VII SA/Wa 2187/11

Referendarz sądowy -Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2011 r. po rozpoznaniu wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić D. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 17 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy D. S., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Podała, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości ok. 5.650,00 złotych. Na kwotę tą składa dochód wnioskodawczyni uzyskiwany z tytułu pobierania zasiłku dla osób bezrobotnych w wysokości 650,00 złotych oraz kwota ok. 5.000,00 złotych uzyskiwana przez małżonka z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że małżonek prowadzi działalność gospodarczą zajmująca się transportem drogowym, zatrudnia jednego pracownika oraz sam jest kierowcą. Zaznaczyła, że wynagrodzenie zależne od zleceń transportowych, jak również sprawności samochodów. Wnioskodawczyni uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniosła, że obecnie przebywa na zasiłku dla osób bezrobotnych. Ma na utrzymaniu 6 letnie dziecko. Z kwoty jaką otrzymuje z tytułu zasiłku w wysokości 650,00 złotych, przeznacza ok. 350,00 na opłatę za przedszkole syna oraz ok. 150,00 złotych na leki. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku wnioskodawczyni rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Do kosztów sądowych na dzień rozpoznawania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100,00 złotych tj. w najmniejszej wysokości, jaką przewidziano w art. 233 p.p.s.a oraz wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Biorąc pod uwagę powyższe oraz analizę informacji zawartych we wniosku stwierdzono, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem sam fakt, że wnioskodawczyni obecnie jest osobą bezrobotną i pobiera zasiłek dla osób bezrobotnych nie oznacza jeszcze, że powyższa okoliczność usprawiedliwia domaganie się prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wskazano wyżej prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie środków do życia. Bezspornie skarżąca do takiej grupy osób nie należy, bowiem jak wynika z wniosku wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, który prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje dochód w wysokości ok. 5.000,00 złotych miesięcznie. Oprócz tej kwoty wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu zasiłku dla osób bezrobotnych w wysokości 650,00 złotych. Świadczy to o tym, iż strona nie pozostaje w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności małżonek prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje miesięczny niemały dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Tym samym uznano, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.