VII SA/Wa 2126/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. J. w sprawie ze skargi Z. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Z. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez Z. J. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodziną córki. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni są dochody z tytułu renty po mężu w wysokości 935,21zł. miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą starszą znajduje się pod stałą opieką endokrynologa, diabetologa i poradni hepatologicznej. Wskazała, że posiada mieszkanie o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 3 ha. W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu wskazała, że rodzina córki składa się z czterech osób (córka, mąż córki, dwie wnuczki), córka zarabia około 1 100 zł., zaś jej mąż około 1 600 zł. Miesięczne wydatki na utrzymanie to około 2 000 - 2 500 zł. Wnioskodawczyni na leki wydaje około 500 zł. miesięcznie. Wskazał, że oddaje do MOPS w P. miesięcznie kwotę po 168,30 zł. z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Wskazała, że dochody z gospodarstwa rolnego (łącznie z dopłatą bezpośrednią otrzymywaną w ramach funduszy europejskich) uzyskuje córka z zięciem, gdyż się nim zajmuje. Do pisma z dnia 10 grudnia 2014 r. dołączono kopie przelewu do MOPS w P., kopie rozliczeń podatkowych kopie rachunków i faktur, kopie przelewów renty, wyciągi z rachunków bankowych M. L. i M. L.. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową Z. J. jak również wysokość aktualnych kosztów sądowych jakie wnioskodawczyni jest zobowiązana do uiszczenia w sprawie uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni jest wprawdzie osobą utrzymującą się z renty w wysokości 935 zł, jednakże przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy bierze się pod uwagę dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności jeżeli ciąży na nich ustawowy obowiązek alimentacyjny. Łączne dochody w rodzinie to około 3 600 zł. Dodatkowo rodzina wnioskodawczyni otrzymuje dopłatę bezpośrednią z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego w ramach funduszy europejskich (wysokość dopłaty nie została wskazana). Okoliczność te nie wskazują by strona była osobą ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej w szczególności w takiej, iż mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogłaby ponieść kosztów sprawy. Z pewnością nie można wskazać, że wnioskodawczyni pozbawiona jest środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe jakie ciążą obecnie na stronie to 200 zł wpisu sądowego, a w przyszłości w sprawie mogą pojawić się: wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. (jeżeli strona zdecyduje wnosić się skargę kasacyjną) oraz opłata kancelaryjna za uzasadnienie wyroku – 100 zł. (jeżeli uzasadnienie nie będzie sporządzane z urzędu) oraz opłaty kancelaryjne za odpisy. Wydatki te są w zasięgu możliwości finansowych strony. Dodatkowo należy wskazać – w kwestii ustanowienia pełnomocnika, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w kwietniu 2014 r. córka wnioskodawczyni, prowadząca wspólne gospodarstwo domowe, ustanowiła w sprawie administracyjnej zawodowego pełnomocnika (adwokat). Okoliczność ta wskazuje, że w rodzinie wnioskodawczyni są środki pozwalające na opłacenie zawodowego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy uznano, że wnioskodawczynię stać będzie, na poniesienie wydatku związanego z opłaceniem kosztów sądowych i opłaceniem zawodowego pełnomocnika. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.