VII SA/Wa 2087/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2014r. po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić Stowarzyszeniu [...] w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 22 października 2014r. do Sądu wpłynął na formularzu PPPr wniosek Stowarzyszenia [...] w Z. w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu Stowarzyszenie wskazało, że nie prowadzi działalności dochodowej. Podało, że składki członkowskie wynoszą zero złotych. We wniosku Stowarzyszenie oświadczyło, że nie posiada majątku ani żadnych dochodów. Nie podało również rachunku bankowego. Zarządzeniem z dnia 14 listopada 2014r. wezwano wnioskujące Stowarzyszenie do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: -ilu członków liczy Stowarzyszenie, - czy są ustalone składki członkowskie, jeśli tak należało wskazać ich wysokość i czy są one pobierane, jeśli tak należało wskazać częstotliwość z jaką są one pobierane, - skąd Stowarzyszenie posiada środki finansowe na prowadzenie działalności wynikającej z regulaminu, - jakie miesięczne koszty związane z działalnością ponosi Stowarzyszenie i co się na te koszty składa, - czy posiada środki finansowe na koncie bankowym, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 4 grudnia 2014r. do Sądu wpłynęła odpowiedź Stowarzyszenia na powyższe. Stowarzyszenie poinformowało, że liczy 5 członków. Podało, że składki członkowskie nie są pobierane. Nie ponosi żadnych miesięcznych kosztów związanych z działalnością. Nie posiada żadnych środków na koncie bankowym. Stowarzyszenie wskazało, że działalność wynikająca z regulaminu prowadzona jest społecznie i całkowicie nieodpłatnie. Podkreśliło, że działalność Stowarzyszenia nie ma na celu pozyskiwania jakichkolwiek dochodów i żadne działania zarobkowe nie mają miejsca. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ). Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że stowarzyszenia podobnie, jak i wiele innych organizacji tego typu zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie bądź regulaminie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidzieć środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa/regulaminowa oraz podjąć niezbędne kroki celem uzyskania takich środków. Wnioskujące Stowarzyszenie, chcąc realizować działalność regulaminową poprzez cele wynikające z regulaminu musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności, także kosztów udziału w postępowaniach sądowych. Jedynie w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wykaże, przesłanki wynikające z art. 246 § 2 p.p.s.a można przyznać mu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o przyznanie prawa pomocy osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów procesu, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W niniejszej sprawie wskazać należy, iż stroną wnioskującą jest stowarzyszenie zwykłe, które w myśl przepisu art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) określa, że stowarzyszenie zwykłe wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz jednak może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Wskazać należy, że ustawowe ograniczenie źródeł finansowania stowarzyszenia zwykłego nie oznacza, że określając cele i formy działania jego założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność takiego stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie odpowiednie postanowienia w regulaminie stanowiącym podstawę jego funkcjonowania. Źródło finansowania wnioskującego Stowarzyszenia przewidziano w pkt 6 regulaminu zakładając, że fundusze na jego działalność pochodzić będą wyłącznie z wpływów ze składek członkowskich. Z pisma wyjaśniającego z dnia 2 grudnia 2014r. wynika, że wnioskujące Stowarzyszenie nie ustaliło dla swej działalności składek członkowskich. Stowarzyszenie bowiem oświadczyło, że składki członkowskie wynoszą zero złotych i nie są pobierane. Realizując zatem swe cele regulaminowe, w szczególności poprzez wszczynanie postępowań przed sądami administracyjnymi, członkowie Stowarzyszenia powinni w razie trudności w prowadzeniu działalności podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych np. poprzez pobieranie składek członkowskich w odpowiedniej wysokości lub zwiększenie liczby członków. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości zgromadzenia środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności regulaminowej np. w postaci pobierania składek członkowskich to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006r. (sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje wprawdzie prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje to jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. To, że działalność Stowarzyszenia opiera się na pracy społecznej członków nie oznacza, że jest ono zwolnione od zapewnia środków na prowadzenie działalności regulaminowej/ statutowej. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskujące Stowarzyszenie nie wykazało, że z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z dokonywanej analizy wynika, że przyczyny te leżą po stronie wnioskodawcy i polegają na braku aktywności w zorganizowaniu środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.