VII SA/Wa 2273/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu r. pr. P. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 24 lipca 2018 r. o przyznaniu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem pierwszej instancji kwoty 240 zł oraz kwoty 55,20 zł, stanowiącej 23% podatku od towarów i usług, łącznie kwoty 295,20 zł w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej postanawia: 1. zmienić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem pierwszej instancji kwotę 2 400 zł oraz kwotę 552 zł, stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, łącznie kwotę: 2 952 zł. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r. przyznano K. W. ("skarżąca") prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego oraz od wpisu od skargi kasacyjnej oraz poprzez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła jako pełnomocnika skarżącej r. pr. P. W. ("wnioskodawca"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2273/16, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Pismami: z dnia [...] stycznia 2017 r. (uzupełnienie skargi) oraz z dnia [...] kwietnia 2018 r. ww. pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem pierwszej instancji kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł, stanowiącej 23% podatku od towarów i usług, łącznie kwotę 295,20 zł. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, wskazując, że przyjęto w nim błędną podstawę ustalenia wysokości należnego pełnomocnikowi. Wnioskodawca wskazał, że w sprawie przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, tj. nałożona na skarżącą opłata legalizacyjna w wysokości 25 000 zł. Oznacza to, że opłata należna mu w sprawie powinna zostać ustalona w oparciu o § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805, "Rozporządzenie"), a nie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c tego Rozporządzenia, i powinna wynosić 2 400 zł plus VAT, tj. 2 952 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Ponadto, ustanowiony w art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 ze zm.) obowiązek ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu przez Skarb Państwa dotyczy pomocy "udzielonej", a więc powstaje w przypadku podjęcia przez radcę prawnego czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12, LEX nr 1 221 331, czy też z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, LEX nr 1 011 762). W związku z powyższym, przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia ze środków publicznych powinna poprzedzać ocena, czy działania, które pełnomocnik podjął w sprawie, stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i chroniącą interes strony, pomoc prawną. Artykuł 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13, LEX nr 1 452 190). W niniejszej sprawie, rozpoznając złożony wniosek, referendarz sądowy słusznie uznał, że były podstawy do przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W sprawie doszło do faktycznego udzielenia skarżącej pomocy prawnej, jednak rozstrzygnięcie referendarza oparto na nieprawidłowej podstawie prawnej, a w konsekwencji –przyznano niższą kwotę wynagrodzenia. W sprawie przedmiotem postępowania była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 25 000 zł. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a opłaty maksymalne stanowią – w postępowaniu przed sądami administracyjnym, pierwszej instancji, w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8 tego Rozporządzenia. Na podstawie tego przepisu można ustalić, że opłaty maksymalne przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10 000 zł, ale do 50 000 zł wynoszą 4 800 zł. Z kolei na podstawie § 4 ust. 1 Rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2–4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Jak słusznie wskazał referendarz w zaskarżonym postanowieniu, ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż wskazana w ust. 1 tego przepisu, ale nieprzekraczającej opłaty maksymalnej, następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz jego wkładu pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie etc. (§ 4 ust. 2 Rozporządzenia). W niniejszej sprawie oznacza to opłatę ustaloną w wysokości 2 400 zł. W sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, opłaty te Sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 2 Rozporządzenia). Dokonując oceny pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w dniu [...] grudnia 2016 r. stawił się on w sądzie celem zapoznania się z aktami, a w dniu [...] lutego 2017 r. nadał pismo z dnia [...] stycznia 2017 r., stanowiące uzupełnienie skargi, sporządzonej osobiście przez skarżącą. Ponadto, należy wskazać, że ze względu na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, pełnomocnik nie był zobowiązany do stawiennictwa w Sądzie, jak ma to miejsce w przypadku, gdy sprawa rozpoznawana jest na posiedzeniu jawnym. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że pełnomocnikowi należy przyznać opłatę w wysokości 2 400 zł podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania, na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 4 ust. 1 Rozporządzenia. W ocenie Sądu przyznana kwota uwzględnia realny nakład pracy pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu sądowym. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 w zw. z art. 250 § 2 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.