VII SA/Wa 2184/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska (spr.), Protokolant Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieusprawiedliwioną nieobecności i ukarania grzywną I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] wydanym [...] września 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...] marca 2009 r., w przedmiocie uznania za nieusprawiedliwioną nieobecność A. S. w dniu 27 lutego 2009 r., na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w B. w charakterze strony w czynności dotyczącej istniejących na działce dwóch szop drewnianych oraz niestawanie się na wezwanie organu w dniu 2 lutego 2009 r., oraz ukaraniu A. S. karą grzywny w kwocie 50 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w jego ocenie ustalenia organu I instancji były prawidłowe a wydane rozstrzygnięcie zgodne z prawem. Organ podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo wezwał stronę – A. S. do udziału w czynnościach wyznaczonych na działce (której jest on współwłaścicielem) mających na celu ustalanie aktualnego stanu faktycznego, a wobec jego nieusprawiedliwionej nieobecności nałożył na niego stosowną karę grzywny. Organ przywołał treść art. 88 § 1 Kpa i art. 86 Kpa, a następnie uznał, że w okolicznościach sprawy ze względu na charakter czynności urzędowych do których przeprowadzenia dąży PINB nie wystąpiły okoliczności o jakich mowa w art. 86 Kpa. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. S. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 88 § 1 Kpa w zw. z art. 79 § 2 Kpa, art. 107 § 3 Kpa i art. 88 § 2 Kpa w zw. z art. 9 Kpa. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej skargą decyzji, czy postanowienia w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego aktu z obowiązującym prawem. W ramach tak określonej kognicji uchylenie zaskarżonego aktu jest możliwe jedynie w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub przy jego wydaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa). Natomiast stwierdzenie prze Sąd nieważności zaskarżonego aktu następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane [...] września 2009 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB w O. z [...] marca 2009 r. o ukaraniu skarżącego będącego stroną w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, grzywną za nieusprawiedliwione niestawiennictwo celem uczestniczenia w czynnościach organu wyznaczonych na dzień 27 lutego 2009 r. Podstawą prawną kontrolowanego przez sąd postanowienia jest art. 88 kpa, który według brzmienia na dzień wydania postanowienia stanowi że: § 1. Kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł., a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie. § 2. Organ, który nałożył karę grzywny, może na wniosek ukaranego, złożony w ciągu siedmiu dni od daty otrzymania zawiadomienia o ukaraniu, uznać za usprawiedliwioną nieobecność lub odmowę zeznania, wydania opinii albo okazania przedmiotu oględzin i zwolnić od kary grzywny. Na odmowę zwolnienia od kary służy zażalenie. § 3. Ukaranie grzywną nie wyklucza możliwości zastosowania do opornego świadka środków przymusu przewidzianych w przepisach szczególnych. Wskazać przy tym należy, iż możliwość karania stron postępowania administracyjnego za naruszenie obowiązku osobistego stawiennictwa na wezwanie organu (z wyjątkiem dowodu z przesłuchania stron - art. 86 Kpa) istniała jedynie do dnia 29 kwietnia 1996 r., tj. do dnia nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, dokonanej ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1996 r., Nr 43, poz. 1889). Do czasu tej nowelizacji przepis art. 88 § 1 kpa stanowił: "Kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako strona, świadek, biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 1000 zł., a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 1500 zł.". Z dniem 30 kwietnia 1996 r., z mocy art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r., przepis powyższy uzyskał treść obowiązującą do chwili obecnej stanowiąc, że "kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art.51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł., a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł.". Od czasu wskazanej nowelizacji polegającej na zmianie wysokości grzywny i pominięciu w treści przepisu słowa: "strona" niedopuszczalne stało się wymierzenie stronom postępowania kary, o jakiej mowa w przepisie art. 88 § 1 kpa jako sankcji za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na poszczególne czynności prowadzone przez organ, w tym na oględziny. Grzywna może być wymierzana jedynie innym uczestnikom postępowania administracyjnego, a więc świadkom, biegłym, czy osobom uchylającym się od udostępnienia przedmiotu oględzin (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14 lutego 2008 r., II SA/Go 752/07, LEX Nr 383759). Z powyższego wynika, że organy wydając kontrolowane postanowienia uchybiły przepisowi art. 88 § 1 i 2 Kpa w jego brzmieniu z daty wydania postanowienia poprzez jego niewłaściwą interpretację. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c art. 152 i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm), orzekł jak w sentencji wyroku.