VII SA/Wa 2077/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowa uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. M. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Niniejszy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. I tak, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2858/12 oddalił skargę D. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] odmawiającą, po wznowieniu postępowania na wniosek D. M. oparty na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., uchylenia decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia na podstawie art. 51 ust 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wykonania obowiązku. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji nawiązał do przedmiotowego w sprawie wniosku o wznowienie postepowania oraz wskazał, na przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. Stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo rozstrzygnęły o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie ww. przepisów. Skarżąca nie przedłożyła dowodu w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument (tj. protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2004 r. przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...]) został sfałszowany. Z materiału dowodowego nie wynika również, aby w obrocie prawnym pozostawał prawomocny wyrok sądu powszechnego, stwierdzający fałszywość ww. dokumentu lub jakiegokolwiek innego dokumentu sporządzonego w zakresie ustaleń, o których mowa w tym protokole. Ponadto, dowody przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania, tj. opinia biegłego sądowego, geodety z dnia 24 czerwca 2008 r. (odnosząca się do odległości spornego budynku mieszkalnego od budynku mieszkalnego skarżącej oraz określająca wysokość ww. obiektu budowlanego odmiennie niż ustaliły to organy nadzoru budowlanego), jak również opinia biegłego ds. budownictwa z dnia 12 lutego 2009 r., nie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007 r. Ponadto, Sąd I instancji zaznaczył, że kwestie legalności decyzji nakazujących wykonanie inwestorowi określonych obowiązków w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem oparte na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane badane były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 33/05, zakończonej wyrokiem z dnia 13 października 2005 r., którym oddalono skargę D. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków. W ww. wyroku Sąd wskazał na prawidłowość poczynionych przez organ powiatowy ustaleń, tj. czynności pomiarowych wykonanych w dniu 17 sierpnia 2004 r. na ww. nieruchomości. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 78/06 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Sąd drugiej instancji stwierdził, że budynek został posadowiony zbyt blisko granicy nieruchomości skarżącej, ze względu jednak na niewielkie stosunkowo naruszenie norm, zaistniałe skutki związane z wybudowaniem budynku oraz możliwość lokowania w pewnych sytuacjach budynków bliżej, niż określają to ogólne zasady przyjął, iż brak było podstaw do nakładania na inwestora obowiązku usunięcia tej nieprawidłowości. Zdaniem Sądu I instancji istotne było i to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1895/07 oddalił skargę D. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie stwierdzenia wykonania określonych czynności, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/09 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadniony zarzut skarżącej dotyczące nieprawidłowości związanych z ustaleniem wysokości budynku, a tym samym kwalifikacji obiektu do budynków niskich. Wskazał, że wysokość budynku została ustalona komisyjnie z udziałem pracowników organu w czasie pomiaru dokonanego w dniu 17 sierpnia 2004 r. Podkreślił również moc wiążącą stanowiska zawartego w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 78/06. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej D. M., od opisanego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2013 r., (sygn. akt VII SA/Wa 1858/12) - zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2015 r., w sprawie o sygn. akt II OSK2863/13, którym uchylono ww. wyrok sądu pierwszej instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że cyt. (...) organy i Sąd Wojewódzki w zasadzie (nie dotyczy to kwestii sfałszowania dowodów) zajęły się jedynie odpowiedzią na pytanie czy skarżąca przedstawiła nowe dowody wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uznając, że opinie biegłych takimi nie są, bowiem powstały po wydaniu decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwykłym. Stanowisko to należy podzielić, czego zdaje się nie kwestionuje także autor skargi kasacyjnej. Jednak jak to trafnie zarzuca się w skardze kasacyjnej, zarówno organ jak i sąd nie zajęły się kwestią nowych okoliczności faktycznych wynikających z tych opinii biegłych. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Użyty w dyspozycji łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy ("nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., - są one "istotne dla sprawy", - istniały w dniu wydania decyzji (nie ma przy tym znaczenia czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności lub dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę); oraz - nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przedstawienie, po zakończeniu postępowania w sprawie decyzją ostateczną, nowego dowodu w postaci opinii zawierającej odmienną ocenę stanu faktycznego, od tej na której opierał się organ wydający decyzję, należy uznać za istotną dla sprawy mimo to, że sam dowód (opinia) nie może być podstawą wznowienia postępowania, gdyż nie istniała w dniu wydania decyzji. Za podstawę taką uznaje się nowe fakty z tej opinii wynikające. Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Opinia biegłego, wydana po wykonaniu decyzji w postępowaniu zwykłym nie może być uznana za nowy dowód stanowiący podstawę do wznowienia postępowania, gdyż nie istniał on w dniu wydania decyzji. Jeśli natomiast w ocenie strony żądającej wznowienia postępowania w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to okolicznością taką nie może być sam fakt wydania opinii, lecz fakty z opinii tej wynikające. Nowa okoliczność musi być istotną dla sprawy chodzi zatem o okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego, przy czym wystarczające jest prawdopodobieństwo wydania takiej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powoływane we wniosku o wznowienie postepowania opinie biegłych, geodety i z zakresu budownictwa, które zostały sporządzone już po zakończeniu postępowania administracyjnego i wydaniu decyzji ostatecznej nie mogą być uznane za nowe dowody, to jednak okoliczności faktyczne w nich stwierdzone co do zasady mogą być "nowością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dotyczy to, podnoszonych w opiniach kwestii wysokości budynku określonej na 12,15 m a w postępowaniu zwykłym poniżej 12 m, odległości od granicy tego budynku z działką skarżącej ustalonej na 2,63 do 2,84 m a w postępowaniu zwykłym odpowiednio 2,83 m do 3,03 m oraz stwierdzonego przesłaniania kominów w budynku skarżącej przez zbyt wysoki budynek. Sąd stwierdził cyt. "Nie ulega wątpliwości, że kwestie te były istotnymi dla wydanego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie naprawcze. Nowe okoliczności mogą bowiem wskazywać na to, że budynek uczestnika należałoby zaliczyć do wysokich a w konsekwencji nie spełniałby on wymogów obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponownie należałoby ocenić kwestię zgodności z przepisami odległości przedmiotowego budynku od granicy z działką skarżącej, bowiem z opinii wynika, że jest ona mniejsza niż przyjęta w postępowaniu zwykłym. Wreszcie w świetle nowych okoliczności faktycznych wynikających z przedstawionych opinii wątpliwości może budzić brak wpływu budynku (...) na prawidłowość działania przewodów kominowych i wentylacji w wybudowanym wcześniej znacznie niższym budynku skarżącej. Podsumowując, okoliczności te mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że organy administracji i Sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie są związane ustaleniami faktycznymi, na których oparły swoje orzeczenia sądy obu instancji kontrolując decyzje wydawane w postępowaniu zwykłym, na co wskazywały organy i Sąd w niniejszym postępowaniu. Takie związanie nie wynika bynajmniej z treści przepisów art. 153 i 190 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 190, ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kierując się wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartymi w opisanym wyżej wyroku, Sąd stwierdza, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem prawa, w szczególności przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Odmawiając, po wznowieniu postępowania, zmiany decyzji ostatecznej organy dokonały błędnej wykładni ww. przepisu w kontekście dowodów powoływanych we wniosku o wznowienie postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie, organ będzie miał na uwadze przywołane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Badając przesłankę wznowieniową w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w kontekście złożonych we wniosku o wznowienie postępowania dowodów, organ oceni czy fakty wynikające z opinii świadczą o tym , że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne takie , które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygniecie sprawy. Ponadto, organ będzie miał na uwadze pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do braku związania w niniejszej sprawie ustaleniami faktycznymi, na których oparto powoływane powyżej wyroki sądów obu instancji. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art. 200 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)