VII SA/Wa 2250/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-27

Skład orzekający: Halina Emilia Święcicka, Joanna Gierak-Podsiadły, Ewa Machlejd

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę budynku inwentarskiego, który został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r., może być wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., czy też należy zastosować przepisy dotychczasowe (Prawo budowlane z 1974 r.) zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.? Czy w przypadku, gdy budynek był wielokrotnie modyfikowany i rozbudowywany, należy rozpatrywać te części oddzielnie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzje nakazujące rozbiórkę całego obiektu, oparte na art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., były wadliwe. Zastosowanie tego przepisu do części budynku, której budowa zakończyła się przed 1 stycznia 1995 r., było błędne. W takich przypadkach należy stosować przepisy dotychczasowe (Prawo budowlane z 1974 r.), zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Sąd wskazał, że poszczególne części zabudowy (główna bryła, zadaszenie, dobudowane pomieszczenie) powinny być rozpatrywane odrębnie, a postępowanie dotyczące obiektu wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. powinno być prowadzone w trybie przepisów z 1974 r., o ile zostanie ustalone, że obiekt ten powstał samowolnie.
Stan faktyczny
Skarżący R. B. i W. B. zaskarżyli decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę budynku inwentarskiego. Budynek ten, według ustaleń organów, był budowany sukcesywnie od ok. 1968 r. do ok. 2000 r. i został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, naruszając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podnieśli, że budynek został zakupiony w latach 80-tych, a samowolą budowlaną jest jedynie zadaszenie i 'myjka dla koni'. Kwestionowali zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektu wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi R. B.i W.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. B. i W. B. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi R. B. i W. B. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] , nr [...] , wydana po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] , nakazującej na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), właścicielowi – R. i W.B. dokonanie całkowitej rozbiórki budynku inwentarskiego o wymiarze rzutu 19,40 m x 7,70 m wraz z zadaszeniem od strony południowej o wymiarze w rzucie 12,85 m x 3,06 m znajdującego się na działce oznaczonej numerem ewid. [...] obręb [...] położonej w miejscowości S.. Wskazanym orzeczeniem z dnia [...] września 2014 r. organ wojewódzki, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Z akt sprawy wynika, iż organ powiatowy, w związku z wnioskiem J. L. przekazanym przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, z urzędu wszczął i prowadził postępowanie administracyjne w sprawie budynku inwentarskiego znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...] obręb [...] położonej w miejscowości S.. Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych dnia 28 listopada 2013 r. ustalił, że na ww. działce znajduje się m. in. wskazany powyżej parterowy budynek inwentarski — tj. stajnia o wymiarze rzutu 19,40 m x 7,70 m, konstrukcji murowanej, ze sklepieniem, z dachem dwuspadowym, krytym eternitem falistym. Wewnątrz budynku istnieją boksy dla koni. Wysokość pomieszczeń wynosi ok. 3,00 m. Od strony południowej budynku istnieje zadaszenie wsparte na pięciu słupach stalowych, o wymiarze rzutu 12,85 m x 3,06 m z dachem jednospadowym, krytym tworzywem sztucznym. Od strony zachodniej budynku istnieje wydzielone jedno pomieszczenie o wymiarze w rzucie 3,30 m x 5,00 m, bez sklepienia, o wysokości ok. 5,00 m, w którego wnętrzu przebywają konie. Pomieszczenie to połączone jest funkcjonalnie i konstrukcyjnie za pomocą nadproża z pozostałą częścią budynku inwentarskiego - stajnią. Prowadząc postępowanie do akt sprawy organ powiatowy włączył także informacje o planie miejscowym obowiązującym na terenie, na którym znajduje się wskazana wyżej działka wraz z opisanym zabudowaniem. W efekcie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w M. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nakazał właścicielom dokonanie całkowitej rozbiórki budynku inwentarskiego o wymiarze rzutu 19,40 m x 7,70 m wraz z zadaszeniem od strony południowej o wymiarze w rzucie 12,85 m x 3,06 m znajdującego się na działce oznaczonej numerem ewid. [...] obręb [...] położonej w miejscowości S.. W uzasadnieniu orzeczenia podał, iż do przedmiotowego obiektu budowlanego, którego budowa trwała sukcesywnie od ok. 1968 r. do ok. 2000 r., zastosowanie będą miały przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. Wskazał też, że właściciel nie posiada żadnej dokumentacji dotyczącej tego obiektu, dokumenty związane z pozwoleniem na budowę dla tego budynku nie zostały również odnalezione w archiwum Urzędu Miasta S.. Stąd też należało przyjąć, iż sprawa dotyczy budynku zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. Przywołując dalej przepisy art. 48 Prawa budowlanego, organ wyjaśnił, iż legalizacja takiego obiektu jest możliwa, ale po spełnieniu łącznie dwóch warunków uregulowanych w ust. 2 art. 48. Konieczne jest stwierdzenie zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W razie stwierdzenia niezgodności w tym zakresie organ obowiązany jest nakazać rozbiórkę. Taka też, jak podał organ, sytuacja wystąpiła w tym przypadku, albowiem przedmiotowy budynek narusza ustalenia obowiązującego planu miejscowego, z którego wynika brak możliwości lokalizowania budynków inwentarskich na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W odwołaniu od wskazanego rozstrzygnięcia organu I instancji, R. i W. B. podnieśli, iż gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami, zakupili w latach 80-tych. Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu zrealizowanego w latach 60-tych jest w ich ocenie krzywdząca. Wskazali, że ich zdaniem samowolę budowlaną stanowi wyłącznie zadaszenie i "myjka dla koni", i wyrażają zgodę na ich dobrowolne rozebranie. Natomiast nie zgodzili się na rozbiórkę obiektu, który jest uwidoczniony w akcie notarialnym. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Wskazał po pierwsze, że przedmiotowego budynku nie można traktować jako obiektu gospodarczego. Należy zakwalifikować go jako obiekt inwentarski. Organ przywołał przy tym § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), zawierającego definicję budynku gospodarczego. Wskazał także, przywołując orzecznictwo, iż budynek gospodarczy może służyć jedynie do przechowywania przedmiotów (a nie zwierząt). Dalej, organ podniósł, iż za samowolę budowlaną uważa się zdarzenie prawne ciągłe, obejmujące rozpoczęcie i kontynuację budowy aż do uzyskania prawem wymaganego zezwolenia lub likwidacji skutków samowoli. Zauważył, iż w niniejszej sprawie występuje ciąg takich zdarzeń dotyczących spornego obiektu budowlanego. Jest prawdopodobne, iż ciąg ten został zapoczątkowany już w ok. 1968 r., kiedy to powstał przedmiotowy budynek, a zakończony ok. 2000 r. (kiedy to wykonano jego zadaszenie). W konsekwencji organ podał, że w sprawie nie znajdował zastosowania art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., a tym samym – przepisy art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Stwierdził przy tym, że jeśli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to w takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania. Powołał się w tym miejscu na wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 782/06, Lex nr 336707. Organ odwoławczy zaznaczył też, iż na realizację budynku inwentarskiego znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...] obręb [...] położonej w miejscowości S. inwestorzy winni uzyskać pozwolenie na budowę. Wskazał, że inwestorzy nie uzyskali wymaganej prawem zgody właściwego organu i samowolnie dokonali budowy budynku. Biorąc pod uwagę ww. ustalenia, organ odwoławczy zgodził się w efekcie z zastosowaniem przez organ powiatowy procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodził się także z oceną organu I instancji co do braku możliwości legalizacji spornej zabudowy, a to z uwagi na zapisy obowiązującego na tym terenie planu miejscowego. Wskazał, że z wypisu i wyrysu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części Miasta S. przesłanego przy piśmie Urzędu Miasta S. z dnia [...] grudnia 2013 r., znak: [...] wynika, że działka nr ewid. [...] w obrębie [...] w S. przy ul. C. położona jest: część północna od ul. C. do rowu melioracyjnego – w terenie oznaczonym symbolem X MN 7, część południowa – od rowu melioracyjnego do ul. B. – w terenie oznaczonym symbolem X MN 8, przeznaczonym w obu przypadkach pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Dla terenów MN dopuszcza się: 1. lokalizację usług podstawowych, jako pomieszczeń w budynkach mieszkalnych pod warunkiem, że ich powierzchnia nie przekroczy 30% powierzchni całkowitej budynku, 2. lokalizowanie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, zgodnie z ustaleniami dla jednostek strukturalnych, wyznaczonych na rysunku planu miejscowego i przestrzeganiem wszystkich ustaleń niniejszej uchwały dotyczących zabudowy, 3. lokalizowanie stałych budynków gospodarczych i garaży, pod warunkiem dostosowania ich usytuowania do istniejącego drzewostanu i ukształtowania terenu przy zachowaniu wszystkich innych ustaleń planu, dotyczących zabudowy (nie więcej niż jeden obiekt o powierzchni do 50 m² w obrębie działki). W konsekwencji organ wojewódzki uznał, że przedmiotowy obiekt narusza ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że działka nr ewid. [...] nie jest przewidziana pod zabudowę budynków inwentarskich, a tylko pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Wskazał też, że nawet w przypadku przywrócenia sposobu użytkowania przedmiotowego budynku na cele gospodarcze, również nie byłaby możliwa legalizacja tego obiektu, z uwagi na zapisy planu miejscowego dopuszczające sytuowanie budynków gospodarczych ale o powierzchni nie przekraczającej 50 m², nadto - ich liczba na działce jest ograniczona tylko do jednego, a to także nie byłoby w tym przypadku zachowane. W skardze do Sądu na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., skarżący - R. B. i W. B.i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zrzucili: 1. rażącą obrazę art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, poprzez oczywiście błędne przyjęcie, że na terenie objętym działką o nr ewidencyjnym [...] obręb [...] w miejscowości S. obowiązuje zakaz wznoszenia wszelkich obiektów inwentarskich; 2. rażącą obrazę art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie; 3. naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. i prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), bowiem organ nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż organ na gruncie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. wyprowadził błędny wniosek, że do oceny stanów przeszłych w zakresie naruszenia prawa, należy stosować przepisy obecnie obowiązujące. Podnieśli przy tym, że w toku postępowania ustalono, iż przedmiotowy budynek został wybudowany bez pozwolenia na budowę ok. 1968 r., a w latach 1995-2000 został poddany konserwacji i remontowi. Wskazali w efekcie, że sprawa winna toczyć się z uwzględnieniem ww. regulacji prawnej, a zatem – winna być prowadzona w oparciu o przepisy art. 37 – art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wskazać trzeba, iż Sąd kontrolował decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję organu powiatowego nakazującą skarżącym jako właścicielom dokonanie całkowitej rozbiórki budynku inwentarskiego o wymiarze rzutu 19,40 m x 7,70 m wraz z zadaszeniem od strony południowej o wymiarze rzutu 12,85 m x 3,06 m, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...] obręb [...] położonej w miejscowości S.. Podstawę materialnoprawną tych decyzji stanowił przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Orzekając w ten sposób organy obu instancji przyjęły, że sprawa dotyczy obiektu zrealizowanego na przestrzeni lat i zakończonego w 2000 r. Przyjęły też, że obiekt ten zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej, albowiem nie odnaleziono dokumentów dotyczących przedmiotowego budynku. Przyjęły w efekcie, że sprawa winna być prowadzona co do całości obiektu w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Analizując akta sprawy Sąd uznał, iż powyższe stwierdzenia, oparte na wadliwej ocenie sprawy w kontekście art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. i skutkujące wydaniem decyzji na podstawie art. 48 ust. 1 tej ustawy, nie mogą zostać zaakceptowane. Rozwijając tę ocenę dostrzec należy, że sprawa dotyczyła budynku inwentarskiego. Zgodnie z oświadczeniem właściciela zawartym w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 28 listopada 2013 r., przedmiotowy budynek wraz z nieruchomością został zakupiony przez niego w 1988 r. Stanowił wówczas budynek gospodarczy. W 1995 r. został przekwalifikowany na budynek inwentarski (a więc zmieniono jego sposób użytkowania). Wówczas też, tj. w 1995 r., od strony południowej dobudowano do niego zadaszenie, a w 2000 r. od strony zachodniej – dodatkowe pomieszczenie. Właściciel obiektu podał również, że zgodnie z posiadaną przez niego wiedzą, przedmiotowy budynek został wybudowany ok. 1968 r. Z powyższego wynika zatem, iż sporna zabudowa (o wymiarach w rzucie 16,10 m x 7,70 m - zgodnie ze szkicem sytuacyjnym załączonym do protokołu z ww. czynności kontrolnych) powstała przed 1 stycznia 1995 r. Po tej dacie dobudowano do tego obiektu zadaszenie o wymiarach w rzucie 12,85 m x 3,06 m oraz pomieszczenie – 3,30 m x 5,00 m. Dodać należy, iż materiał dowodowy nie wskazuje na to, aby prace prowadzone przez obecnych właścicieli po 1995 r. obejmowały zasadniczą bryłę budynku, zakupioną przez nich w 1988 r. A skoro tak, to nie można było przyjąć, iż sprawa dotyczy samowoli budowlanej mającej miejsce na przestrzeni lat, począwszy od ok. 1968 r., i zakończonej pod rządami obecnie obowiązującej ustawy. Należało wyodrębnić do oddzielnego postępowania obiekt zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r. i prowadzić wobec niego postępowanie w odpowiednim trybie, ustalonym z uwzględnieniem treści art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Należało przy tym przede wszystkim wyjaśnić, czy obiekt ten (o wymiarach rzutu 16,10 m x 7,70 m), został zrealizowany nielegalnie. Bezspornie jego realizacja wymagała zgody właściwego organu, ale samo stwierdzenie, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących tego obiektu jeszcze nie oznacza, iż został on zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Przypomnieć przy tym trzeba, iż zgodnie z brzmieniem ww. art. 103 ust. 2, art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego wynika więc, że odnosi się on do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1995 r.), które to wypełniały hipotezę art. 48 tej ustawy. Jest to bowiem przepis o charakterze intertemporalnym, odnoszący się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., nie zaś art. 48 obecnie obowiązującej ustawy. Innymi słowy, przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. odnosi się do sytuacji, gdy obiekt był budowany bez wymaganego pozwolenia przed dniem 1 stycznia 1995 r. (tj. jeżeli samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 tej ustawy dopuszczono się przed dniem 1 stycznia 1995 r.), i zakończenie budowy obiektu nastąpiło również przed tą datą. Z akt niniejszej sprawy wynika, że obejmuje ona m. in. obiekt zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r., zakupiony przez skarżących w 1988 r. (właściciel powoływał się w postępowaniu na akt notarialny z tej daty, w którym to obiekt ten miał zostać wymieniony). Wprawdzie w sposób bezsporny nie ustalono, czy powstał on samowolnie, czy też nie, ale z pewnością do tego obiektu nie mógł mieć zastosowania tryb uregulowany w art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w sytuacji, gdy został on zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r. Dostrzec przy tym trzeba, że zgodnie z oświadczeniem właściciela, po 1 stycznia 1995 r. doszło do zmiany sposobu użytkowania tego obiektu, z budynku gospodarczego na inwentarski. Niemniej sama ta okoliczności nie wypełnia jeszcze dyspozycji art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., a tym samym art. 103 ust. 2, albowiem objęta jest innymi przepisami wskazanej ustawy. W konsekwencji Sąd uznał, że decyzje wydane w sprawie zapadły z naruszeniem art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez wadliwe jego zastosowanie do całości przedmiotowego obiektu. Zdaniem Sądu, decyzje te opierają się na błędnym przekonaniu organów o konieczności prowadzenia jednego postępowania w trybie uregulowanym w ww. art. 48 obecnie obowiązującej ustawy w sytuacji, gdy sporna zabudowa składa się z trzech części, z których zasadnicza – stanowiąca główną bryłę budynku (zakupiona przez skarżących w 1988 r., czego nikt nie kwestionuje), powstała przed 1 stycznia 1995 r. Na poparcie swego stanowiska organ II instancji wskazał na wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 782/06 (Lex nr 336707). Nie dostrzegł jednak, iż stan faktyczny niniejszej sprawy w sposób zasadniczy różni się od tej, w jakiej orzekał Sąd Naczelny. Sprawa rozpoznawana przez NSA dotyczyła bowiem dwóch samowoli budowlanych na przestrzeni lat, pierwsza dokonana przez 1 stycznia 1995 r., a druga – po tej dacie. Przy czym -co istotne- druga samowola poprzez generalne przebudowanie obiektu, zlikwidowała pierwszą. Dlatego też, orzekając w takim stanie sprawy, NSA przyjął, iż nie ma zastosowania przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., a konieczne jest zastosowanie art. 48 tej ustawy (a więc – przepisu obowiązującego w dacie popełniania drugiej i widocznej samowoli budowlanej). Taka zaś sytuacja faktyczna nie miała miejsca w niniejszej sprawie, w której to wprawdzie mogło dojść (bo tego bezspornie nie ustalono) do kilku samowoli budowlanych, niemniej żadna z nich nie spowodowała zlikwidowania wcześniejszej, bo każda z nich dotyczyła innej części zabudowy, możliwej nadal do wyodrębnienia (tj. głównej bryły budynku, zadaszenia i dobudowanego pomieszczenia). A skoro tak, to przynajmniej ta z nich, która została zrealizowana przed 1 stycznia 1995 r., wymagała uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Odrębnie zaś należało potraktować realizację zadaszenia budynku i dobudowanego do niego pomieszczenia, dokonując również oddzielnych kwalifikacji tych inwestycji i oddzielnie badając je w kontekście zgodności z przepisami, w tym – prawa miejscowego. Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż decyzje nakazujące rozbiórkę całości obiektu o wymiarze rzutu 19,40 m x 7,70 m wraz zadaszeniem na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (a to z uwagi na niezgodność inwestycji z obowiązującym planem miejscowym), są wadliwe, bo oparte na błędnej wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. prowadzącej do wadliwego zastosowania art. 48 ust. 1 tej ustawy, i jako takie nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Orzekając ponownie w sprawie, organ powiatowy winien uwzględnić powyższe uwagi Sądu. Winien więc wyodrębnić do oddzielnego postępowania sprawę dotycząca podstawowej bryły budynku inwentarskiego, którego realizacja, jak sam wskazał (powołują się na wypis z rejestru gruntów), zakończyła się w 1975 r. Odnoście tej części zabudowy (o wymiarze rzutu 16,10 m x 7,70 m) winien prowadzić postępowanie w trybie art. 37-42 Prawa budowlanego z 1974 r., niemniej tylko w sytuacji, gdy w toku postępowania ustali, że obiekt zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej. W przypadku prowadzenia postępowania w oparciu o art. 37, analizując przesłankę z ust. 1 pkt 1 tego artykułu, organ ten winien zbadać przeznaczenie terenu, na którym położony jest obiekt będący przedmiotem postępowania, według przepisów o planowaniu przestrzennym, w tym - przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązujących w dacie rozstrzygania, z tym że winien uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy (v. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, Lex nr 1402021). Jak wskazał bowiem NSA w wyroku z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2721/11 (Lex nr 1328866), a stanowisko to Sąd orzekając w niniejszej sprawie w pełni podziela, dla ziszczenia się orzeczenia nakazu rozbiórki, koniecznym jest ustalenie, że zrealizowana inwestycja naruszała i to w sposób wskazany w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., postanowienia planu obowiązującego w dacie realizacji przedmiotowego obiektu. Odrębnie natomiast organ winien zająć się kwestią zadaszenia i dobudowanego do budynku głównego pomieszczenia, dokonując (na co jeszcze raz warto zwrócić uwagę) odrębnych ich kwalifikacji w kontekście przepisów Prawa budowlanego i odrębnej oceny w kontekście warunków wymienionych w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., od których to ustawodawca uzależnił uruchomienie procedury legalizacyjnej. Z tych też przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło