VII SA/Wa 2196/12

Maciej Majewski referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy W. Sp. z o.o. we F. w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. we F. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić W. Sp. z o.o. we F. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął razem ze skargą na formularzu PPPr wniosek W. Sp. z o.o. we F. o przyznanie prawa pomocy. Strona we wniosku na formularzu PPPr nie wskazała o jaki rodzaj pomocy wnosi, jednakże z treści skargi wynika, że wniosek dotyczy zwolnienia od opłaty sądowej od skargi (wpis sądowy), stad przyjęto, że wniosek został złożony w tym zakresie. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż W. Sp. z o.o. we F. prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w zakresie handlu hurtowego i detalicznego wyrobami spożywczymi (garmażeria, ciasta), posiada stacje benzynowe, wskazała, jednak, że koncesja na obrót paliwami wygasła. Spółka prowadzi także restaurację "S." we F.. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że prowadzi bardzo ograniczoną działalność po wygaśnięciu koncesji na handel paliwami, generuje straty, ma wielomilionowe zadłużenie, nie posiada żadnych środków pieniężnych, nieruchomości spółki są objęte egzekucją komornika. Wysokość kapitału zakładowego majątku lub środków finansowych to 2 480 000 zł., wartość środków trwałych wnioskodawcy to 1 961465,66 zł. Za ostatni rok spółka poniosła stratę w wysokości 480 846,77 zł. Wskazała, że ma zamknięty rachunek bankowy. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 2 października br. spółka została zobowiązana do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - podania o jaki rodzaj pomocy Spółka wnosi (pkt 4 formularza PPPr nie został wypełniony), - podania ilu pracowników zatrudnia Spółka z wyszczególnieniem ilu na stacjach benzynowych oraz w restauracji "S.", - wskazania czy w ww. restauracji prowadzone są poczęstunki i przyjęcia okolicznościowe (także weselne) – jeśli tak należało wskazać z jaką częstotliwością oraz usługi cateringowe oraz produkowane wyroby garmażeryjne, należalo również wskazać cennik powyższych usług, - wskazania czy na stacjach benzynowych Spółki prowadzone są spożywcze sklepy całodobowe, - nadesłania dokumentu (lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem) potwierdzającego zaprzestanie handlu paliwami (wygaśnięcia koncesji), - nadesłania dokumentów (lub kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem) potwierdzających prowadzenie egzekucji komorniczej przeciwko Spółce, - nadesłania wyciągu (ew. kopii) z księgi rachunkowej spółki za ostatni rok obrotowy wskazujące na poniesioną stratę wykazaną w formularzu PPF, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku (rachunków) bankowego Spółki za ostatnie 3 miesiące. Zakreślono termin 7 dni na wykonanie niniejszego zarządzenia. Spółka nie ustosunkowała się do ww. zarządzenia. W sprawie zważono, co następuje. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym (pkt 1) może być przyznane, w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym (pkt 2) - gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od wpisu sądowego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba (prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Dodać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób i instytucji, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić w całości lub w części kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób i instytucji toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu np. z 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Spółka jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą nastawioną na zysk i mając zapewnioną w ustawie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność spółki byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że spółka prowadzi działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Ze złożonego wniosku wynika, że W. Sp. z o.o. we F. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego i detalicznego wyrobami spożywczymi (garmażeria, ciasta), posiada stacje benzynowe, wskazała, jednak, że koncesja na obrót paliwami wygasła. Spółka prowadzi także restaurację "S." we F.. Wysokość kapitału zakładowego majątku lub środków finansowych to 2 480 000 zł., Wartość środków trwałych wnioskodawcy to 1 961465,66 zł. Za ostatni rok spółka poniosła stratę w wysokości 480 846,77 zł. Wskazała, że ma zamknięty rachunek bankowy. Wskazać należy, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. W przedmiotowej sprawie spółka W. nie wykazała, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Złożone przez stronę oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a na wezwanie spółka nie przedstawiła żądanych informacji. Jak wyżej zaznaczono, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy. Na marginesie należy wskazać, że jak wynika z treści złożonego wniosku, aktualna wysokość środków trwałych spółki wynosi 1 961465,66 zł. Ponoszenie przez spółkę prawa handlowego straty nie wyklucza obowiązku partycypowania spółki w kosztach postępowania sądowego. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącą spółkę, przy czym w omawianym stanie faktycznym bez znaczenia pozostaje okoliczność, że W. Sp. z o.o. we F. w poprzednim roku poniosła stratę. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). W związku z tym należy stwierdzić, iż W. Sp. z o.o. we F. nie udowodniła, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.