VII SA/Wa 2089/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2017 r. odmawiającego R. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. B. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] lipca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku podano, że wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Innych danych w formularzu PPF nie wskazał. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, ograniczył się do jednego ogólnikowego zdania. Nie jest wiadome z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje, jaki posiada majątek osobisty i w związku z prowadzoną działalnością, czy posiada obciążające zobowiązania, jakie są wydatki gospodarstwa domowego, z jakich środków są finansowane. Ponadto, referendarz sądowy podał, że z akt niniejszej i pozostałych spraw wnioskodawcy wynika, że dorosłymi domownikami wnioskodawcy są B. N. i C. N., którzy nie zostali uwzględnieni jako osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta, wobec wskazania, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, znacząco obniża wiarygodność wniosku. Zauważył, że z ogólnodostępnych danych (KRS) wynika, że wnioskodawca posiada 20 udziałów o wartości 20 000 zł w spółce "E." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., której jest wspólnikiem i pełni funkcję członka zarządu. Danych tych w formularzu PPF nie zawarto, co również znacząco obniża wiarygodność wniosku. Referendarz sądowy wskazał, że przesyłając skarżącemu formularz PPF poinformowano go o konieczności przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach. Nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 8 grudnia 2017 r. skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu podał, że nie można zgodzić się z referendarzem sądowym, że skarżący nie zasługuje na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podniósł, że złożył, zgodnie z wezwaniem, formularz PPF, z którego wynika, że nie stać go na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Ostatecznie do Sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, że wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Innych danych w formularzu PPF nie wskazał. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania. Należy zgodzić się z referendarzem sądowym, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, ograniczył się do jednego ogólnikowego zdania. Nie wiadomo z jakich środków skarżący utrzymuje się, czy posiada majątek osobisty i w związku z prowadzoną działalnością, czy posiada obciążające zobowiązania, jakie są wydatki gospodarstwa domowego, z jakich środków są finansowane. Zasadnie referendarz sądowy podał, że z akt niniejszej i pozostałych spraw wnioskodawcy wynika, że dorosłymi domownikami wnioskodawcy są B. N. i C. N. którzy nie zostali uwzględnieni jako osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta, wobec wskazania, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, znacząco obniża wiarygodność wniosku. Zauważył, że z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego nr [....]wynika, że skarżący posiada 20 udziałów o wartości 20 000 zł w spółce "E." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., której jest wspólnikiem i pełni funkcję członka zarządu. Danych tych w formularzu PPF nie zawarto, co również znacząco obniża wiarygodność wniosku. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca przedstawił informacje na temat swojej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób wybiórczy i nierzetelny, uchylił się od pełnego przedstawienia danych istotnych dla rozpoznania wniosku. Udzielone informacje są bardzo ogólnikowe i niepełne, na ich podstawie nie sposób ustalić bezspornie możliwości płatniczych i stanu majątkowego skarżącego, co powoduje, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w sprzeciwie, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy wskazuje, że ponoszenie kosztów postępowania jest dla skarżącego zbyt obciążające. Zauważyć należy, że skarżącego poinformowano o konieczności przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach, a wnioskodawca mimo to przedstawił swoją sytuację finansową i majątkową w sposób niepełny. Wskazać również należy, że wnioskodawca decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych skarżący sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą Sądu jest, natomiast, ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. Skoro wnioskodawca nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. że pozyskanie przez niego środków na pokrycie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe, Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał by spełniał ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji postanowienia.