalności architektonicznej i w zakresie posiadanych uprawnień nr [...], jest wpisany na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów RP pod numerem [...], co potwierdzało załączone zaświadczenie. W powyższym aneksie znajduje się informacja, że "w projekcie w poziomie piwnic i parteru jako oddzielenie pożarowe wykorzystuje się istniejącą ścianę zlokalizowana na granicy działek. Ściana centralna ma grubość 51 cm w piwnicy i 38 cm na parterze." Na poziomie poddasza użytkowego projektuje się ścianę o grubości 12 cm z bloczków betonowych opartą na stropie żelbetonowym wylewanym a przy klatce schodowej na ryglu żelbetonowym. Dylatację między istniejącą ścianą ceglaną a projektowanym stropem i ryglem wypełnia się uszczelką pęczniejącą spełniającą wymagania ppoż. Projektowaną ścianę oddzielenia pożarowego na poddaszu wyprowadza się 0,3 m ponad dach oraz 0,3 m poza obrys projektowanej lukarny. Taka ściana, łącznie z istniejącą ścianą w piwnicy i na parterze spełnia wymagania oddzielenia pożarowego w pionie - od fundamentów po dach i spełnia warunki aby budynek mógł być traktowany jako odrębny pod względem ochrony pożarowej. Organ wskazał, że nie może kwestionować rozwiązań technicznych przyjętych przez uprawnionego projektanta. Ponadto z przedłożonej opinii technicznej dot. warunków bezpieczeństwa pożarowego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej dz. nr ew. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...] (wrzesień 2013 r.) autorstwa inż. S. S. wynika, iż po zastosowaniu wskazanych w opinii warunków projektowany budynek będzie spełniał wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W cenie organu inwestor zastosował się do wytycznych wskazanych w tym zakresie. Nadto w projekcie budowlanym znajduje się informacja, że budynek będzie podłączony do istniejącej sieci energetycznej, zaopatrzony w wodę z istniejącego przyłącza wodociągowego. Ścieki sanitarne odprowadzane będą do istniejącego kanału sanitarnego zlokalizowanego w ulicy za pomocą istniejącego przyłącza kanalizacji sanitarnej, oraz, że budową nowego budynku nie spowoduje zwiększenia zapotrzebowania na media. Wobec powyższego, nie są konieczne ponowne uzgodnienia dokumentacji projektowej (ZUD). Dalej organ wskazał, że w rozprawie administracyjnej zarówno A. P. jak i M. A. brali udział. Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nie można było odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, skoro spełnione zostały wymagania określone w art. 32 ust. 4 oraz w art. 35 ust. 1 ww. ustawy. A. P. i M. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, przy ul. [...] w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 32 ust 4 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 199 k.c. przez nieuwzględnienie, że wykluczona była możliwość wydania decyzji, gdyż inwestorzy nie mieli prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie dobudowy budynku do istniejącej ściany, która stanowi współwłasność skarżących, jednocześnie część składową nieruchomości objętej zamierzeniem budowlanym; 2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art 5 ust. 1 pkt 9 oraz art 144 k.c. i art 64 Konstytucji RP przez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej w sposób rażący interes skarżących, poprzez wykorzystanie przy realizacji inwestycji budowlanej, ściany budynku stanowiącej współwłasność skarżących, w sposób ograniczający możliwość jej prawidłowej eksploatacji i zagrażający substancji ich budynku; 3. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. poprzez: - brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w piśmie z dnia 10.07.2015 r. pt. "Wnioski, zastrzeżenia i żądania"; - brak odniesienia się do opinii rzeczoznawcy budowlanego arch. J. B.; - nieuwzględnienie, że oświadczenia projektanta konstrukcji i instalacji o zgodności projektu z przepisami są nieaktualne, zostały sporządzone przed wprowadzeniem zmian i poprawek do projektu, w tym również do projektu konstrukcji i instalacji; - brak zbadania aktualnego stanu technicznego ściany budynku przy ul. [...], do której zaprojektowano dobudowę; - oparcie rozstrzygnięcia na nieaktualnej ekspertyzie przedstawionej przez stronę, wykonanej przez eksperta bez stosownych uprawnień; 4. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie skarżącym terminu do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji; 5. naruszenie art. 35 § 1-3 i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów ustawowych do załatwienia sprawy. Skarżący domagali się uchylenia zaskarżanej decyzji. W uzasadnieniu wskazali, że przedmiotowa inwestycja nie jest budową samodzielnego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w rozumieniu art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego. Projektowany budynek nie stanowi konstrukcyjnie samodzielnej całości. Jest połączony jedną ścianą wspólną z budynkiem przy ul. [...], co zdaniem skarżących wymaga ich zgody. Na przedmiotowych nieruchomościach przy ul. [...] (należącej do skarżących) oraz przy ul. [...] (stanowiącej współwłasność inwestorów), istniała zabudowa bliźniacza ze wspólną ścianą budynków. Po dokonaniu przez inwestorów B. rozbiórki budynku, na działce skarżących pozostała zabudowa domem mieszkalnym, którego jedna ściana położona jest w granicy działek stron. Powyższe oznacza, że własność tej ściany budynku przysługuje właścicielom obu nieruchomości, zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 199 k.c., rozporządzanie rzeczą wspólną oraz inne czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli. Wykonywanie robót budowlanych polegających na dobudowie budynku mieszkalnego, do wspólnej ściany łączącej budynek inwestora z budynkiem sąsiednim, przekracza zakres czynności zwykłego zarządu. Dlatego do uzyskania pozwolenia na budowę konieczna była zgoda skarżących. Ponieważ zgody takiej nie ma, niedopuszczalne było udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. Połączenie projektowanego budynku ze ścianą budynku skarżących wyłączy możliwość jej rewitalizacji, odbudowy, w sposób zasadniczy ograniczy możliwość korzystania z własności, co narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności z art. 64 Konstytucji RP oraz art. 144 Kodeksu cywilnego. Ściana ta ulega ciągłej degradacji, w związku z faktem jej odkrycia, po rozbiórce budynku sąsiedniego oraz brakiem poprawnego zabezpieczenia fundamentów. Jedyną prawnie dopuszczalną formą realizacji zamierzenia budowlanego na działce przy ul. [...], jest wybudowanie domu jednorodzinnego o samodzielnej konstrukcji, z własnymi indywidualnymi ścianami, w tym własną ścianą od strony działki skarżących. Wojewoda [...] nie odniósł się do zarzutów skarżących podniesionych w piśmie z dnia 10.07.2015 r.- "Wnioski, zastrzeżenia i żądania". Obowiązkiem organu było ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Organ nie odniósł się również do zarzutu nieuwzględnienia opinii dotyczącej przedmiotowego projektu budowlanego autorstwa rzeczoznawcy budowlanego arch. J. B. oraz inż. S. S.. W powołanym piśmie skarżących z dnia 10.07.2015 r., podniesiono również zarzut, że stanowiące element projektu oświadczenia projektanta konstrukcji i instalacji o zgodności projektu z przepisami są nieaktualne, bowiem zostały sporządzone przed wprowadzeniem zmian i poprawek do projektu, w tym również do projektu konstrukcji i instalacji. W piśmie wskazano również na zasadnicze wątpliwości, co do możliwości powołania się przez organ na ekspertyzę techniczną inż. B. O. Opracowanie inż. B. O. nie zawiera żadnych obliczeń w zakresie obciążeń i rysunków, nie zawiera wyjaśnienia i uzasadnienia proponowanych rozwiązań. Stan techniczny budynku skarżących ulega stałej degradacji i jest obecnie zasadniczo różny od tego z roku 2011. Nadto w postępowaniu odwoławczym przekroczono termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. oraz nie poinformowano skarżących o jego zakończeniu, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - w skrócie p.p.s.a..) stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja jest prawidłowa. Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1765/14 obowiązkiem organu architektoniczno-budowlanego było ponowne sprawdzenie czy spełnione zostały wymogi określone w art. 35 ust. 1, a także w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego – warunkujące udzielenie inwestorom pozwolenia na budowę zamierzonej inwestycji to jest budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, usytuowanym bezpośrednio przy istniejącym budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...]. W myśl art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę właściwy organ sprawdza: 1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale Społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno- budowlanymi; 3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7.; 4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7. Zasadnie organ stwierdził, że inwestor wypełnił obowiązki wynikające z przepisów Prawa budowlanego. Przedmiotowa działka nr [...] w obrębie [...] jest współwłasnością S. B. oraz J. B.. Działka, ta znajduje się na terenie oznaczonym symbolem MNM 13 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru [...], uchwalonym uchwałą Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Plan w § 113 ustala przeznaczenie tego terenu pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i wielorodzinną z budynkami zawierającymi 3-5 lokali mieszkalnych. Przedłożony projekt budowlany jest zgodny z planem, także w zakresie wymaganego wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej wynoszącego minimum 50 % działki. Zgodnie z projektem zagospodarowania działki wynosi on 65,61 %. Stosownie do ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...], przedmiotowy budynek został zaprojektowany w układzie zabudowy bliźniaczej, a maksymalna wysokość budynku do najwyżej położonej krawędzi dachu nie przekracza 9 m (przekroje str. 24-27). [...] Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., uzgodnił projekt budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w [...] na działce nr ew. [...] z obrębu [...]. Projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane oraz zawiera stosowne oświadczenia o jego wykonaniu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Organ sprawdził oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a odpowiedzialność za zgodność projektu z prawem ponoszą projektanci (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 44/12). Przypomnieć należy, że w rozdziale 3 Prawa budowlanego zamieszczono regulacje praw i obowiązków uczestników procesu budowlanego, w tym profesjonalnego projektanta. Do podstawowych obowiązków projektanta wskazanych w art. 20 ust. 1 ww. ustawy należy: 1) opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej; 1a) zapewnienie, w razie potrzeby, udziału w opracowaniu projektu osób posiadających uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności oraz wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanych przez te osoby opracowań projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w procesie budowy, z uwzględnieniem specyfiki projektowanego obiektu budowlanego; 1b) sporządzenie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze względu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia; 1c) określenie obszaru oddziaływania obiektu; 2) uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych w zakresie wynikającym z przepisów; 3) wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań. Ponadto projekt budowlany przedmiotowej inwestycji w zakresie projektu zagospodarowania działki zgodny był z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm). Do projektu dołączono ekspertyzę techniczną inż. B. O. obiektu przy ul. [...] uwzględniającą oddziaływanie wywołane wzniesieniem nowego budynku przy ul. [...], w której wskazano, iż "wznoszenie budynku w oparciu o przedłożoną dokumentację nie zagraża bezpieczeństwu użytkowania i nie obniża przydatności do użytkowania budynku przy ulicy [...]. Przedstawiono również opinię, autorstwa arch. R. W. - rzeczoznawcę budowlanego (upr. bud. [...]) w której wskazano, iż "przedłożony projekt budowlany, wraz z załącznikami, spełnia warunki określone w Prawie Budowlanym oraz Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12-04-2002 (brzmienie od 23-02- 2013) o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Organ nie miał uprawnień do merytorycznego kwestionowania tych dokumentów. Odpowiedzialność zawodową za zastosowane rozwiązania i ich zgodność z przepisami ponoszą osoby sporządzające projekt jak i ten projekt sprawdzające. Inwestor przedłożył wymagane oświadczenia tych osób. Projekt zawiera wymagany prawem plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, charakterystykę energetyczną, oraz informację, iż "Budowa nowego budynku nie spowoduje zwiększenia zapotrzebowania na media". Projekt został uzgodniony bez uwag przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. A. Z. (Nr upr. [...]). Skarżący kwestionowali decyzję pozwalającą na budowę, przede wszystkim z tego powodu, że ich zdaniem inwestorzy nie mieli prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie dobudowy budynku do istniejącej ściany ich budynku, która stanowi współwłasność skarżących i inwestorów. Doszło w ocenie skarżących do naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 199 k.c. Zarzut ten był bezpodstawny, prace budowlane przewidziane zostały na nieruchomości należącej do inwestorów, a projekt obejmuje budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej w miejsce rozebranego segmentu. Zachowanie wspólnej ściany pomiędzy dwoma budynkami istniejącym na posesji przy ul. [...] i nowo projektowanym przy ul. [...], nawiązuje do istniejącego na tym terenie ukształtowania zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej. Podnoszony był również zarzut naruszania art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez wykorzystanie przy realizacji inwestycji, ściany budynku stanowiącej współwłasność, w sposób ograniczający możliwość jej prawidłowej eksploatacji i zagrażający substancji budynku. Zarzut ten jest bezzasadny jeśli zważyć, że od daty złożenia przez inwestorów wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę minęło kilka lat, co dawało skarżącym możliwość wykonania robót konserwacyjnych jeśli takie były rzeczywiście konieczne. Natomiast zasady logiki wskazują, że z faktu dobudowania nowego budynku, wyniknąć może wzmocnienie, a nie osłabienie ściany posadowionej w granicy. Nadto z projektant budowlanego wynikała samodzielność konstrukcyjna obiektu z wykorzystaniem wspólnej ściany pomiędzy budynkami. Granica prawna pomiędzy posesjami przy ul. [...] i [...] znajduje się bowiem na osi wspólnej ściany pomiędzy budynkiem istniejącym na działce przy ul. [...] i nowo projektowanym na działce przy ul. [...]. Organ prawidłowo ocenił twierdzenia skarżących, jakoby w rozwiązaniu projektowym nie przewidziano - od strony ich budynku - ściany samodzielnie konstrukcyjnej, która zapewniłaby projektowanemu obiektowi niezależność. Wskazał bowiem, że budynek jest samodzielny, jeżeli jest oddzielony od innych ścianą przeciwpożarową od fundamentu po dach. Przedmiotowy projekt budowlany zawiera aneks, z lipca 2013 r. "Warunki ochrony przeciwpożarowej" autorstwa mgr inż. arch. B. H., posiadającego kwalifikacje zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w specjalności architektonicznej i w zakresie posiadanych uprawnień nr [...], jest wpisany na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów RP pod numerem [...], co potwierdzało załączone zaświadczenie. W powyższym aneksie znajduje się informacja, że "w projekcie w poziomie piwnic i parteru jako oddzielenie pożarowe wykorzystuje się istniejącą ścianę zlokalizowaną na granicy działek. Ściana centralna ma grubość 51 cm w piwnicy i 38 cm na parterze. Na poziomie poddasza użytkowego projektuje się ścianę o grubości 12 cm z bloczków betonowych opartą na stropie żelbetonowym wylewanym, a przy klatce schodowej na ryglu żelbetonowym. Dylatację między istniejącą ścianą ceglaną, a projektowanym stropem i ryglem wypełnia się uszczelką pęczniejącą spełniającą wymagania ppoż. Projektowaną ścianę oddzielenia pożarowego na poddaszu wyprowadza się 0,3 m ponad dach oraz 0,3 m poza obrys projektowanej lukarny. Organ wskazał, że taka ściana, łącznie z istniejącą ścianą w piwnicy i na parterze spełnia wymagania oddzielenia pożarowego w pionie - od fundamentów po dach, tym samym warunki aby budynek mógł być traktowany jako odrębny. W projekcie budowlanym zwarto informację, że budynek będzie podłączony do istniejącej sieci energetycznej, zaopatrzony w wodę z istniejącego przyłącza wodociągowego. Ścieki sanitarne odprowadzane będą do istniejącego kanału sanitarnego zlokalizowanego w ulicy za pomocą istniejącego przyłącza kanalizacji sanitarnej, oraz że budowa nowego budynku nie spowoduje zwiększenia zapotrzebowania na media. Wobec powyższego, nie było konieczne ponowne uzgodnienia dokumentacji projektowej (ZUD). Wojewoda słusznie zauważył, że pozwolenie na budowę musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób, których prawa lub interesy mogą być przez to pozwolenie zagrożone. Granice tych praw i interesów określają przepisy prawa budowlanego oraz innych aktów prawnych wydanych na podstawie i w wykonaniu przepisów tego prawa lub przepisów ochrony środowiska. Organy orzekające w sprawach o udzielenie pozwolenia na budowę są limitowane wyłącznie kryteriami i warunkami ściśle określonymi w przepisach Prawa budowlanego. Zatem zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nie można było odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, skoro spełnione zostały wymagania określone w art. 32 ust. 4 oraz w art. 35 ust. 1 ww. ustawy. Decyzja w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę nie ma charakteru uznaniowego, gdyż regulacja art. 35 ust. 4 stanowi normę prawną o charakterze związanym. Zgodnie z art. 4 ustawy Prawo budowlane, każdy ma prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami prawa. Planowana zabudowa jest zgodna z przepisami prawa, zwłaszcza prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, warunkami technicznymi, inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości - tym samym może realizować swoje zamierzenia. Oczywistym jest, że przy takiej lokalizacji inwestycji budowlanej wiążą się pewne uciążliwości dla sąsiedztwa, ale jeśli te uciążliwości mieszczą się w granicach wyznaczonych przez prawo, to brak jest podstaw do negowania uprawnień właściciela nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organów, że w tej sprawie skarżący mieli zapewnioną w pełni możliwość udziału w postępowaniu, z czego aktywnie korzystali wnosząc swoje uwagi i zastrzeżenia w wielu jego fazach. Ich argumenty były rzetelnie analizowane i w sposób przewidziany procedura administracyjną rozpatrywane. W szczególności organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania, które były wielorakie i często dotyczyły kwestii techniczno-budowlanych. W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy obydwu instancji zostało należycie uzasadnione, powołano właściwe przepisy, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze i nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.