VII SA/Wa 2189/19
WyrokWSA w Warszawie2020-03-06
Skład orzekający: Tomasz Janeczko, Mirosław Montowski, Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Zdrowia o uchyleniu w części postanowienia PWIS dotyczącego opłaty egzekucyjnej i utrzymaniu w mocy pozostałej części, w tym nałożenia grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązku szczepienia małoletniego dziecka, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie Ministra Zdrowia jest zgodne z prawem. Minister prawidłowo uchylił postanowienie PWIS w części dotyczącej błędnie naliczonej opłaty egzekucyjnej (80 zł zamiast 68 zł) i utrzymał w mocy pozostałe rozstrzygnięcia, w tym nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Sąd stwierdził, że obowiązek szczepienia małoletniego dziecka wynika z ustawy, a brak zgody rodzica nie zwalnia z tego obowiązku. Egzekucja administracyjna w celu przymuszenia do wykonania tego obowiązku była dopuszczalna i prawidłowo przeprowadzona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J.W. na postanowienie Ministra Zdrowia, które uchyliło w części postanowienie PWIS dotyczące opłaty egzekucyjnej (zmieniając ją z 80 zł na 68 zł) i utrzymało w mocy nałożenie na skarżącą grzywny w celu przymuszenia za uchylanie się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca kwestionowała dopuszczalność egzekucji, istnienie obowiązku szczepienia oraz prawidłowość postępowania egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Grzegorz Antas, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2020 r. sprawy ze skargi J.W. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę
Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. nr [...] Minister Zdrowia (dalej: "organ odwoławczy", "Minister") na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") w pkt. 1 uchylił postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego działającego w imieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] w części, tj. w zakresie zobowiązania J. W. do uiszczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości 80 złotych za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, w pkt. 2 zobowiązał J. W. do uiszczenia opłaty w wysokości 68 złotych tytułem opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, oraz w pkt. 3 postanowienia utrzymał w mocy, w pozostałym zakresie, postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego działającego w imieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...].
Powyższe postanowienie, zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Na mocy porozumienia z Wojewodą [...] z [...] września 2010 r. postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PWIS") nałożył na J. W. (dalej: "skarżąca"), grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500,00 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna – W.W. – urodzonego dnia [...] marca 2013 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] stycznia 2014 r., numer: [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS") i wezwał do jej uiszczenia w terminie siedmiu dni od daty otrzymania postanowienia przez skarżącą. Jednocześnie PWIS w [...] w swoim postanowieniu wezwał skarżącą do wykonania obowiązku wskazanego ww. tytule wykonawczym w terminie do dnia [...] grudnia 2018 r.
Dodatkowo ww. Organ obciążył skarżącą opłatą w wysokości 50,00 zł za czynności egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. PWIS umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej nałożenia obowiązku wykonania szczepienia przeciwko Haemophilus Influenzae typu b. W związku z dalszym uchylaniem się przez skarżącą od wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] nałożył na skarżącą drugą grzywnę w wysokości 800,00 zł oraz opłatę za czynności egzekucyjne w wysokości 80,00 zł. Zażaleniem z dnia [...] czerwca 2019 r. (data nadania) skarżąca za pośrednictwem PWIS zaskarżyła do Ministra Zdrowia ww. postanowienie.
Minister Zdrowia postanowieniem z [...] lipca 2019 r. nr [...] w pkt. 1 uchylił postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego działającego w imieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] w części, tj. w zakresie zobowiązania J. W. do uiszczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości 80 złotych za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, w pkt. 2 zobowiązał J. W. do uiszczenia opłaty w wysokości 68 złotych tytułem opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, oraz w pkt. 3 postanowienia utrzymał w mocy, w pozostałym zakresie, postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego działającego w imieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...].
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister Zdrowia wskazał, iż postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zostało uchylone w części dotyczącej nałożenia na skarżącą opłaty za wydanie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w wysokości 80 złotych w związku z błędnym wskazaniem opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 80 złotych zamiast 68 złotych. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie podstawą pobrania w/w opłaty jest przepis art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia organ egzekucyjny pobiera opłatę 10% kwoty nałożonej grzywny, nie więcej jednak niż 68 złotych. W związku z powyższym Minister Zdrowia na podstawie art. 64 a § 1 pkt 1 postanowił nałożyć na skarżącą opłatę w wysokości 68 złotych tytułem opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Odnosząc się kolejno do podniesionych przez skarżącą zarzutów organ odwoławczy ocenił, iż postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegającego na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoba niepełnoletnia), odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określają one wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż pierwszy z podniesionych przez skarżącą zarzutów stanowi okoliczność przewidzianą w art. 33 §1 pkt 6, tym samym – zdaniem organu odwoławczego - jest on niezasadny, gdyż nie podlega kontroli w toku niniejszej sprawy. Skarżąca zarzuciła postępowaniu PWIS niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego, powołując się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wyraziła opinię o nieistnieniu obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odnosząc się do tego zarzutu, Minister Zdrowia wskazał, że istotnie zgodnie z art. 16 w/w ustawy pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Jak wskazywał dalej organ odwoławczy, przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. Konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego dziecka, której uzyskanie obciąża lekarza, wynika z art. 32 ust. 1-2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Wykonanie świadczenia zdrowotnego wymaga poinformowania pacjenta o realizowanym świadczeniu oraz wymaga uzyskania zgody od pacjenta w formie ustnej lub pisemnej. W przypadku, gdy pacjent nie może samodzielnie udzielić zgody (np. ze względu na wiek), stosuje się konstrukcję tzw. zgody zastępczej - wyraża ją wówczas przedstawiciel ustawowy, którym wobec małoletnich dzieci są najczęściej ich rodzice. Organ odwoławczy podkreślił, iż jednak w przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego, nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku. Zdaniem organu odwoławczego zarzut skarżącej dot. braku uprawnienia PPIS do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącej upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego, nie podlegał kontroli w toku niniejszego postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a., poprzez wydanie postanowienia w sytuacji nieistnienia obowiązku, organ odwoławczy zaznaczył, iż wskazane przez skarżącą okoliczności, stanowią przesłankę z art. 33 § 1 pkt 1 i 2. Tym samym zarzut ten organ odwoławczy uznał za chybiony, bowiem nie podlega kontroli w toku niniejszego postępowania. Organ odwoławczy podkreślił jednak, iż wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Wobec powyższego Minister Zdrowia stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z art. 119 § 1 u.p.e.a. W swoim zażaleniu skarżąca podnosiła, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, małoletnie dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego do szczepień. W opinii skarżącej powyższe badanie nie zostało określone jako obowiązkowe, w związku z czym skarżąca miała prawo odmowy wyrażenia zgody na jego wykonanie. Odnosząc się do tego zarzutu organ odwoławczy podkreślił, iż to na skarżącej, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym - na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Skarżąca nie zgłosiła się do lekarza, ani na badanie, ani szczepienie dziecka, zatem zdaniem organu odwoławczego słuszne było działanie PWIS polegające na wydaniu postanowienia, którym nałożył na skarżącą obowiązek wykonania szczepień u małoletniego dziecka. Również zarzuty naruszenia art. 33 pkt 9 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, podważając zasadność prowadzenia egzekucji przez PWIS w [...] na mocy porozumienia zawartego z Wojewodą [...], organ odwoławczy uznał za chybiony. Zdaniem organu odwoławczego zarzut ten nie podlegał kontroli w toku niniejszego postępowania. Minister Zdrowia podkreślił jednak, że na podstawie art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, Wojewoda może powierzyć prowadzenie w jego imieniu spraw z zakresu obowiązku szczepień u ludzi Wojewódzkim Inspektorom Sanitarnym - jako organom rządowych administracji zespolonych w województwach (państwowych jednostek organizacyjnych w województwach). Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie zastrzega przy tym, jakiego szczebla ma to być państwowa jednostka organizacyjna, komu ma podlegać, ani jak ma być usytuowana w strukturze administracji publicznej. Z tego względu – jak ocenił Minister Zdrowia – brak było podstaw do uznania, że Wojewoda nie może przekazywać Wojewódzkiemu Inspektorowi w drodze porozumienia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym na terenie województwa, dotyczących poddania osób małoletnich obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Postanowienie wydane w toku postępowania egzekucyjnego przez Wojewódzkiego Inspektora jest nadal w istocie postanowieniem Wojewody jako organu egzekucyjnego, w imieniu którego działa upoważniony organ. Dodatkowo, jeżeli takie porozumienie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 20 ust. 2 ww. ustawy, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia, aby nie mogło ono być stosowane. Zdaniem organu odwoławczego, nie można także stwierdzić zarzuconego przez Skarżącą naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. - dotyczącego braku w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego nałożenia grzywny na skarżącą. Jak wskazał organ odwoławczy skarżąca była informowana o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, celem przymuszenia do wykonania ww. obowiązku. Powyższe okoliczności zostały wzięte pod uwagę przy wydaniu postanowienia przez PWIS. Jak ocenił organ odwoławczy akta sprawy jednoznacznie wskazują na fakt, iż skarżąca nie wykonała u dziecka obowiązkowych szczepień, jak również wcześniej nie wykonała badania kwalifikacyjnego, co wskazuje wyłącznie na uchylanie się od obowiązku szczepienia dziecka. Minister Zdrowia celem uszczegółowienia podkreślił również, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. W przypadku postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym, zgodnie z art. 28 u.p.e.a. we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, to wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązanego tego obowiązku. Zastosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej jest istotne w sprawie, gdyż nałożona na zobowiązanych grzywna nie stanowi jakiejkolwiek kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka. Organ odwoławczy podkreślił, iż wymierzona grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Skargę na postanowienie Ministra Zdrowia wniosła J. W.. Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenie następujących przepisów:
- art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w dniu [...] stycznia 2014 r.
- art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2014 r. nie podlegał egzekucji administracyjnej,
- art. 156 § 1 pkt. 5 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia dotkniętego wadą powodującą jego nieważność z powodu jego niewykonalności,
- art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia,
- art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie istotnego dla sprawy faktu w postaci przyczyny dla której szczepienie nie zostało wykonane
- art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań
Mając na względzie powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] i utrzymującego go w mocy postanowienia Ministra Zdrowia w całości, jako naruszających prawo. Skarżąca wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), uchyla je lub stwierdza jego nieważność.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia - stosownie do dyspozycji powołanych przepisów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Zdrowia z [...] lipca 2019 r., znak: [...] w pkt. 1 uchylające postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego działającego w imieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] numer: [...] w części, tj. w zakresie zobowiązania J. W. do uiszczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości 80 złotych za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, w pkt. 2 zobowiązujące J. W. do uiszczenia opłaty w wysokości 68 złotych tytułem opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny oraz w pkt. 3 w pozostałym zakresie utrzymujące w mocy postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego działającego w imieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] numer: [...]. Podstawę prawną tych orzeczeń stanowi art. 119 u.p.e.a. Stosownie do powyższego przepisu grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wysokość grzywny w celu przymuszenia, w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku, reguluje art. 121 u.p.e.a. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, które powinno zawierać wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub w wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze (art. 122 omawianej ustawy). Równocześnie zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego - art. 33 i 34 u.p.e.a., a także prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 3). Dodać również należy, że grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 12b u.p.e.a.), znajdujący zastosowanie w sytuacjach określonych w wymienionym powyżej art. 119, wówczas gdy egzekucja dotyczy wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Opisana wyżej sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Obowiązku szczepienia dziecka nie może bowiem wykonać inna osoba, poza tą której ten obowiązek dotyczy. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca sprawuje opiekę nad małoletnim dzieckiem, a więc spoczywa na niej odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r. poz. 1318 i 1524). Jednocześnie wskazać trzeba, że z akt sprawy wynika, że skarżąca nie poddała małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego tytułem wykonawczym z [...] stycznia 2014 r., numer: [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Wobec niewykonania opisanego obowiązku, zasadnie organ egzekucyjny zastosował wskazany środek egzekucyjny. W ocenie Sądu, wydając postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia Minister Zdrowia nie naruszył omawianych przepisów u.p.e.a. i prawidłowo przyjął, że egzekucja (w kontekście art. 29 u.p.e.a.) jest dopuszczalna. Postanowienie tego organu zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym uzasadnienie rozstrzygnięcia, a wysokość orzeczonej przez wojewodę grzywny, nie przekracza kwoty określonej w art. 121 § 2 powyższej ustawy. Oprócz tego została ona uzasadniona zasadą celowości i skuteczności podjętych działań. Sąd stwierdza bowiem, że grzywna musi stanowić pewne zagrożenie finansowe, bo tylko w takiej sytuacji spełni swoją rolę i zmotywuje do wykonania zobowiązania. Jak wynika z postanowień wydanych w sprawie, właśnie tym kierowały się organy orzekając o zastosowaniu grzywny jako środka egzekucyjnego. W tym też kontekście Sąd nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze należy wskazać, że realizację obowiązku szczepień ochronnych konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Jednakże treści powyższych przepisów nie można wykładać tak, że badanie kwalifikacyjne jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Równocześnie należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast, stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów. Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych. W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 omawianego rozporządzenia Ministra Zdrowia. Skoro więc obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy, to nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym, wydawanym na podstawie ustawy, zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia. Ponadto Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego dziecka. Sąd raz jeszcze wskazuje, że obowiązek ten wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób nienaruszający zasad wyrażonych w przywołanych w skardze przepisach k.p.a. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono bezspornie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., organy w sposób niebudzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. przez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, Sąd wskazuje, że naruszenie ww. przepisu oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Przy czym na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyroki NSA z 11 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1142/11, z 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1490/11). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby organ II instancji uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś organ I instancji informował skarżącą o konieczności wykonania szczepień u małoletniego dziecka, pod rygorem zastosowania środków egzekucyjnych. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło