VII SA/Wa 2285/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 maja 2021 r. sprawy ze skargi J.H. i Z.H. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. znak [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] października 2020 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia J i Z H – utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2020 r. [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z [...] grudnia 2011 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] października 2011 r. [...] stwierdzającą brak podstaw do wydania decyzji w trybie art. 50 i 51 Prawo budowlane odnośnie budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] (dz. nr [...]). Organ podkreślił, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznych, w którym muszą być spełnione formalne podstawy wznowienia tj. czy wniosek pochodzi od strony, czy strona wskazała przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 k.p.a., 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a. oraz czy żądanie wniosła z zachowaniem terminu. Tylko w przypadku spełnienia ww. przesłanek, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie prowadzi postępowanie co do istoty sprawy. W tej sprawie –zdaniem organu - nie zostały spełnione powyższe wymogi. Z akt sprawy wynika, że PINB decyzją z [...] października 2011 r. stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 50 i 51 Prawo budowlane. [...] WINB decyzją z [...] grudnia 2011 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 101/12 oddalił skargę J H na ww. decyzję. Pismem z [...] czerwca 2019 r. skarżący wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] grudnia 2011 r. wskazując, że dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności są fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.) w tym rażąco naruszono Prawo budowlane - komin spalinowy zbudowano na ścianie szczytowej styropianowej budynku stron, bez oddzielenia ppoż, strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) w tym w kontroli spornego obiektu, decyzję wydano bez wymaganego stanowiska organu; oraz w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.) "orzeczenie prawdziwe Sądu WSA to 20.05.2008 r., i NSA 15.09.2009 r. zostały uchylone 2 decyzje pozwolenia na budowę wraz z projektem budowlanym (...)". Jako datę wystąpienia ww. przesłanek strony wskazały początek czerwca 2019 r., bo wówczas konsultowały się z architektem, który wskazał na liczne naruszenia. Powołując się na art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. organ wskazał terminy, w których składa się podanie o wznowienie postępowania oraz stwierdził, że zachowania terminu skarżący nie potwierdzili żadnym dowodem. Z akt sprawy wynika, że decyzja z [...] grudnia 2011 r. została im doręczona 23 i 27 grudnia 2011 r. (ZPO). Kończąc organ podkreślił, że kwestie merytoryczne dotyczące nieprawidłowego usytuowania budynku zawarte w zażaleniu nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu, które dotyczy odmowy wznowienia postępowania. Skargę na powyższą decyzję złożyli J H i Z H przedstawiając argumenty dotyczące m. in wadliwości decyzji [...] WINB z [...] grudnia 2011 r. Jednocześnie wnieśli o stwierdzenia nieważności tej decyzji wobec braku podstaw do zastosowania art. 50 i 51 Prawa budowlanego odnośnie budowy budynku mieszkalno-usługowego w ostrej granicy działki nr [...] z istotnym naruszeniem działki skarżących nr [...] Podnieśli również, że nie zweryfikowano, czy budynek odpowiada przepisom prawa w rzeczywistości danych z projektu, co potwierdza PINB w [...] – odbiega od stanu rzeczywistego. Dalej poddali w wątpliwość ustalenia organów, w tym niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Skarżący zarzucili ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego tj. art. 35 i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jako, że skarżący są stroną postępowania, a nie zapewniono im należytej ochrony przed skutkami inwestycji - z art. 3 ust. 2a i pkt 20 Prawa budowlanego, oraz w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. co obligowało organ do zbadania zgodności inwestycji z miejscowym planem. W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a., wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2011 r., bowiem jest ona niezgodna z prawem materialnym i procesowym wg stanu faktycznego i prawnego w dacie wydania decyzji. Wskazali również na naruszenie art. 64 Konstytucji RP, prawa własności i art. 140 kc i 144 kc. oraz art. 63 ust 2 ustawy z 27 marca 2013 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U 2012, poz. 647) i 36 a ust. 5 Prawa budowlanego, domagając się rozstrzygnięcia skargi w oparciu o art. 50, art. 51 Prawa budowlanego i doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, warunków planu zagospodarowania przestrzennego karty - A15MU § 29 planu. Kończąc wnieśli o uchylenie, oraz stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga została oddalona. Na wstępie należy podkreślić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest postepowaniem nadzwyczajnym, które daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Warunkiem wznowienia postępowania jest wystąpienie jednej z wymienionych przesłanek z art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. Uregulowana w k.p.a. procedura wznowienia postępowania przebiega dwuetapowo. Pierwszy etap polega na zbadaniu, czy podanie o wznowienie dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną, czy wskazuje podstawy wznowieniowe oraz czy zostało złożone w terminie, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Wyłącznie kumulatywne spełnienie tych przesłanek warunkuje dopuszczalność wznowienia postępowania, co następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). Takie postanowienie stanowi natomiast podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ drugiego etapu postępowania, w ramach którego badane są przyczyny wznowienia oraz sprawa rozstrzygana jest co do istoty (art. 149 § 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast stosownie do § 2 tego artykułu termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że ciężar dowodu zachowania wyżej wymienionych terminów wymienionych spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia. Przyjmuje się, że strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ ma zaś obowiązek dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1661/17, LEX nr 2481414). Oznacza to, że to strona musi wykazać, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Jednakże organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności. Organ administracji jest bowiem obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godząc w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok WSA w Opolu z 24 listopada 2015 r., II SA/Op 423/15, LEX nr 1946935). Z powołanych przepisów wynika zatem, że terminy do złożenia podania o wznowienie postepowania są zróżnicowane w zależności od podstawy wznowienia, co oznacza, że w przypadku oparcia wniosku na kilku podstawach, termin do złożenia podania liczy się odrębnie dla każdej z przesłanek (por. wyrok WSA w Łodzi z 25.07.2019 r., sygn. akt II SA/Łd 992/18, LEX nr 2717633) W tej sprawie wnioskodawcy, jako podstawy wznowienia postępowania wskazali art. 145 § 1 pkt 1, 6, 8 oraz 4 k.p.a. (pismo z dnia [...] sierpnia 2019r. uzupełniające wniosek o wznowienie o wznowienie postępowania). Jako dzień, w którym dowiedzieli się o podstawach do wznowienia oraz o decyzji wskazali początek czerwca 2019 r., kiedy to konsultowali się z architektem, który wskazał (np. przekroczenie linii zabudowy dachu, brak dylatacji, przekroczenie linii zabudowy.). Niemniej skarżący nie wykazali, że właśnie w tej dacie powzięli wiadomość o istnieniu podstaw wznowienia to jest, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, że nie brali udziału w postępowaniu bez własnej winy, jak i decyzję wydano bez wymaganego stanowiska organu; oraz w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Przeczy temu przede wszystkim fakt, że decyzja ostateczna z dnia [...] grudnia 2011 r. została im doręczona w dniach 23 i 27 grudnia 2011 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto, powyższa decyzja ostateczna była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 101/12 oddalił skargę J H na ww. decyzję (skarga Z H została odrzucona). Wskazane we wniosku o wznowienie okoliczności – jak wynika z uzasadnienia powołanego wyroku - były podnoszone w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w ww. sprawie. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją skarżący złożyli natomiast w dniu [...] czerwca 2019 r. Słuszne było zatem stanowisko organów, że wnioskodawcy nie dochowali terminu na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania. Jak to już zostało wyżej wskazane, w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wznowienia postępowania z uwagi na złożenie wniosku po terminie organ kończy na tym etapie postępowanie w sprawie wznowienia wydaniem - na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. -postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia - skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).