VII SA/Wa 2183/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Z. i R. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić E. Z. i R. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 10 listopada 2011 r. do Sądu wpłynęły formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy E. Z. i R. Z., w których wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanych przez wnioskodawców formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że razem z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje czworo dzieci. Wnioskodawcy podali, że sześcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię z tytułu działalności w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie oraz z tytułu działalności rolniczej wnioskodawcy w wysokości 400,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy dodali, że dzieci otrzymują zasiłek socjalny z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a średni dochód na członka rodziny wynosi 260,00 złotych. Podali, że posiadają dom o powierzchni 110 m ², nieruchomość rolną o powierzchni 3,5 ha oraz samochód Ford Transit z 2002 r. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2010 r. wezwano wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez podanie jakiego rodzaju działalność prowadzi wnioskodawczyni oraz czy wnioskodawcy podejmują prace dodatkowe np. z tytułu umów zlecenia, o dzieło, dorywcze lub sezonowe, jeśli tak, należało podać kto je podejmuje oraz wysokość uzyskiwanego miesięcznie dochodu. Ponadto wezwano wnioskodawców do podania jakie ponoszą miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, abonament radiowo-telewizyjny, podatek od nieruchomości, itp.), jaką kwotę miesięcznie przeznaczają na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. oraz jakie ponoszą koszty związane z wykształceniem czworga dzieci. Wezwano także wnioskodawców do podania, czy ich dzieci otrzymują pomoc od szkoły (np. w postaci dofinansowania do obiadów, zakupu podręczników, finansową, itp.), jeśli tak w jakiej wysokości i formie oraz czy uzyskują jakąkolwiek pomoc ze strony rodziny lub znajomych, jeśli tak, od kogo, w jakiej wysokości lub formie oraz skąd wnioskodawcy posiadali środki finansowe na ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru. Ponadto wezwano wnioskodawców do nadesłania wyciągów z kont bankowych z trzech ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawcy je posiadają oraz kserokopii deklaracji podatkowej wnioskodawczyni złożonej w Urzędzie Skarbowym za 2009 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy oświadczyli, że nie podejmują żadnych dodatkowych prac sezonowych. Wskazali, że ponoszą koszty związane z utrzymaniem domu w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie przy czym na życie wydają około 1.500,00 złotych miesięcznie. Wyjaśnili, iż koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika w wyboru pokryli z oszczędności. Dodali, iż dzieci otrzymały dofinansowanie do zakupu podręczników. W związku z powziętymi wątpliwościami co do stanu majątkowego i sytuacji finansowej wnioskodawców, zarządzeniem z dnia 4 lutego 2011 r. wezwano ich ponownie do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z czego lub w jaki sposób wnioskodawcy pokrywają koszty utrzymania domu w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie oraz bieżącego utrzymania siebie i rodziny w wysokości 1.500,00 złotych miesięcznie, skoro są one znacznie wyższe od podanych w formularzu dochodów wnioskodawców o łącznej wysokości 1.400,00 złotych miesięcznie. Ponadto wezwano wnioskodawców do podania wysokości posiadanych oszczędności, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawcy ich nie wskazali, rodzaju działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię, kosztów związanych z utrzymaniem czworga dzieci (tj. ich edukacją, odzieżą, wyżywieniem) oraz do oświadczenia, czy uzyskują jakąkolwiek pomoc ze strony rodziny lub znajomych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. W dniu 7 marca 2011 r. do Sądu wpłynęło wyjaśnienie wnioskodawców, w którym oświadczyli, że nie posiadają żadnych oszczędności, a wydatki na dzieci zostały ujęte w wydatkach na życie, które określono na kwotę 1.500,00 złotych. Postanowieniem z dnia 15 marca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił E.Z. i R.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 30 marca 2011 r. skarżący wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia. Skarżący podali, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nie są w stanie zapewnić podstawowych potrzeb związanych z funkcjonowaniem rodziny. Zdaniem skarżących, na skutek licznych wezwań do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wydatków oraz kosztów egzystencji rodziny zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na zwolnienie ich od kosztów postępowania w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie oceniając sytuację finansową wnioskodawców należy uznać, że nie wykazali oni, iż znajdują się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu działalności o łącznej wysokości 1.400,00 złotych miesięcznie. Z nadesłanego natomiast zestawienia ponoszonych przez wnioskodawców wydatków wynika, że wydają oni miesięcznie kwotę w wysokości 2.500,00 złotych (1.000,00 złotych na utrzymanie domu oraz 1.500,00 złotych na bieżące potrzeby życia codziennego, wśród których uwzględnione są także wydatki na dzieci). Ze względu na uzasadnione wątpliwości wynikające z zestawienia ponoszonych przez wnioskodawców wydatków z uzyskiwanymi przez nich miesięcznymi dochodami zarządzeniem z dnia 4 lutego 2011 r. zwrócono się o wyjaśnienie z czego lub w jaki sposób pokrywają koszty utrzymania domu oraz bieżące koszty utrzymania siebie i rodziny wynoszące w sumie 2.500,00 złotych, skoro wydatki te przewyższają uzyskiwane przez nich miesięcznie dochody. W nadesłanym do Sądu w dniu 7 marca 2011 r. piśmie wnioskodawcy nie wyjaśnili jednak powyższej kwestii. Ponadto, wnioskodawcy nie udzielili wyjaśnień dotyczących rodzaju działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię, do czego zostali wezwani zarówno zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2010 r. jak i z dnia 4 lutego 2011 r. Nie ustosunkowali się także do wezwania dotyczącego nadesłania wyciągów z kont bankowych z trzech ostatnich miesięcy oraz nie nadesłali kserokopii deklaracji podatkowej wnioskodawczyni złożonej w Urzędzie Skarbowym za 2009 r. Wnioskodawcy nie oświadczyli także, czy otrzymują pomoc ze strony rodziny lub znajomych, a jeśli tak, to w jakiej wysokości lub formie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, że znajdują się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za taką oceną przemawia zarówno zestawienie ponoszonych przez wnioskodawców wydatków, które kształtują się na poziomie 2.500,00 złotych z wykazanymi dochodami w wysokości 1.400,00 złotych, jak i brak innych oświadczeń woli wnioskodawców, do podania których byli dwukrotnie wzywani, oraz nie nadesłanie dokumentów (wyciągów bankowych, deklaracji podatkowej za 2009 r.) pozwalających na dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawców. Powyższe okoliczności nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawców, gdyż stałoby to w sprzeczności z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy i ustawowymi zasadami jego przyznawania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że sytuacja w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 6/05, niepubl.). W świetle powyższego uznano, że informacje przedstawione przez wnioskodawców we wniosku są niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie uprawdopodobnili, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Również w uzasadnieniu sprzeciwu nie została podana argumentacja, przemawiająca za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie sposób bowiem zgodzić się z zawartym w sprzeciwie twierdzeniem, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwala na zwolnienie skarżących od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.