VII SA/Wa 2183/10

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.Ż. i R.Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. Ż. i R.Ż. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania administracyjnego postanawia : odmówić E.Ż. i R.Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 10 listopada 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wraz z przesłaną przez organ odpowiedzią na skargę wpłynęły formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy E.Ż. i R.Ż., w których wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze względu na fakt, iż wnioskodawcy prowadzą i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wnioski ich rozpoznano łącznie jednym postanowieniem. Z nadesłanych przez wnioskodawców formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że razem z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje czworo dzieci. Wnioskodawcy podali, że sześcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię z tytułu działalności w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie oraz z tytułu działalności rolniczej wnioskodawcy w wysokości 400,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy dodali, że dzieci otrzymują zasiłek socjalny z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a średni dochód na członka rodziny wynosi 260,00 złotych. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom o powierzchni 110 m ², nieruchomość rolną o powierzchni 3,5 ha oraz samochód Ford Transit z 2002 r. Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2010 r. wezwano wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanych wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakiego rodzaju działalność prowadzi wnioskodawczyni oraz czy wnioskodawcy podejmują prace dodatkowe np. z tytułu umów zlecenia, o dzieło, dorywcze lub sezonowe, jeśli tak, należało podać kto je podejmuje oraz wysokość uzyskiwanego miesięcznie dochodu. Ponadto wezwano wnioskodawców do podania jakie ponoszą miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, abonament radiowo-telewizyjny, podatek od nieruchomości, itp.), jaką kwotę miesięcznie przeznaczają na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. oraz jakie ponoszą koszty związane z wykształceniem czworga dzieci. Wezwano także wnioskodawców do podania, czy ich dzieci otrzymują pomoc od szkoły (np. w postaci dofinansowania do obiadów, zakupu podręczników, finansową, itp.), jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości i formie oraz czy uzyskują jakąkolwiek pomoc ze strony rodziny lub znajomych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie oraz skąd wnioskodawcy posiadali środki finansowe na ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru. Ponadto wezwano wnioskodawców do nadesłania wyciągów z kont bankowych z trzech ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawcy je posiadają oraz kserokopii deklaracji podatkowej wnioskodawczyni złożonej w Urzędzie Skarbowym za 2009 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy oświadczyli, że nie podejmują żadnych dodatkowych prac sezonowych. Wskazali, że ponoszą koszty związane z utrzymaniem domu w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie przy czym na życie wydają około 1.500,00 złotych miesięcznie. Wyjaśnili, iż koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika w wyboru pokryli z oszczędności. Dodali, iż dzieci otrzymały dofinansowanie do zakupu podręczników. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji finansowej wnioskodawców zarządzeniem z dnia 4 lutego 2011 r. wezwano ich ponownie do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z czego lub w jaki sposób wnioskodawcy pokrywają koszty utrzymania domu w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie oraz bieżącego utrzymania siebie i rodziny w wysokości 1.500,00 złotych miesięcznie, skoro są one znacznie wyższe od podanych w formularzu dochodów wnioskodawców o łącznej wysokości 1.400,00 złotych miesięcznie. Ponadto wezwano wnioskodawców do podania wysokości posiadanych oszczędności, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawcy ich nie wskazali, rodzaju działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię, kosztów związanych z utrzymaniem czworga dzieci (tj. ich edukacją, odzieżą, wyżywieniem) oraz do oświadczenia, czy uzyskują jakąkolwiek pomoc ze strony rodziny lub znajomych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. W dniu 7 marca 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło wyjaśnienie wnioskodawców w którym oświadczyli, że nie posiadają żadnych oszczędności, a wydatki na dzieci zostały ujęte w wydatkach na życie, które określono na kwotę 1.500,00 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W niniejszej sprawie oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że nie wykazali, iż znajdują się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu działalności o łącznej wysokości 1.400,00 złotych miesięcznie. Z nadesłanego natomiast zestawienia ponoszonych przez wnioskodawców wydatków wynika, że wydają oni miesięcznie kwotę w wysokości 2.500,00 złotych (1.000,00 złotych na utrzymanie domu oraz 1.500,00 złotych na bieżące potrzeby życia codziennego wśród których uwzględnione są także wydatki na dzieci). Ze względu na uzasadnione wątpliwości wynikające z zestawienia ponoszonych przez wnioskodawców wydatków z uzyskiwanymi przez nich miesięcznymi dochodami zarządzeniem z dnia 4 lutego 2011 r. zwrócono się o wyjaśnienie z czego lub w jaki sposób pokrywają koszty utrzymania domu oraz bieżące koszty utrzymania siebie i rodziny wynoszące w sumie 2.500,00 złotych skoro wydatki te przewyższają uzyskiwane przez nich miesięcznie dochody. W nadesłanym do Sądu w dniu 7 marca 2011 r. piśmie wnioskodawcy nie wyjaśnili jednak powyższej kwestii. Ponadto, wnioskodawcy nie udzielili wyjaśnień dotyczących rodzaju działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię, do czego zostali wezwani zarówno zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2010 r. jak i z dnia 4 lutego 2011 r. Nie ustosunkowali się także do wezwania dotyczącego nadesłania wyciągów z kont bankowych z trzech ostatnich miesięcy oraz nie nadesłali kserokopii deklaracji podatkowej wnioskodawczyni złożonej w Urzędzie Skarbowym za 2009 r. Wnioskodawcy nie oświadczyli także, czy otrzymują pomoc ze strony rodziny lub znajomych, a jeśli tak, to w jakiej wysokości lub formie. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, że znajdują się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za taką oceną przemawia zarówno zestawienie ponoszonych przez wnioskodawców wydatków, które kształtują się na poziomie 2.5000,00 złotych ze wykazanymi dochodami w wysokości 1.400,00 złotych, jak i brak innych oświadczeń woli wnioskodawców do podania których byli dwukrotnie wzywani, oraz nie nadesłanie dokumentów (wyciągów bankowych, deklaracji podatkowej za 2009 r.) pozwalających na dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawców. Zauważyć należy, iż powyższe okoliczności nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawców, gdyż stałoby to w sprzeczności z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy i ustawowymi zasadami jego przyznawania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że sytuacja w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 6/05, niepubl.). W świetle powyższego uznano, że informacje przedstawione przez wnioskodawców we wniosku są niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie uprawdopodobnili, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.