VII SA/Wa 2062/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2019 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę I. Minister Zdrowia postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] na podst. art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. aktualny tekst jednolity Dz. U. 2020 r. poz. 256 - dalej jako k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. - dalej jako u.p.e.a.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez S. M. (dalej jako Strona Skarżąca) od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] wydanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki – M. M. urodzonej [...] marca 2012 r. Minister wyjaśnił, że zażaleniem z dnia 2 czerwca 2017 r. Strona Skarżąca za pośrednictwem Wojewody zaskarżyła do Ministra Zdrowia ww. postanowienie. Wskazał, że zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub k.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. W przedmiotowej sprawie niepodjętą przesyłkę zawierającą postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2016 r. w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 28 października 2016 r. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu 4 listopada 2016 r. W konsekwencji, w przypadku stwierdzenia uchybienia terminu organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Minister podkreślił, iż Strona Skarżąca nie złożyła wraz z zażaleniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. II. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Zdrowia złożyła S. M., zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1. art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, jak również brak wskazania którego szczepienia dotyczy postępowanie, 2. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, 3. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm. - dalej jako rozporządzenie) poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej M. M. w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek, jedynie podnosząc, że terminy realizacji obowiązku "są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka", 4. art. 33 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż Strona Skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia, tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia, 5. art. 47 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego, 6. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. III. W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej odrzucenie. Podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV. Skarga jest oczywiście bezzasadna. Na wstępie należy zwrócić uwagę, iż w ramach niniejszej sprawy w ogóle nie mogły podlegać badaniu zarzuty kwestionujące zasadność nałożonej grzywny w celu przymuszenia, bowiem sprawa ta dotyczy - czego Strona Skarżąca zdaje się nie dostrzegać - kwestii proceduralnej, mianowicie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zażalenia. Tym samym zasadność nałożenia grzywny pozostaje poza kontrolą Sądu w tym postępowaniu. Przechodząc do meritum wskazać należy, że podstawę rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie stanowił art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. W myśl tych przepisów organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza jego obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy zażalenie zostało wniesione po jego upływie. Zgodnie zaś z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Obowiązkiem organu administracji publicznej właściwego do rozpatrzenia zażalenia jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy zażalenie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności może przystąpić do merytorycznego rozpoznania tego środka odwoławczego. Z akt postępowania administracyjnego (koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru postanowienia organu I instancji na odwrocie) wynika bezspornie, iż postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. zostało pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem jego doręczenia w dniu 28 października 2016 r. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu 4 listopada 2016 r. Przesyłka została przy tym pozostawiona w aktach sprawy prawidłowo, po uprzedniej dwukrotnej awizacji i dopełnieniu wymogów informacyjnych o miejscu jej złożenia i czasie oczekiwania na odebranie. Zaadresowano ją również na poprawny adres Strony Skarżącej, notabene podawany przez nią również w pismach procesowych. Strona wniosła zażalenie w dniu 2 czerwca 2017 r. (prawie pół roku po doręczeniu zastępczym), składając je osobiście w [...]Urzędzie Wojewódzkim w dniu 5 czerwca 2017 r. Zażalenie zostało zatem wniesione z oczywistym uchybieniem 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a. Minister Zdrowia prawidłowo zatem ustalił i ocenił datę doręczenia oraz skutki wniesienia środka odwoławczego po terminie. Podkreślić jednocześnie należy, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż stwierdzenie tego faktu. W razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zażalenia nie może więc przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a., przy czym nawet nieznaczne (w tym również jednodniowe) przekroczenie terminu do złożenia zażalenia zobowiązuje organ do stwierdzenia jego uchybienia (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r. sygn. II OSK 9/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 października 2008r. sygn. VI SA/Wa 492/08). Rozpoznanie zażalenia pomimo złożenia go z uchybieniem terminu stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym postanowienia ostatecznego, korzystającego z ochrony nadanej zasadą trwałości aktów administracyjnych przewidzianą art. 16 § 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd wskazuje, że Strona Skarżąca nie wnioskowała o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, zaś organ nie mógł również w tej kwestii działać z urzędu. Mając powyższe okoliczności na uwadze uznać należy, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.