VII SA/Wa 2020/23
WyrokWSA w Warszawie2023-10-25
Skład orzekający: Artur Kuś, Wojciech Rowiński, Paweł Konicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Edukacji i Nauki utrzymujące w mocy negatywną opinię Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w sprawie zamiaru likwidacji szkoły było zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo wydały negatywną opinię w sprawie zamiaru likwidacji szkoły, ponieważ ocena ta nie ogranicza się jedynie do formalnych przesłanek wskazanych w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego, ale obejmuje również ocenę skutków likwidacji w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. Negatywna opinia nie narusza samodzielności gminy ani jej odpowiedzialności za zadania własne.Stan faktyczny
Gmina podjęła uchwałę o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w W., uzasadniając to m.in. upływem terminu dostosowania szkół do przepisów prawa oświatowego, niską demografią, niespełnieniem wymogów technicznych i brakiem infrastruktury. Wielkopolski Kurator Oświaty wydał postanowienie negatywnie opiniujące zamiar likwidacji, a Minister Edukacji i Nauki utrzymał je w mocy. Gmina wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Rowiński, asesor WSA Paweł Konicki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 czerwca 2023 r. znak DWST-WOOS.4021.20.2023.IT w przedmiocie wydania negatywnej opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły oddala skargę
1. Zaskarżonym postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. znak: DWST-WOOS.4021.20.2023.IT Minister Edukacji i Nauki (dalej: "Minister", "organ II instancji", "MEiN"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 89 ust. 1, 3 i 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, dalej: "u.p.o."), po rozpatrzeniu zażalenia Gminy [...] (dalej: "skarżąca") na postanowienie Wielkopolskiego Kuratora Oświaty (dalej: "organ I instancji") z 15 marca 2023 r. nr 110.3.46.2023 negatywnie opiniujące zamiar likwidacji z dniem 31 sierpnia 2023 r. Szkoły Podstawowej w W. – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu [...] grudnia 2022 r. Rada Gminy [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w W. (dalej: "szkoła w W.") "o strukturze organizacyjnej klas I-VI". Jak wynika z uzasadnienia uchwały nr [...], zdaniem Rady Gminy W. w związku z upływem czasu obowiązywania przepisów przejściowych wynikających z ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, które zakładały likwidację gimnazjów i utworzenie ośmioklasowych szkół podstawowych, Gmina [...] zobowiązana jest do dostosowania szkół sześcioklasowych do obowiązujących przepisów prawa oświatowego. Zdaniem Rady Gminy [...], szkoła w W. nie została przekształcona w szkołę ośmioklasową, a jej organ prowadzący w 2017 r. z uwagi na "brak wymaganej liczby izb lekcyjnych oraz małej liczby uczniów" nie przekształcił szkoły w W. w ośmioklasową szkołę. Ponadto, zamiar likwidacji szkoły uzasadniono niską demografią, niespełnieniem szeregu przepisów szczególnych dotyczących wymaganych warunków technicznych obiektów i ich usytuowania, przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej, ustawy o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, brakiem sali gimnastycznej, wyposażonych pracowni przedmiotowych oraz gabinetu pielęgniarki/higienistki.
Wykonując ww. uchwałę Wójt Gminy [...], pismem z 20 stycznia 2023 r. wystąpił do Wielkopolskiego Kuratora Oświaty z prośbą o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie.
Po analizie dokumentacji zebranej w sprawie, Wielkopolski Kurator । Oświaty, postanowieniem z 15 marca 2023 r., nr 110.3.46.2023 negatywnie zaopiniował zamiar wyrażony w ww. uchwale. Organ I instancji wskazał, że podany przez Gminę [...] powód likwidacji szkoły - upływający z dniem 31 sierpnia 2023 r. termin dostosowania struktury organizacyjnej szkół do obowiązujących przepisów prawa - należy uznać za chybiony i niezgodny z prawem. Organ I instancji wskazał, że szkoła w W. na mocy uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z [...] października 2017 r. w sprawie stwierdzenia przekształcenia dotychczasowej sześcioletniej Szkoły Podstawowej wchodzącej w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. w ośmioletnią Szkołę Podstawową wchodzącą w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W., stała się ośmioletnią szkołą podstawową, wchodzącą w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. Organ I instancji uznał, że likwidacja szkoły w W. pogorszy uczniom warunki realizacji obowiązku szkolnego, bowiem wszyscy uczniowie będą musieli być dowożeni, przez co wydłuży się czas i droga dziecka do szkoły oraz jego powrót ze szkoły do domu. Ponadto, zmiana miejsca realizacji obowiązku szkolnego przez dzieci na pierwszym etapie edukacyjnym nie jest dla nich korzystna, zważywszy na fakt, że od II etapu edukacyjnego miałyby kontynuować naukę w szkole w W.
Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł Wójt Gminy [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że Gmina [...] oparła uzasadnienie potrzeby likwidacji szkoły w W. na błędnej interpretacji ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60, ze zm.). Zgodnie z art. 117 ust 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, z dniem 1 września 2017 r. z mocy ustawy wszystkie dotychczasowe sześcioletnie szkoły podstawowe, w tym szkoła w W., stały się ośmioletnimi szkołami podstawowymi. Zadaniem organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej dotychczasową sześcioletnią szkołę podstawową było podjęcie, w terminie do dnia 30 listopada 2017 r. stosownej uchwały o charakterze deklaratoryjnym i stwierdzenie w niej przekształcenia dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej w ośmioletnią szkołę podstawową z dniem 1 września 2017 r. Spełniając ustawowy obowiązek Rada Gminy [...] [...] października 2017 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie stwierdzenia przekształcenia dotychczasowej sześcioletniej Szkoły Podstawowej wchodzącej w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. w ośmioletnią Szkołę Podstawową wchodzącą w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. Nieprawdą więc jest, że szkoła w W. jest nadal szkołą sześcioletnią.
MEiN wyjaśnił, że art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe nie zobowiązywał gminy [...] do wskazania uczniom szkoły w W. miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII w Szkole Podstawowej im. [...] w W., powstałej z przekształcenia gimnazjum, z uwagi na brak wymaganej liczby izb lekcyjnych oraz małej liczby uczniów. Art. 205 ust 4 ww. ustawy stanowił jedynie, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może (nie musi) wskazać uczniom oddziałów klasy VI szkoły podstawowej prowadzonej przez tę jednostkę miejsce realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII, w latach szkolnych 2017/2018-2022/2023, w publicznej szkole podstawowej, powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez tę jednostkę.
W ocenie organu II instancji, bezpodstawne jest łączenie art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe z koniecznością likwidacji szkoły w W.
Organ II instancji zauważył, że Gmina [...] spełniła warunki wynikające z art. 89 ust 1 u.p.o. związane ze wskazaniem miejsca kontynuowania nauki (szkoła w W.), określeniem właściwego terminu likwidacji szkoły w W. (31 sierpnia 2023 r.), powiadomieniem kuratora (pismo z 20 stycznia 2023 r.) oraz powiadomieniem rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły w W. z dniem 31 sierpnia 2023 r. w wymaganym terminie (dowody doręczeń pism w formie listów poleconych za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w aktach sprawy).
MEiN wskazał, że samo spełnienie przez gminę warunków formalnych, o których mowa ww. przepisie nie nakłada na kuratora czy Ministra obowiązku pozytywnego zaopiniowania planowanej likwidacji. Zadaniem organów (Ministra i kuratora oświaty), przy wydawaniu opinii dotyczącej zamiaru likwidacji szkoły jest zbadanie nie tylko, czy gmina spełniła warunki formalne, co w niniejszym przypadku nastąpiło, ale również ustalenie, czy uczniom przeznaczonej do likwidacji szkoły zostaną zapewnione odpowiednie warunki nauki, wychowania i opieki.
Zdaniem organu II instancji, zarówno Szkoła Podstawowa w W., jak i Szkoła Podstawowa w W. zapewniają właściwą realizację podstawy programowej kształcenia ogólnego i uwzględniają potrzeby uczniów. Minister zauważa, że szkoła w W. dysponuje nowoczesnymi pomocami dydaktycznymi i większą bazą lokalową, jednak, zdaniem Ministra, nowocześniejsza baza materialna szkoły w W. nie jest wystarczającym argumentem za przeniesieniem do niej uczniów klas IV-VI ze szkoły w W. Ten aspekt jest ważny, ale w zderzeniu z innymi argumentami, dotyczącymi chociażby dowożenia uczniów, nie może być decydujący.
MEiN wskazał, że wielokrotnie podnoszony przez stronę argument o niedostatecznej liczbie sal lekcyjnych w przeznaczonej do likwidacji szkole, nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie. Nie ma i nie było przepisu zobowiązującego szkoły do pracy w systemie jednozmianowym. Ośmioklasowa szkoła może więc funkcjonować w oparci u o zaplecze dydaktyczno-lokaIowę posiadane przez szkołę w W., zwłaszcza, że szkoła ta prowadzi część zajęć w systemie klas łączonych.
Organ II instancji dostrzega brak między innymi gabinetu profilaktyki zdrowotnej, opieki pielęgniarskiej, czy brak pełnowymiarowej sali gimnastycznej. Jednak braki te nie przemawiają za likwidacją szkoły, a jedynie nasuwają pytanie, czy Gmina [...] należycie wykonuje swoje obowiązki, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.p.o. Wskazywane przez gminę uchybienia, utożsamiane przez nią z argumentami przemawiającymi za likwidacją szkoły, powinny zostać usunięte, a wcześniejsze niewywiązywanie się przez organ prowadzący z obowiązków określonych wart. 10 ust 1 u.p.o. nie może stanowić dla niego argumentu przemawiającego za likwidacją szkoły.
W ocenie Ministra, utrzymanie Szkoły Podstawowej w W. jest uzasadnione z uwagi na analizy demograficzne, z których wynika, że liczba uczniów uprawnionych do realizacji obowiązku szkolnego w obwodzie tej szkoły w najbliższych latach szkolnych utrzyma się na podobnym poziomie. Choć strona wskazuje, że nie wszyscy uczniowie zamieszkujący w obwodzie szkoły w W. uczęszczają do tej szkoły, to Minister stoi na stanowisku, że organ prowadzący ma obowiązek zapewnić uczniom kształcenie w obwodowej szkole podstawowej dla stabilnej liczby uczniów. Dla dzieci zamieszkałych w obwodzie danej szkoły skorzystanie z miejsca w szkole obwodowej jest prawem, a nie obowiązkiem, co oznacza, że dziecko powinno mieć zapewnione miejsce w szkole obwodowej, choć nie musi z niego skorzystać. Ustawowym obowiązkiem gminy jest zapewnienie wszystkim uczniom miejsca realizacji obowiązku szkolnego, zaś dzieci, które rozpoczęły naukę wdanej szkole podstawowej mają prawo do ukończenia nauki w tej szkole.
MEiN nie zgadza się ze stanowiskiem Wójta Gminy [...], że wydanie przez Wielkopolskiego Kuratora Oświaty negatywnej opinii, skutkuje chaosem organizacyjnym oraz niestabilną sytuacją prawną i organizacyjną szkół. Zdaniem Ministra, wydanie negatywnej bądź pozytywnej opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły nie zmienia ani statusu prawnego tej szkoły, nie rozstrzyga o nawiązaniu, zmianie lub rozwiązaniu jakiegokolwiek stosunku prawnego osób związanych z tą szkoły (uczniów, nauczycieli, rodziców). Wydanie przez kuratora postanowienia w sprawie opinii o zamiarze likwidacji szkoły nie wpływa na sytuację prawną rodziców zamieszkujących w jej obwodzie, bowiem wyraża jedynie stanowisko organu w przedmiocie zamiaru likwidacji szkoły w przyszłości co do warunków nauki, wychowania i opieki uczniów po planowanej likwidacji. Opinia kuratora oświaty nie rozstrzyga sprawy, nie przesądza więc o likwidacji szkoły. Ostatecznie decyzje o likwidacji szkoły podejmuje jednostka samorządu terytorialnego w formie uchwały. Zdaniem Ministra, niepewność rodziców, uczniów i nauczycieli, w tym chęć przenoszenia swoich dzieci do szkoły w W., może być potęgowana informacjami przekazywanymi rodzicom przez Wójta Gminy.
W ocenie organu II instancji, nauczanie w klasach łączonych w Szkole Podstawowej w W., pod warunkiem, że jest prowadzone zgodnie z przepisami, jest korzystniejsze dla uczniów od narażania ich na trudności adaptacyjne w nowym środowisku czy też konieczność korzystania z dowozu do nowej szkoły, a tym samym wydłużenie czasu przebywania uczniów poza domem. Zdaniem Ministra, prawidłowo prowadzone zajęcia edukacyjne, nawet w mało licznych oddziałach lub klasach łączonych, stwarzają uczniom możliwość współpracy w małych grupach rówieśniczych, a także rywalizacji w grupie uczniów w mieszanym wieku oraz poznanie mechanizmów działania takiej różnorodnej grupy, czego dzieci stale przebywające wśród kilkunastu uczniów z tego samego oddziału nie mają szansy doświadczyć. W przypadku łączenia klas, dzieci młodsze nie mogą mieć zajęć jednocześnie z dziećmi z klas IV-VII, a w przypadku uczniów klas VIII wszystkie zajęcia, z wyjątkiem wychowania fizycznego, muszą być prowadzone bez łączenia z innymi klasami. W ocenie Ministra, uczniowie małej, wiejskiej szkoły w W. nie są narażeni na niewłaściwą realizację procesu dydaktycznego z uwagi na małą liczbę uczniów oraz związaną z tym konieczność organizacji nauczania w klasach łączonych.
Rozpatrując niniejszą sprawę, Minister wskazał, że należy również mieć na uwadze, że po przeniesieniu uczniów do Szkoły Podstawowej w W. i szkoły filialnej w S., dotychczasowe, zintegrowane grupy rówieśnicze zostaną rozdzielone, uczniowie ci w większości dołączą do już istniejących oddziałów. Zatem, przeniesienie uczniów do ww. szkół będzie wiązało się z nowym środowiskiem i koniecznością adaptacji, co będzie miało wpływ na funkcjonowanie uczniów w nowej szkole, w tym na efektywność uczenia się oraz stopień zaangażowania w realizowane przedsięwzięcia. Temat trudności i wyzwań jakie stoją przed dziećmi zmieniającymi środowisko szkolne i rówieśnicze został zauważony przez pedagogów i psychologów, a wiele szkół publikuje na swoich stronach internetowych programy adaptacyjne dla uczniów. W ocenie MEiN, dla uczniów Szkoły Podstawowej w W. bardziej korzystne jest uczęszczanie do dotychczasowej szkoły niż przeniesienie ich do szkół w W. i S.
Organ II instancji przeanalizował również kwestię dowozu uczniów ze Szkoły Podstawowej w W. do szkoły w W. i planowanej do utworzenia szkoły filialnej w S. Konieczność korzystania z dowozów spowoduje wydłużenie czasu pobytu dziecka poza domem (wcześniejsze powroty do domu wydłużają czas przeznaczony na odpoczynek i oddziaływania wychowawcze rodziny). Ponadto, zdaniem Ministra, konieczność dowożenia może pozbawić uczniów z wiejskich szkół możliwości korzystania z bezpłatnych zajęć pozalekcyjnych i udziału w projektach edukacyjnych, które oferuje w 2023 r. szkoła w W., co jest niewątpliwie pogorszeniem warunków nauki i ograniczeniem ich prawa do równego i bezpłatnego dostępu do edukacji.
MEiN stoi na stanowisku, że wszystkie działania organu prowadzącego powinny zmierzać ku poprawie warunków nauki i dostępności do szkoły, a lepsza baza lokalowa szkoły w W. nie rekompensuje niedogodności związanych z koniecznością korzystania z dowozu, wydłużeniem drogi do szkoły czy czasu pobytu poza domem.
2. Skargę na postanowienie MEiN z 28 czerwca 2023 r. wniosła Gmina [...], domagając się uchylenia zaskarżanego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wielkopolskiego Kuratorium Oświaty; zobowiązania Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w oparciu o art. 145a § 1 p.p.s.a. do wydania pozytywnej opinii o likwidacji Szkoły Podstawowej w W., a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprany tj.:
a) art. 89 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 3 u.p.o., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nie wydanie pozytywnej opinii o likwidacji szkoły, w sytuacji gdy Gmina [...] zapewniła uczniom możliwość kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu dla której Gmina [...] jest organem prowadzącym, a organ co najmniej 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomił skutecznie o zamiarze likwidacji szkoły rodziców uczniów, co stanowi jedyne legalne przesłanki do wydania pozytywnej opinii o likwidacji szkoły przez Kuratora Oświaty, które organ uznał za spełnione, a mimo to podtrzymał postanowienie o negatywnej opinii likwidacji szkoły;
b) art. 89 ust. 3 u.p.o. w zw. z art. 171 ust. 1 Konstytucji przez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieuznanie, iż w niniejszej sprawie Wielkopolski Kurator Oświaty jako organ nadzoru pedagogicznego, a także Minister Edukacji i Nauki sprawują swój nadzór jedynie w oparciu o zasadę legalności, przy czym nie mają kompetencji do oceny podjętej przez organ Gminy [...] decyzji o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w W., prócz analizy sytuacji w oparciu o art. 89 ust. 1 u.p.o.;
c) art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Rada Gminy [...] w 2017 r. podjęła uchwałę nr [...] z [...] kwietnia 2017 r., gdzie wskazano uczniom miejsce realizowania nauki w klasach VII-VIII oraz w sytuacji, gdy Wielkopolski Kurator Oświaty zaopiniował pozytywnie Uchwałę Rady Gminy [...] nr [...] z [...] lutego 2017 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, gdzie w załączniku do uzasadnienia przedmiotowej Uchwały wprost wskazano, iż Szkoła Podstawowa w W. z uwagi na ograniczenia lokalowe stwierdzone m.in. w późniejszej ekspertyzie budowlanej z sierpnia 2022 r. dołączonej do wniosku o wydanie opinii o likwidacji, a także z uwagi na objęcie budynku ochroną konserwatorską ograniczającą znacząco możliwości rozbudowy, a także mały przyrost demograficzny uczniów zapewni możliwość nauki w budynku szkolnym w W. jedynie dla klas 1-VI, a dla klas VII-VIII w pobliskiej szkole podstawowej jedynie do roku szkolnego 2022/2023, co również uzasadnia likwidację szkoły podstawowej w W. z uwagi na braki lokalowe, o czym Wielkopolski Kurator Oświaty miał wiedzę z urzędu;
d) art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 89 ust. 3 u.p.o. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nie wydanie pozytywnej opinii o likwidacji Szkoły Podstawowej w W., w sytuacji gdy pozostawienie w funkcjonowaniu tej szkoły powoduje naruszenie zasady równości uczniów wobec warunków w jakich odbywa się edukacja, bowiem uczniowie uczęszczający do Szkoły Podstawowej w W. uczą się w klasach kilku osobowych (np. 4-5 osobowych), a uczniowie w Szkołach Podstawowych w Ł., w W., w Ż. i w P., uczą się w klasach około 20 osobowych, przez co korzystają z mniejszego wsparcia nauczyciela w trakcie zajęć lekcyjnych, przez co nakłady finansowe na edukację w tak zróżnicowanych oddziałach szkolnych klasach pod względem liczebności uczniów przybierają znaczące dysproporcje.
Dodatkowo skarżące wskazała na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj.:
a) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nierozpoznanie w sposób prawidłowy materiału dowodowego, w tym znanego Wielkopolskiemu Kuratorowi Oświaty z urzędu poprzez nieuwzględnienie, iż Szkoła Podstawowa w W. nie posiadała i nie posiada odpowiedniej ilości dostosowanych sal dydaktycznych dla uczniów z wszystkich klas I-VIII, w tym faktu, że co roku organ prowadzący nadzór pedagogiczny opiniuje projekt arkusza organizacji pracy Szkoły Podstawowej w W. dla klas I-VI, a nie I-VII;
b) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nierozpoznanie sprawy z uwzględnieniem całości materiału dowodowego poprzez zastosowanie zasady prawdy obiektywnej w sytuacji gdy do Szkoły Podstawowej w W. podczas przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty kontroli uczęszczało 44 uczniów, z czego 16 z tych uczniów (36%) to mieszkańcy z innego obwodu szkoły i innych gmin, a 14 dzieci (33%) zameldowanych z obwodu szkoły z klas I-IV realizuje obowiązek nauki w innych szkołach, co stale się zwiększa;
c) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów na podstawie braku całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym nie uwzględnienie w postępowaniu dowodowym treści uzasadnienia i jego załącznika do Uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z [...] lutego 2017 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, w której wyraźnie wskazano na braki w możliwościach lokalowych w Szkole Podstawowej w W. do umożliwienia edukacji dla dzieci w klasach VII-VIII;
d) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, iż Szkoła Podstawowa w W. nie spełnia wymogów bezpieczeństwa i higienicznych warunków nauki uczniów dla klas I-VIII oraz pracy nauczycieli, co wynika z m.in. z ekspertyzy budowlanej stanu budynku Szkoły Podstawowej w W., a także z dokumentów znanych organowi I instancji z urzędu tj. Uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...].02.2017 r. w sprawie projektu dostosowana sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego,
e) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nie ustosunkowanie się do całego zgromadzonego materiału dowodowego do 28 czerwca 2023 r., w tym do pisma Wójt Gminy [...] z 26 czerwca 2023 r., do którego organ II instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia;
f) art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy zgodnie z zasadą szybkości oraz zasadą prostoty działania, w sytuacji gdy organ II instancji przedłużył rozpoznanie sprawy, zawiadamiając Wójta Gminy [...] 12 maja 2023 r. o tym, że czeka na brakujący dokument, który jednak Wielkopolski Kurator Oświaty przesłał do Ministra 8 maja 2023 r., przez co wprowadził Gminę [...] w błąd co do przyczyn przedłużenia sprawy, a następnie w okresie od 6 czerwca 2023 r. do 15 czerwca 2023 r. Minister nie podjął żadnych działań w prowadzonym postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła stanowisko na poparcie poniesionych zarzutów.
3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Istota sprawy sprowadza się do oceny godności z prawem rozstrzygnięć organów, w których negatywnie zaopiniowano zamiar likwidacji z dniem 31 sierpnia 2023 r. Szkoły Podstawowej w W. Zamiar likwidacji szkoły uzasadniono niską demografią, niespełnieniem szeregu przepisów szczególnych dotyczących wymaganych warunków technicznych obiektów i ich usytuowania, przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej, ustawy o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, brakiem sali gimnastycznej, wyposażonych pracowni przedmiotowych oraz gabinetu pielęgniarki/higienistki. Rada Gminy wskazała, że uczniom uczęszczającym do szkoły zapewnia się możliwość kontynuowania nauki w Szkole Podstawowej im. [...] w W. wraz z bezpłatnym transportem i opieką w czasie dowozu.
2. W pierwszej kolejności wskazać należy na podstawowe przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.p.o.: "Szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu". Zgodnie z art. art. 89 ust. 9 u.p.o.: "Przepisy ust. 1-8 i art. 88 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki."
Zatem wskazane przepisy u.p.o. stosowane są zarówno w kontekście "zlikwidowania" szkoły jak i "przekształcenia". Zawartość normatywna art. 89 ust. 9 u.p.o. sprowadza się do rozciągnięcia reguł prawnych dotyczących likwidacji szkoły publicznej do procesu przekształcenia szkoły publicznej lub placówki publicznej. Likwidacja szkoły lub placówki publicznej wiąże się ze zniesieniem jej bytu administracyjnoprawnego i uznana musi być za najgłębszą z możliwych ingerencji. Zastosowanie tych samych rozwiązań prawnych do procesu przekształcenia szkoły publicznej lub placówki publicznej prowadzić musi tym samym do wniosku, iż przekształcenie musi dotyczyć istotnych elementów konstrukcyjnych jednostki dotkniętej procesem przekształcenia, tj. takich zmian, które muszą prowadzić do powstania po zakończeniu przekształcenia jednostki o zasadniczo zmienionym charakterze. Przekształcenie musi dotykać np. zmiany w zakresie typu, rodzaju, nazwy, siedziby szkoły czy obwodu szkolnego (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4261/21).
W przedmiotowej sprawie Sąd analizuje sytuację i rozstrzygnięcia związane z "likwidacją" szkoły a nie z jej "przekształceniem".
Kompetencje kuratora oświaty do wyrażania wiążącego stanowiska w przedmiocie przekształcenia szkoły publicznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego wynikają z jego ustrojowej roli jako organu odpowiedzialnego za realizację polityki oświatowej państwa na obszarze danego województwa (art. 51 ust. 1 pkt 5 u.p.o.) oraz jako organ nadzoru pedagogicznego, który w szczególności obejmuje swymi działaniami kwestię zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 55 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.o.).
Opinia wydawana w trybie art. 89 ust. 3 u.p.o. nie jest opinią wydawaną w ramach nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego. Opinię tę wydaje kurator oświaty jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową państwa oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą. Oznacza to, zdaniem Sądu, że przy wydawaniu opinii kurator oświaty zobligowany jest do brania pod uwagę nie tylko okoliczności wskazanych w art. 89 ust. 1 u.o.p.. jak termin likwidacji/przekształcenia szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień, bowiem sprawowany nadzór pedagogiczny to również ocena skutków likwidacji lub przekształcenia szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki (por. wyrok WSA w Warszawie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1082/21).
W orzecznictwie wskazuje się również na to, że przy wydawaniu opinii kurator zobligowany jest do brania pod uwagę nie tylko okoliczności wskazanych w art. 59 ust. 1 u.p.o. jak termin likwidacji szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień o zamiarze likwidacji szkoły, czy też stosownie do art. 17 ust. 3 i ust. 3a u.p.o., dotyczących zapewnienia dzieciom określonego transportu do szkoły, ale również te wszystkie obiektywne aspekty związane z likwidacją szkoły, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, zgodnej w tym względzie z polityką państwa, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego. Oczywistym jest, iż wydając przedmiotową opinię, kurator nie może działać arbitralnie i opinia taka musi odnosić się do przepisów prawa, nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki. Jednakże, realizacja tych obowiązków, zwłaszcza w zakresie obejmującym aspekty związane z nadzorem pedagogicznym, nie sprowadza się li tylko do wskazania konkretnych działań, o których mowa w art. 59 ust. 1 u.p.o., ale właśnie do oceny skutków likwidacji szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. W tym też przejawia się uznaniowość przedmiotowej opinii, co z oczywistych względów nie może oznaczać dowolności dokonanej przez kuratora oceny (por. wyrok NSA z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 258/06).
Dodatkowo należy wskazać, że art. 171 ust. 2 Konstytucji enumeratywnie wskazuje organy nadzoru nad gminą i należy podkreślić, że takim organem nie jest kurator oświaty. Kurator oświaty, zgodnie z art. 51 w zw. z art. 55 u.p.o. w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami oraz współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kształtowania i rozwoju bazy materialnej szkół i placówek publicznych. Sprawowany przez kuratora oświaty nadzór pedagogiczny polega m.in. na ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek. W dotychczasowym orzecznictwie utrwalony był pogląd przyjęty na podstawie uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 maja 2002 r. (sygn. akt K 29/00), że kurator oświaty nie jest organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego. Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził: "(...) jest oczywiste, że kurator oświaty nie jest organem nadzoru nad gminą w rozumieniu art. 171 Konstytucji".
Badanie zgodności z prawem uchwał organów samorządowych ustawodawca powierzył organom nadzoru wskazanym w art. 171 § 2 Konstytucji i w przepisach ustaw ustrojowych samorządu terytorialnego (w odniesieniu do samorządu gminnego - art. 86 u.s.g.). Nadzór nad działalnością gminną, zgodnie z art. 85 u.s.g., sprawowany jest właśnie przez te organy na podstawie kryterium zgodności z prawem. Kurator oświaty nie będąc organem nadzoru, którego przy wykonywaniu czynności nadzorczych obowiązywałoby jedynie kryterium legalności, przy wydawaniu opinii nie może ograniczać się jedynie do badania spełnienia przesłanek wskazanych w art. 89 ust. 1 u.p.o. Przyjęcie stanowiska wyrażonego w skardze co do legalnościowego charakteru opinii wydanej przez kuratora, oznaczałoby, że opinia ta jest zbędna, ponieważ podjęcie uchwały o przekształceniu szkoły bez spełnienia warunków określonych w art. 89 ust. 1 u.p.o. byłoby sprzeczne z prawem i uprawniałoby wojewodę do podjęcia działań nadzorczych wynikających z przepisów u.s.g. - nie byłoby konieczności angażowania dodatkowo kuratora. Poglądy zawarte w skardze są zatem niezasadne, gdyż oznaczałby, że ustawodawca nie jest racjonalny i tworzy zbędne, niespójne przepisy. Z art. 56 ust. 7 u.p.o. jednoznacznie wynika, że kurator oświaty po stwierdzeniu naruszenia prawa przez organ jednostki samorządu terytorialnego w wyniku uchwały lub zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego, zawiadamia o tym wojewodę. Sam nie jest uprawniony do podejmowania działań nadzorczych. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie, że wydając opinię na podstawie art. 89 ust. 3 u.p.o. sprawuje w imieniu wojewody nadzór legalnościowy. Wielokrotnie powyższe stanowisko było potwierdzane przez sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 681/18, wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1214/18). Sądy wskazywały, że kurator oświaty nie jest organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, którymi są - zgodnie z art. 171 ust. 2 Konstytucji - Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe. Opinia kuratora - wydawana w trybie art. 89 ust. 3 u.o.p. - nie jest więc opinią w ramach nadzoru, która mogłaby dotyczyć legalności podjętej uchwały o zamiarze przekształcenia szkoły. Opinię tę kurator wydaje jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą. Przy wydawaniu tej opinii kurator zobligowany jest więc do uwzględnienia tych aspektów, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej z uwagi na "brak wymaganej liczby izb lekcyjnych".
3. Zasadnie w niniejszej sprawie organy uznały, że bezpodstawne jest łączenie art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające u.p.o. z koniecznością likwidacji szkoły w W.
Przepis ten stanowi jedynie, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może (nie musi) wskazać uczniom oddziałów klasy VI szkoły podstawowej prowadzonej przez tę jednostkę miejsce realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII, w latach szkolnych 2017/2018-2022/2023, w publicznej szkole podstawowej, powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez tę jednostkę. Ponadto zgodnie z art. 117 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające u.p.o. z dniem 1 września 2017 r. z mocy ustawy wszystkie dotychczasowe sześcioletnie szkoły podstawowe (w tym szkoła w W.) stały się ośmioletnimi szkołami podstawowymi. Zadaniem organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej dotychczasową sześcioletnią szkołę podstawową było podjęcie, w terminie do dnia 30 listopada 2017 r., stosownej uchwały o charakterze deklaratoryjnym i stwierdzenie w niej przekształcenia dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej w ośmioletnią szkołę podstawową z dniem 1 września 2017 r.
Spełniając ustawowy obowiązek Rada Gminy [...] w dniu [...] października 2017 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie stwierdzenia przekształcenia dotychczasowej sześcioletniej Szkoły Podstawowej wchodzącej w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. w ośmioletnią Szkołę Podstawową wchodzącą w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w W. Zatem niezasadne jest twierdzenie, że szkoła w W. jest nadal szkołą sześcioletnią.
4. Prawidłowo organy wskazały, że art. 32 ust. 1 Konstytucji dotyczy równości wobec prawa, a nie faktycznej równej ilości uczniów w oddziałach. Przepis ten gwarantuje wszystkim równość wobec prawa. Oznacza to, że konstytucyjne rozważania o równości mają się koncentrować na sferze prawa (jego stanowienia i stosowania), a mogą mieć tylko pośrednie odniesienie do sfery faktów. Nierówności faktycznie istniejące w społeczeństwie pozostają poza pojęciem "równości wobec prawd." Co więcej w praktyce niemożliwym byłoby zapewnienie, aby każda szkoła posiadała jednakową liczbę oddziałów, do której uczęszczałaby taka sama liczba uczniów w każdym z oddziałów.
Natomiast zależność wyników kształcenia od liczebności klasy jest wieloaspektowym zagadnieniem i zależy m.in. od takich czynników jak charakterystyka samych uczniów i ich środowiska rodzinnego. Organy wskazały, że z jednej strony dostępne są badania, które wskazują na związek między wielkością oddziałów a osiągnięciami uczniów, z drugiej istnieją opracowania naukowe, które pokazują, iż związek ten jest niewielki. Z pewnością w małych klasach obserwuje się częstszą pracę nauczyciela z całą klasą, a także większe zaangażowanie uczniów na lekcji i bardziej aktywne wchodzenie w interakcje z nauczycielem, chociaż nie gwarantuje to wzrostu efektywności nauczania. Niewielka klasa okazuje się więc raczej szansą na poprawę efektywności nauczania niż jej gwarancją.
5. W ocenie Sądu, zarzuty zawarte w skardze wskazujące na naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. i art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na rzekomym braku prawidłowej oceny całego materiału dowodowego czy też rzekomego nie uwzględnienia całości materiału dowodowego są nieuzasadnione.
Organy w niniejszej sprawie rozpatrzyły cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie starając się o dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Prawidłowo również przeprowadzono postępowanie administracyjne oraz uwzględniono dowody istotne dla sprawy. W szczególności wskazano, że:
- szkoła dysponuje obecnie 7 salami lekcyjnymi, co pozwala zapewnić jednoczesne nauczanie uczniom oddziałów klas l-VII w systemie jednozmianowym co oznacza, że przy nauczaniu oddziałów klas I-VIII współczynnik zmianowości podniesie się nieznacznie;
- wskazano możliwość wygospodarowania i dostosowania na potrzeby szkoły przestrzeni znajdującej się na I piętrze budynku, która mogłaby się stać kolejną salą dydaktyczną; obok szkoły znajduje się budynek gospodarczy, który mógłby zostać wykorzystany na potrzeby dydaktyczne, po wcześniejszym przeprowadzeniu remontu;
- większość treści określonych w podstawie programowej wychowania fizycznego jest możliwa do zrealizowania również w przypadku klas o małej liczebności; elementy, które wymagają większej liczebności klasy (m.in. gry zespołowe) mogą być realizowane np. w grupie międzyklasowej; zatem brak pełnowymiarowej sali gimnastycznej nie może stanowić przesłanki do likwidacji szkoły w W.;
- zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami (Dz. U. poz. 1078) pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania albo higienistka szkolna sprawują profilaktyczną opiekę zdrowotną nad uczniami w gabinecie profilaktyki zdrowotnej zlokalizowanym w szkole, a w przypadku braku gabinetu profilaktyki zdrowotnej w szkole, w miejscu określonym w umowie o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej; stosownie do art. 12 ust 1 pkt. 1 ww. ustawy, możliwość korzystania z gabinetu profilaktyki zdrowotnej, o którym mowa w przepisach u.p.o. zapewnia uczniom organ prowadzący szkołę; z uwagi na powyższe, brak gabinetu profilaktyki zdrowotnej w Szkole Podstawowej w W. nie może stanowić przesłanki do jej likwidacji;
- sytuacja demograficzna jest stabilna; z danych GUS (na dzień 31 grudnia 2022 r.) wynika, że liczba urodzeń na obszarze wiejskiej Gminy [...] w ostatnich 10 latach utrzymuje się na porównywalnym poziomie (szczegółowe dane w postanowieniu Ministra); ponadto z danych GUS wynika, że liczba dzieci w wieku 7-14 lat, czyli w wieku charakterystycznym dla uczniów szkoły podstawowej, zamieszkujących na obszarze gminy, sukcesywnie wzrasta z niewielkim spadkiem w 2022 r. (szczegółowe dane w postanowieniu Ministra); spadek liczby uczniów w 2017/2018 był sztuczny ze względu na przeniesienie uczniów klas VII i VIII do innej szkoły;
- art. 205 ust 4 ustawy - Przepisy wprowadzające u.p.o. powodują, że od roku szkolnego 2023/2024 w przypadku braku likwidacji szkoły w W., będą do niej uczęszczać również uczniowie klas VII, a następnie także klasy VIII, co niewątpliwie wpłynie na wzrost liczby uczniów w szkole w kolejnych latach;
- organ dostrzegł, że nie wszyscy uczniowie zamieszkujący w obwodzie SP w W. uczęszczają do tej szkoły; to jednak nie umniejsza obowiązkowi organu prowadzącego do zapewnienia uczniom kształcenie w obwodowej szkole podstawowej.
6. Uchwała w przedmiocie ustalenia sieci szkół stanowi dokument urzędowy w zakresie jakim określa warunki lokalowe szkół czy zamiar przyszłej likwidacji. Inne kwestie nie powinny stanowić przedmiotu Uchwały Rady Gminy [...] [...] z [...] lutego 2017 r.
Opinia kuratora w przedmiocie ustalenia planu sieci szkół dotyczyła tylko i wyłącznie zachowania warunków z art. 39 ust. 1, 2 i 5a-7a u.p.o. Opinia kuratora nie może obejmować oceny zgodności planu sieci szkół z innymi przepisami u.p.o. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby objęcie opinią kuratora oświaty, o której mowa w art. 39 ust. 8 u.p.o., również oceny zgodności planu sieci szkół z innymi przepisami u.p.o. to treść art. 39 ust. 8 u.p.o. byłaby inna. Przy takim założeniu ustawodawca w art. 39 ust. 8 u.p.o. nie odsyłałby wprost wyłącznie do postanowień ust. 1,2 i5a- 7a, lecz wskazałby, że opinia dotyczy "w szczególności oceny zgodności planu sieci szkół z warunkami określonymi w ust. 1,2 i 5a - 7a" (por. wyrok NSA z 21 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 6935/21). Zatem należy zgodzić się z organami, że twierdzenia, co do warunków lokalowych zawarte planie sieci szkół stanowić mogą jedynie dokument prywatny.
Zdaniem Sądu, niezasadne są zatem twierdzenia skarżącej, że organy w niniejszej sprawie nie oceniły całokształtu materiału dowodowego. Organy uznały, że twierdzenia o warunkach lokalowych zawarte w "Uchwale w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego" nie dowodzą nieodpowiednich warunków lokalowych dla uczniów Szkoły Podstawowej w W. Dodatkowo należy wskazać, że za zapewnienie bazy lokalowej oraz stan techniczny budynków szkolnych odpowiada Gmina [...] ze środków własnych. Toteż jeżeli zdaniem skarżącego bezpieczeństwo i higiena pracy lub warunki lokalowe nie są zapewnione, to jego zadaniem jest przystosować te budynki na potrzeby użytku szkolnego. Skarżący ze względu na swoje ewentualne zaniedbania nie może wyprowadzać dla siebie korzystnych wniosków w niniejszej sprawie.
Słusznie organy uznały również, że zawarte w piśmie z 26 czerwca 2023 r. informacje występowały już we wcześniejszych dokumentach, które zostały, w toku prowadzenia przez Ministra postępowania przeanalizowane. Dlatego też zarzut Skarżącej, wskazującej na brak odniesienia się Ministra do pisma Wójta Gminy [...] z 26 czerwca 2023 r. należy uznać za niezasadny.
Skarżąca została powiadomiona, że ze względu na konieczność uzupełnienia przez Wielkopolskiego Kuratora Oświaty materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, jej termin załatwienia uległ wydłużeniu. Następnie w dniu 16 czerwca 2023 r. Gmina [...] została powiadomiona o przysługującym jej prawie zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się co do materiałów zebranych w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego w związku (z jego planowanym zakończeniem i wydaniem postanowienia przez Ministra). Korzystając z tego prawa, pismem z 20 czerwca 2023 r., Skarżąca zwróciła się do organu II instancji z prośbą o przesłanie bez zbędnej zwłoki całej dokumentacji z wyłączeniem akt, które zostały przesłane przez Wielkopolskiego Kuratora Oświaty przy przekazaniu zażalenia. W związku z powyższym, 21 czerwca 2023 r. za pomocą platformy e-PUAP do Urzędu Gminy [...] została przekazana do wglądu dokumentacja w przedmiotowej sprawie. Skarżąca została również poproszona o ewentualne wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w terminie nie dłuższym niż trzy dni robocze od daty otrzymania niniejszego pisma. W piśmie z 26 czerwca 2023 r. Wójt Gminy [...] wyraził swoje stanowisko w ww. kwestii. Mając zatem na uwadze powyższe, zarzut Skarżącej, wskazujący na uniemożliwienie jej czynnego udziału w postępowaniu, należy uznać za całkowicie bezzasadny.
Dodatkowo należy wskazać, że organy nie naruszyły w niniejszej sprawie zasady szybkości i prostoty postępowania. W przedmiotowej sprawie konieczne stało się przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu zebrania dodatkowych informacji i wyjaśnień, dlatego też termin załatwienia sprawy uległ zmianie. W piśmie z 12 maja 2023 r. Skarżąca została powiadomiona o tym, że ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego przez Wielkopolskiego Kuratora Oświaty termin załatwienia sprawy ulega wydłużeniu. Albowiem w sprawie konieczne stało się przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu zebrania dodatkowych informacji i wyjaśnień, dlatego też termin załatwienia sprawy uległ zmianie. Jednocześnie Gmina [...] została również poinformowana o tym, że zgodnie z art. 37 § 1-3 k.p.a., przysługuje jej prawo do wniesienia ponaglenia. Z prawa tego nie skorzystała.
7. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszają wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego a także przepisów prawa materialnego. Zatem wszelkie zarzuty zawarte w skardze należało uznać za niezasadne.
Oczywistym jest, iż wydając negatywną opinię, kurator nie może działać arbitralnie. Opinia taka musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki. Jednakże realizacja tych obowiązków, zwłaszcza w zakresie obejmującym aspekty związane z nadzorem pedagogicznym, nie sprowadza się tylko do wskazania konkretnych działań, o których mowa wart. 59 ust. 1 czy art. 17 ust. 3 i 3a u.p.o., ale właśnie do oceny skutków likwidacji szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. W tym też przejawia się uznaniowość przedmiotowej opinii, co z oczywistych względów nie może oznaczać dowolności dokonanej przez kuratora oceny. Taka interpretacja art. 59 ust. 2 u.p.o. w żaden sposób nie ingeruje w samodzielność gminy i jej odpowiedzialność za wykonywanie zadań publicznych jako zadań własnych. W niniejszej sprawie opinia Wielkopolskiego Kuratora Oświaty oraz Ministra nie narusza przepisów prawa i mieści się w granicach administracyjnego uznania, zaś zarzuty strony są niezasadne. W niniejszej sprawie zarówno Wielkopolski Kurator Oświaty, jak i Minister, przeprowadzili analizę podjętego przez Gminę [...] zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w W. i wyjaśnili motywy jakimi kierowali negatywnie opiniując taki zamiar.
W niniejszej sprawie nie było również zasadne przeprowadzenie przez Sąd dodatkowego postępowania dowodowego. Stad Sąd, działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.
8. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło