VII SA/Wa 2036/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 8 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. na postanowienie starszego referendarza sądowego z 31 sierpnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2036/17 o umorzeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz o odmowie zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2017 r. w zakresie dotyczącym kosztów sądowych (pkt 1 i pkt 3 postanowienia) w sprawie ze skargi A. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie W nadesłanym do tut. Sądu w dniu 30 lipca 2018 r. formularzu PPF [...] (skarżący) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 31 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz o odmowie zmiany postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2017 r. w zakresie dotyczącym kosztów sądowych (pkt 1 i pkt 3 postanowienia). W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazał, iż postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2017 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego zbędne jest przyznawanie po raz kolejny skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, gdyż skarżący ma już w sprawie ustanowionego i wyznaczonego radcę prawnego. Z tego względu, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, stosownie do treści art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. poz. 1302). Rozpatrując wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia kosztów sądowych; podniósł, że jest to kolejny wniosek skarżącego w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych należy go więc traktować jako wniosek o zmianę ww. postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 10 listopada 2017r. do momentu zapadnięcia postanowienia z 31 sierpnia 2018 r. nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść ww. postanowienia. Skarżący wprawdzie wskazuje, że nastąpiło pogorszenie jego sytuacji materialnej w stosunku do wskazywanej w poprzednim wniosku tj. na skutek prowadzonej przeciwko niemu egzekucji komorniczej. Z porównania sytuacji majątkowej przedstawionej przez skarżącego w obu wnioskach o przyznanie prawa pomocy wynika, że okoliczności faktyczne nie uległy takiej zmianie, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego postanowienia. Postanowieniem z 10 listopada 2017 r. zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 350,00 złotych i od części wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 150,00 złotych. Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca uiścił pozostałą część wpisu sądowego w wysokości 150 złotych. Mając powyższe na uwadze uznano, że na obecnym etapie postępowania opłata kancelaryjna za uzasadnienie wyroku w wysokości 100 złotych jest w zasięgu możliwości finansowych skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 p.p.s.a od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 260 § 2 tego wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zaskarżone postanowienie wydane przez starszego referendarza sądowego jest prawidłowe Wskazać należy, że w świetle art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając zasadność wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony – interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Należy ponadto wskazać, że skarżący wszczynając spór na drodze sądowej powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia na ten cel środków finansowych, a wydatki z tym związane traktować na równi z innymi zobowiązaniami. W orzecznictwie przyjmuje się, iż dopiero uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest w stanie ponieść się kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OZ 979/10, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Z pierwotnego formularza wniosku PPF (data wpływu do Sądu 4 października 2017 r.) wynika, że skarżący wraz z małżonką utrzymywali się z dochodów z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3155,86 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składała się emerytura skarżącego w wysokości 1706,22 i małżonki w wysokości 1449,64 złotych. Z formularza wniosku z dnia 30 lipca 2018 r. (data wpływu do Sądu) wynika, że zmniejszył się dochód skarżącego uzyskiwany z tytułu emerytury i wynosi 1225 złotych, poprzednio wynosił 1706,22 złotych. Jednakże z wniosku wynika, że skarżący pobiera również dodatek kombatancki w wysokości 402,72 złotych. W sumie obecnie miesięczny dochód skarżącego i jego małżonki kształtuje się na podobnym poziomie, tj. ok. 3078,21 zł miesięcznie, w pierwotnym wniosku (3155,86 złotych). Należy mieć także na uwadze, ze skarżący posiada nieruchomość rolną z budynkiem 2,39 ha z drobnym inwentarzem. Ponadto posiada mieszkanie w [...] o pow. 59,40 m2. w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazywał zobowiązań w stosunku do osób trzecich. Z informacji wynikających z zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wynika, iż dotyczyły one wyroków z lat 2011, 2015 i 2013. Zobowiązania te istniały zatem w dacie składania pierwotnego wniosku o prawo pomocy. Z tej perspektywy zasadnie zatem ocenił referendarz, iż w ponownie złożonym wniosku skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna zmieniła się w istotny sposób w stosunku do wskazanej w poprzednim wniosku przyznanie prawa pomocy, w szczególności nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i małżonki kosztów postępowania z których nie został zwolniony postanowieniem z dnia 10 listopada 2017 r. W ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż biorąc pod uwagę fakt, skarżący uiścił pozostałą część wpisu sądowego w wysokości 150 złotych, na obecnym etapie postępowania opłata kancelaryjna za uzasadnienie wyroku w wysokości 100 złotych jest w zasięgu możliwości finansowych skarżącego. Odnosząc się do pkt. 1 zaskarżonego postanowienia tj. umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego należy zauważyć, że postanowieniem z 10 listopada 2017 r. skarżącemu został przyznany w przedmiotowej sprawie pełnomocnik urzędu. Natomiast stosownie do treści art. 177 § 4 p.p.s.a. jeżeli pełnomocnik z urzędu nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Zgodnie natomiast z art. 177 § 5 p.p.s.a. przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika. Nie jest zatem możliwe ponowne rozstrzyganie o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, albowiem skarżący z takiego prawa już korzysta i nie zostało ono cofnięte, ani też prawo to nie wygasło. Ponadto jak wynika z akt sprawy tut. Sąd nie stwierdził, aby opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej złożona przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. Należy więc stwierdzić, iż prawo pomocy w niniejszej sprawie zostało już zrealizowane. Zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta Jeżeli pełnomocnik z urzędu uznaje, że brak jest podstaw od wniesienia w imieniu skarżącego skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku i sporządza opinię w tym przedmiocie, to sąd ma jedynie możliwość oceny, czy taka opinia została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W przypadku, gdy opinia taka jest sporządzona bez zachowania zasad należytej staranności sąd podejmuje działania określone w art. 177 § 5 p.p.s.a. Sąd nie może jednak dokonywać merytorycznej oceny treści przedłożonej opinii. Z opisanych wyżej względów skarżący nie może skutecznie domagać się ponownego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Rozpoznanie ponownie złożonego przez skarżącego wniosku jest zatem zbędne. Stosownie zaś do treści art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia