VII SA/Wa 2222/12

WyrokWSA w Warszawie2013-01-31

Skład orzekający: Leszek Kamiński, Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiadującej z terenem wpisanym do rejestru zabytków, który nie został wpisany do rejestru jako 'otoczenie zabytku', posiada interes prawny do udziału w postępowaniu o wpis sąsiedniego terenu do rejestru zabytków?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania, iż skarżący posiada interes prawny do udziału w postępowaniu o wpis nieruchomości do rejestru zabytków, ponieważ jego nieruchomość nie została wpisana do rejestru jako 'otoczenie zabytku' zgodnie z definicją ustawową. Właściciel nieruchomości sąsiadującej, która nie jest formalnie objęta statusem 'otoczenia zabytku', nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu dotyczącym wpisu sąsiedniego terenu do rejestru, a tym samym decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego jako wniesionego przez podmiot nieuprawniony jest zgodna z prawem.
Stan faktyczny
R. B. wniósł odwołanie od decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wpisującej do rejestru zabytków zachodnią część pasa startowego dawnego lotniska. R. B. twierdził, że posiada interes prawny, ponieważ część działki, o zasiedzenie której się ubiega, wchodzi w skład działki wpisanej do rejestru, a także jest właścicielem nieruchomości sąsiednich. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego umorzył postępowanie odwoławcze, uznając R. B. za podmiot nieuprawniony do wniesienia odwołania. R. B. zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących definicji otoczenia zabytku oraz interesu prawnego strony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, art. 127 § 2 i art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zw. dalej k.p.a., oraz art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), zw. dalej u.o.z.o.z. po rozpatrzeniu odwołania R. B., umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], wpisującej do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod nr [...] zachodnią część pasa startowego dawnego lotniska [...] – [...] w granicach nieruchomości położonych w rejonie ulic: [...] i [...] w [...] i oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. ew. nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...] [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ omówił stan faktyczny sprawy i wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod nr [...] zachodnią część pasa startowego dawnego lotniska [...] – [...] opisaną wyżej. Od decyzji odwołanie wniósł, niebiorący udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, R. B. reprezentowany przez adwokata K. L.. W uzasadnieniu, pełnomocnik odwołującego się wskazał, że z wniosku R. B., przy uczestnictwie Politechniki [...] i Skarbu Państwa toczy się przed Sądem Rejonowym dla [...] – [...] w [...] postępowanie o zasiedzenie nieruchomości o powierzchni 3,5581 ha oznaczonej jako działka nr ewid. [...] i części nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] o powierzchni 1,3753 ha, które objęte są księga wieczystą [...]. Przymiot strony w niniejszym postępowaniu wywodzi "z informacji uzyskanej przez odwołującego się", że część działki nr ewid. [...], o powierzchni około 25 m2, będącej przedmiotem postępowania w sprawie zasiedzenia, wchodzi w skład działki nr [...], objętej przedmiotowym postępowaniem. Ponadto odwołujący się stwierdza, że jego interes prawny wynika z faktu, iż jest on "właścicielem" nieruchomości sąsiadujących z terenem wpisanym do rejestru zabytków zaskarżoną decyzją. Organ odwoławczy powiadomił strony o wyznaczeniu terminu zakończenia sprawy na dzień 31 stycznia 2012 r., podjął następnie czynności wyjaśniające, zwracając się do pełnomocnika skarżącego pismem z dnia 12 stycznia 2012 r. o przedłożenie dowodów stwierdzenia ewentualnego zasiedzenia oraz w dniu 20 marca 2012 r. do Sądu o informację, czy orzeczenie już zapadło. Po uzyskaniu informacji w dniu 15 maja 2012 r., iż postępowanie nadal się toczy, dołączono do akt wypisy z ksiąg wieczystych obrazujących na dzień 10 lipca 21012 r. aktualny stan własności nieruchomości, a następnie w dniu [...] lipca 2012 r. Minister umorzył postępowanie odwoławcze. W decyzji tej stwierdzono, że zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu z postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby. Badając istnienie interesu prawnego należy odnieść się do konkretnego przepisu prawa, z którego ten interes prawny można wywodzić. Następnie organ wskazał, że przepis art. 9 ust. 1 u.o.z.o.z. w sposób enumeratywny wymienia podmioty, które mogą zainicjować postępowanie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków. Natomiast przepis ten nie wyklucza z udziału w tym postępowaniu, którego przedmiotem jest wpisanie do rejestru zabytków zabytku nieruchomego, innego podmiotu, który wykaże posiadanie własnego interesu prawnego. Innymi słowy przepis art. 9 nie określa enumeratywnego katalogu stron postępowania o wpis nieruchomości do rejestru zabytków. Należy zatem zastosować art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotną cechą przymiotu strony w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. jest posiadanie własnego indywidualnego interesu prawnego opartego na konkretnym przepisie obowiązującego prawa. Mieć interes prawny, znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami tej osoby. Skarżący takiego przepisu nie wskazał, natomiast na poparcie swoich twierdzeń, przytoczył wyrok z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt II OSK 109/05, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał interes prawny spółdzielni mieszkaniowej w sprawie, której przedmiotem jest wpis do rejestru zabytków obszaru sąsiadującego z nieruchomością, której jest użytkownikiem wieczystym, wywodząc go z art. 27 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, na podstawie którego ochroną prawną objęty był nie tylko sam zabytek, ale i jego otoczenie i bez zezwolenia wojewódzkiego konserwatora nie można było przerabiać, odnawiać, rekonstruować, konserwować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać, rozkopywać ani dokonywać żadnych innych zmian w stosunku do obiektów znajdujących się w sąsiedztwie zabytku. W aktualnym stanie prawnym stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 3 pkt 15, obecnie obowiązującej, u.o.z.o.z., wynika, że "otoczenie" to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków. Z zaskarżonej decyzji, nie wynika aby działki ewid nr [...] i [...], znajdujące się w posiadaniu odwołującego się, w stosunku do których z jego wniosku toczy się postępowanie o zasiedzenie, znajdowały się w tak wyznaczonym "otoczeniu zabytku". Wobec tego skarżący nie podlega ograniczeniom wynikającym z przepisów powyższej ustawy. Tym samym przepisy te nie mogą być podstawą ustalenia interesu prawnego R. B., a więc w sprawie nie może mieć zastosowania pogląd wyrażony przez NSA w cytowanym w odwołaniu wyroku z dnia 5 sierpnia 2005 r. bowiem dotyczył poprzednio obowiązującego stanu prawnego, który obecnie uregulowano w sposób odmienny. Skarżący podnosił też, że jego interes prawny wynika z faktu zasiedzenia bądź samoistnego posiadania części działki nr ewid. [...], o powierzchni około 25 m2, która wchodzi w skład działki nr [...], objętej przedmiotowym postępowaniem wpisanego do rejestru zabytków, jednakże w żaden sposób nie uprawdopodobnił tej okoliczności. Mając na uwadze ustalenia, że prowadzone jest postępowanie w sprawie zasiedzenia działek, niewchodzących w obręb objęty decyzją o wpisie do rejestru zabytków brak jest podstaw do uznania, że odwołującemu, na skutek wydania przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zaskarżonej decyzji przysługują uprawnienia i nałożone zostały obowiązki, wynikające z u.o.z.o.z.. W tej sytuacji, stosownie do przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., konieczne było umorzenie postępowania odwoławczego, jako wniesionego przez podmiot nieuprawniony. Powyższe rozstrzygnięcie jest zgodne z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. (OSP 16/98), zgodnie z którą stwierdzenie przez organ odwoławczy, że osoba nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. złożył R. B., działając przez pełnomocnika adw. K. L., wnosząc o jej uchylenie w całości, uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym: -naruszenie przepisów art. 3 punkt 15 oraz art. 9 ust. 2 u.o.z.o.z. przez przyjęcie, że nieruchomość będąca przedmiotem sądowego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia na rzecz skarżącego R. B. nie znajduje się w ustawowo zdefiniowanym "otoczeniu zabytku," skoro otoczenie to jako teren wokół lub przy zabytku nie zostało wyznaczone w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków, a zatem skarżący R. B. nie podlegał ograniczeniom wynikającym z przepisów powoływanej ustawy, nawet jeżeli zasiadywana przez niego nieruchomość sąsiaduje z pasem startowym będącym zabytkiem. Wbrew temu poglądowi i przywołanej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego definicji - ustawa wprost ingeruje, stwarzając ustawowe zagrożenia dla przysługujących im praw do przedmiotu własności (użytkowania wieczystego), w sytuację prawną właścicieli (użytkowników wieczystych) i posiadaczy nieruchomości stanowiących faktyczne otoczenie zabytku nieruchomego, a jeszcze do rejestru zabytków nie wpisanych, stanowiąc, że otoczenie to z urzędu lub na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym zabytek ten się znajduje, a zatem na wniosek osób trzecich nie mających żadnych uprawnień do tych nieruchomości, może w takim samym trybie, w jakim nastąpił wpis zabytku nieruchomego do rejestru zabytków nieruchomych - także do tego rejestru zostać wpisane. Sytuacja prawna R. B. jako właściciela (zasiadującego posiadacza) nieruchomości po dokonaniu wpisu do rejestru zabytków nieruchomości sąsiedniej ulega bowiem w świetle prawa znaczącej zmianie w ten sposób, że wbrew woli Skarżącego z kolei jego nieruchomość może zostać wpisana do rejestru jako "otoczenie zabytku" i wówczas mogą dotknąć go szczególne ograniczenia i wymogi wynikające z przewidywanych powołaną ustawą szczególnych regulacji w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jak również w decyzjach o warunkach zabudowy; -naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. przez przyjęcie z naruszeniem zasad wykładni systemowej i funkcjonalnej, że skarżący R. B. jako posiadacz (zasiadujący przedmiot posiadania) nie jest stroną postępowania o wpis sąsiedniego do jego nieruchomości zabytku nieruchomego do rejestru zabytków z uwagi na to, że postępowanie, w którym miałby uczestniczyć nie dotyczy wpisu jego nieruchomości do rejestru jako otoczenia tego zabytku. W sytuacji w której, gdyby postępowanie administracyjne toczyło się w przedmiocie wpisu zarówno zabytku jak i jego otoczenia do rejestru, Skarżący miałby tymczasem przymiot strony w tym postępowaniu i mógłby kwestionować zasadność wpisu zabytku jako podstawowej przesłanki wpisu do rejestru jego nieruchomości, gdy w prawdopodobnej sytuacji późniejszego wszczęcia postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru tylko nieruchomości stanowiącej otoczenie wpisanego już zabytku, Skarżący utraci wszelkie zarzuty związane z wadliwością wcześniejszego wpisu zabytku. Dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania administracyjnego : -przepisów art. 6, 7 i 8 k.p.a. i wynikających z nich zasad praworządności, prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do działania organów administracji, które wymagały od Ministra Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego dokonania w niniejszej sprawie takiej wykładni interesu prawnego Skarżącego , aby we obu możliwych prawnie sytuacjach, a mianowicie prowadzenia odrębnego postępowania w sprawie o wpis lotniska [...] – [...] w [...], a następnie odrębnego postępowania w sprawie wpisania do rejestru działki Skarżącego jako otoczenia wpisanego już zabytku oraz w wypadku objęcia jednym postępowaniem administracyjnym obu tych spraw, Skarżącemu przysługiwała ochrona prawna w tych samych granicach i możliwość podnoszenia tych samych zarzutów, także dotyczących zasadności wpisania samego zabytku do rejestru - bez względu na potencjalną możliwość manipulacji ze strony organów administracji ilością prowadzonych postępowań administracyjnych; -naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z przepisu art. 10 k.p.a. przez pozbawienie skarżącego prawa do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów wskutek niezawiadomienia jego pełnomocnika, że postępowanie dowodowe zostało w sprawie zakończone i Minister zamierza wydać zaskarżoną decyzję. Powyższe uchybienie ma charakter kwalifikowany stanowiący przesłankę wznowienia postępowania w oparciu o art. 147 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. -naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z przepisu art. 10 k.p.a. w związku z przepisem art. art. 40 § 1 i 61 § 4 k.p.a. przez zaniechanie wezwania do udziału w sprawie w charakterze strony i to zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, jak również wskutek zaniechania doręczenia zaskarżonej decyzji dzierżawcy zabytku nieruchomego będącego przedmiotem postępowania, w wyniku którego wydana została ona wydana, w osobie Muzeum [...] z siedzibą w [...] przy Al. [...], [...] [...]. Powyższe uchybienie ma charakter kwalifikowany stanowiąc przesłankę wznowienia postępowania w oparciu o przepisy art. 147 w związku z art. 145 § 1 punkt 4 k.p.a. ( strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Dodatkowo w skardze skarżący wskazał, że decyzja od której się odwołuje jest wadliwa merytorycznie, została wadliwie uzasadniona, oraz wydana w wadliwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Nadto wskazał, że posiada także służebność drogi koniecznej biegnącej przez pas startowy, a służącej mu do dojścia i dojazdu do pól uprawnych znajdujących się po obu stronach tego pasa. Ponadto w toku wszczętego przez niego, jeszcze przed wydaniem przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaskarżonej decyzji, R. B. wystąpił przeciwko Politechnice [...] imienia [...] z pozwem o ochronę naruszonego przez nią posiadania. Sprawa zawisła przed Sądem Rejonowym dla [...] [...] do sygnatury akt [...] i w jej trakcie strona pozwana przedstawiła dokument w postaci kserokopii umowy dzierżawy z dnia [...] lutego 2011 r., z którego wynika, iż Muzeum [...] w [...] dzierżawi od Politechniki [...] - od owego czasu - nieruchomości będące przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację merytoryczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga nie jest zasadna. Podniesiono w niej dwie kwestie dotyczące ewentualnego wpływu na interes prawny skarżącego wynikający z decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych zachodniej części pasa startowego lotniska [...]-[...]. W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu Wojewódzkiego decyzję o wpisie do rejestru zabytków wydano na podstawie przepisów u.o.z.o.z. Przepis art. 9 ust. 1 u.o.z.o.z. w sposób enumeratywny wymienia podmioty, które mogą zainicjować postępowanie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków, nie wyklucza on jednak z udziału w tym postępowaniu innego podmiotu, który wykaże posiadanie własnego interesu prawnego. Przy ocenie interesu prawnego będzie miał zatem zastosowanie art. 28 k.p.a. zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Judykatura i piśmiennictwo prawnicze są zgodne co do tego, że o tym, czy interes ma charakter prawny czy faktyczny, stanowi treść obowiązujących przepisów prawa materialnego, w oparciu o które rozstrzygana jest sprawa. Z przepisów wymienionej ustawy wynika, że prawa i obowiązki administracyjnoprawne, jakie powstają po wydaniu ostatecznej decyzji o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru, obciążają właściciela zabytku, użytkownika wieczystego, osobę korzystającą z zabytku pod innym tytułem prawnym wynikającym z ograniczonych praw rzeczowych, czy też zobowiązaniowym (np. dzierżawcę, najemcę części zabytku nieruchomego), a także jednostkę organizacyjną posiadającą nieruchomość w trwałym zarządzie. Prawa tych podmiotów zostają bowiem ograniczone poprzez nałożenie m.in. obowiązku: opieki nad zabytkiem (art. 5), informowania organów ochrony konserwatorskiej o zdarzeniach prawnych i faktycznych dotyczących zabytku (art. 28), udostępnienia zabytku do prowadzenia badań (art. 30 ust. 1 i 2), przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytku (art. 26 i art. 49 ust. 1). W odwołaniu od decyzji organu I instancji, której skarżącemu niedoręczono, złożonym jednak w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a., wywodził on swoją legitymację do udziału w wymienionej sprawie z dwóch tytułów, tj. po pierwsze z faktu, iż część działki nr [...] o powierzchni ok. 25m2 objętej postępowaniem o stwierdzenie zasiedzenia wchodzi w skład działki nr [...] objętej decyzją w sprawie wpisania do rejestru zabytków, co w jego przekonaniu czyni go właścicielem działki nr [...]; po drugie z faktu, iż jako właściciel nieruchomości sąsiednich (co do których prowadzone jest postępowanie w sprawie zasiedzenia), znajdujących się w otoczeniu zabytku ma również przymiot strony. W odniesieniu do twierdzenia pierwszego, ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez Ministra, którym nie można zarzucić wad proceduralnych ani materialnych, nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżący jest właścicielem czy użytkownikiem wieczystym, którejkolwiek z działek objętych kwestionowaną decyzją. Nie zmienia tych ustaleń, a wręcz je potwierdza, postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział I Cywilny z dnia 30 lipca 2012 r., sygn. akt [...], zapadłe po rozstrzygnięciu sprawy w dniu [...] lipca 2012 r. przez Ministra a dołączone przez skarżącego do skargi. Jak wynika z treści ww. postanowienia skarżący zasiedział m.in. podzielone części działek: [...] (powstałą z działki [...]), tj. obecnie działki nr [...], [...] oraz [...], tj. obecnie działka nr [...]. Działki nr [...], [...] i [...], leżące po obu stronach pasa startowego pochodzą więc z działek [...] i [...], które nie były objęte decyzją o wpisie do rejestru i taki stan faktyczny (bez uwzględnienia zasiedzenia) przyjęto w decyzji I instancji. Poza sporem zatem pozostawało, na dzień rozstrzygania przez organy obi instancji, a nie zmieniły tego dołączone przez skarżącego do akt dokumenty, że skarżący nie był i nie jest właścicielem działek objętych przedmiotową decyzją. Również wywodzenie interesu prawnego z faktycznego wykonywania służebności gruntowej dojazdu do pól znajdujących się po obu stronach pasa (skarżący określa to w załączonym do skargi piśmie procesowym posiadaniem służebności), nie daje podstaw do uznania, że skarżący ma interes prawny w sprawie. Służebności tej nie dokumentuje ani umowa, ani wyrok sądu, czy też wpis do księgi wieczystej, nie była też objęta stwierdzeniem jej zasiedzenia. Podstawy żądania skarżącego nie można zatem wywodzić z jego twierdzenia, iż na części nieruchomości, bez tytułu prawnego, wykonuje prawo przejazdu. Skarżący, w odniesieniu do działek objętych wpisem, nie należy zatem do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w art. 9 ustawy, nie będąc właścicielem, użytkownikiem wieczystym, użytkownikiem, najemcą, czy dzierżawcą, a wobec tego nie mając uprawnień strony, nie mógł skutecznie wziąć udziału w postępowaniu w przedmiotowej sprawie. Skarżący zarzuca również naruszenie art. 28 k.p.a. twierdząc, że nastąpiło naruszenie przepisów art. 3 punkt 15 oraz art. 9 ust. 2 u.o.z.o.z. przez przyjęcie, że nieruchomość będąca przedmiotem sądowego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia na rzecz skarżącego R. B. nie znajduje się w ustawowo zdefiniowanym "otoczeniu zabytku," skoro otoczenie to jako teren wokół lub przy zabytku nie zostało wyznaczone w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków. Jak wynika z art. 3 pkt 15 tej ustawy otoczenie to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków. Z decyzji będącej przedmiotem sprawy nie wynika aby działki, które zasiaduje skarżący znajdowały się w tak wyznaczonym "otoczeniu zabytku". Decyzja będąca przedmiotem odwołania nie obejmuje działek należących do skarżącego, nie ma też innej decyzji, któryby odrębnie ustanawiała otoczenie przedmiotowego zabytku. W sprawie nie może też mieć zastosowania pogląd wyrażony przez NSA w cytowanym w skardze wyroku z dnia 5 sierpnia 2005 r. bowiem dotyczył poprzednio obowiązującego stanu prawnego, który obecnie uregulowano w sposób odmienny. Wówczas podstawą uznania za stronę właściciela nieruchomości sąsiadującej z zabytkiem było sformułowanie zawarte w art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, odnoszące się do ewentualnych zmian w stosunku do obiektów znajdujących się w sąsiedztwie zabytku. To dosyć nieprecyzyjne określenie sąsiedztwa zabytku, kontestowane wówczas w orzecznictwie, zastąpiono w u.o.z.o.z. przywołaną wyżej definicją legalną otoczenia zabytku, co stanowi też kompetencyjną granicę działań organów konserwatorskich wobec nieruchomości pozostających w sąsiedztwie zabytku. Inaczej mówiąc nieobjęcie otoczenia zabytku, w tym działek skarżącego decyzją o wpisie do rejestru, nie daje podstaw organom konserwatorskim do ingerowania w sposób wykonywania na nich prawa własności, skarżący zaś nie może się skutecznie domagać udziału w tym postępowaniu. Hipotetyczna zaś (a więc przyszła i niepewna) możliwość wydania takiego aktu o wpisie działek skarżącego jako otoczenia zabytku, co zdaje się wynikać z dążenia skarżącego do uzyskania takiej właśnie interpretacji, nie stanowi dostatecznej podstawy do uznania interesu prawnego w sprawie objętej przedmiotową decyzją. Mogłaby być natomiast podstawą do ewentualnego kwestionowania przez skarżącego, ale dopiero w przypadku wydania odrębnej decyzji o wpisie działek skarżącego jako otoczenia zabytku. Z tytułu wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków na podstawie przepisów ustawy z 23 lipca 2003 r. nie wynikają jednak żadne uprawnienia lub obowiązki dla skarżącego. Dlatego nie można przyjąć, że jego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie. Odnosząc się do innych zarzutów skargi, w świetle poczynionych przez Ministra, a zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń, należy stwierdzić, że nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 6, 7 i 8 k.p.a. skoro nie miało miejsca badanie merytorycznych zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Wbrew twierdzeniom skargi zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) w związku z przepisem art. 40 § 1 i art. 61 § 4 k.p.a. przez zaniechanie wezwania do udziału w sprawie w charakterze strony i to zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji nie okazały się trafne, wobec stwierdzenia braku legitymacji skarżącego do udziału w postępowaniu I instancji. Również zarzut niedoręczenia decyzji o wpisie do rejestru dzierżawcy nie jest uprawniony. Po pierwsze dlatego, że jak powiedziano na wstępie, inne osoby poza właścicielem lub użytkownikiem zabytku mogą wziąć udział w takim postępowaniu o ile wykażą swój indywidualny interes prawny, co oznacza, że od ich woli zależy udział w takim postępowaniu; po drugie tylko te osoby, które legitymując się prawem zależnym i oceniając na podstawie stosunku prawnego łączącego je z właścicielem, potrzebę swojego udziału w sprawie, mogą wziąć udział w postępowaniu. Także zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem odwoławczym (art. 10 k.p.a.) przez pozbawienie skarżącego prawa do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, nie tylko nie miał charakteru kwalifikowanego, ale też naruszenie to nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Ustalenia bowiem poczynione przez organ II instancji obrazowały bowiem jedynie znany skarżącemu istniejący stan rzeczy w zakresie własności oraz prowadzone przez skarżącego postępowanie w sprawie zasiedzenia, nie miały zatem istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ w dacie rozstrzygania przez organ sprawy zarówno przez organ I jak i II instancji stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. W ocenie zaś Sądu Wojewódzkiego, zapadłe po rozstrzygnięciu sprawy i dołączone przez skarżącego postanowienie nie wzmocniły argumentacji skarżącego w zakresie jego praw do działek objętych decyzją o wpisie, ani też nie miały wpływu na zajęte przez Ministra stanowisko, że z tytułu własności nieruchomości sąsiadujących z działkami wpisanymi do rejestru zabytków nie wynika interes prawny legitymujący skarżącego do udziału w sprawie. Z tych powodów podnoszone przez skarżącego argumenty, zbadane przez Sąd Wojewódzki, nie okazały się merytorycznie zasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. .poz. 270, t.j.), Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło