VII SA/Wa 2168/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2017 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. skarżący R. B. złożył za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia w niniejszej sprawie wpisu od skargi, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżącego z dnia 13 października 2017 r. o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z dnia 18 października 2017 r. R. B. został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia o odesłania do Sądu, wraz ze stosownymi pouczeniami dotyczącymi przedmiotowego wniosku. Dnia 6 listopada 2017 r. do Sądu wpłynął wypełniony formularz. Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2017 r. wezwano wnioskodawcę do usunięcia braku formalnego nadesłanego formularza PPF poprzez jego wypełnienie zgodnie z pouczeniem zawartym na 4 stronie formularza, dotyczącym wypełnienia każdej z rubryk, bądź zakreślenie w sposób uniemożliwiający dopisanie – w każdej z rubryk. Powyższe wezwanie zostało skarżącemu doręczone 24 listopada 2017 r. Korespondencją z dnia 4 grudnia 2017 r. (data stempla pocztowego) R. B. nadesłał ponownie wypełniony formularz PPF. Skarżący w złożonych wnioskach wskazał jedynie, że nie ma środków na pokrycie wpisu sądowego, w rubryce dochody wpisał "strata z tytułu prowadzonej działalności". W drugim formularzu dodał "wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej nie jestem w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie", natomiast pozostałe rubryki zakreślił, nie podając żadnych danych. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania R. B. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Referendarz podniósł, że R. B. w zasadzie w ogóle nie przedstawił swojej sytuacji materialnej. Nie jest wiadome z czego wnioskodawca się utrzymuje, z kim prowadzi gospodarstwo. Referendarz podkreślił, że z akt niniejszej i pozostałych spraw wnioskodawcy wynika, że dorosłymi domownikami skarżącego są B. N. i C. N. Ponadto z ogólnodostępnych danych (KRS) wynika, że wnioskodawca posiada 20 udziałów o wartości 20 000 zł w spółce [...]. z siedzibą w [...], której jest wspólnikiem i pełni funkcję członka zarządu, co nie zostało w złożonych formularzach wykazane. Na wskazane postanowienie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw przez R. B. Wnioskodawca zarzucił postanowieniu referendarza obrazę art. 252 § 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tegoż przepisu i uznanie, że skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy skutkującego zwolnieniem od kosztów. Skarżący ponownie wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmujących zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że postanowienie referendarza jest nieuzasadnione i krzywdzące, bowiem w obliczu przedstawionych okoliczności nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem jakoby nie zasługiwał on na zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie skarżącego złożył on zgodnie z wezwaniem wymagany formularz z którego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że nie stać go na poniesienie tych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy. Natomiast zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba tak wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II OZ 43/15). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W przypadku, gdy Sąd/referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przede wszystkim R. B. mimo stosownych pouczeń nie wykazał, że jego położenie uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Sąd w pełni zgadza się z referendarzem, że sytuacja skarżącego jest niejasna. Brak jest informacji z czego wnioskodawca się utrzymuje, czy posiada majątek, zobowiązania, jakie ponosi wydatki. Ponadto wobec okoliczności podniesionych przez referendarza w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2017 r. stwierdzić należy, że wniosek R. B. ciężko uznać za wiarygodny. Również w sprzeciwie od postanowienia wydanego przez referendarza wnioskodawca poprzestał na stwierdzeniach, nie przedstawiając wymaganych dokumentów czy też wyjaśnień na ich poparcie. Skarżący otrzymał stosowne pouczenia w związku z procedurą przyznawania prawa pomocy, referendarz wskazał, z jakich powodów uznał, że nie jest zasadne przyznawanie R. B. prawa pomocy. Mimo to wnosząc sprzeciw wnioskodawca ograniczył się jedynie do stwierdzeń, nawet nie podjął próby uzupełnienia uprzednio złożonych wniosków. Sąd w niniejszej sprawie nie może jednoznacznie stwierdzić jak wygląda rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzeń celem ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Należy podkreślić, że wezwanie do uzupełnienia formularza jest wezwaniem o stosunkowo nieskomplikowanej treści, a do jego zrozumienia wystarczy umiejętność czytania tekstu ze zrozumieniem. Natomiast argumentacja złożonego sprzeciwu w żaden sposób nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, gdyż jak już zostało wspomniane skarżący nie podjął nawet próby uzupełnienia danych zawartych we wnioskach. Wobec powyższego, kontrolując zaskarżone sprzeciwem postanowienie Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania R. B.i prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego, orzekając jak w sentencji postanowienia.