VII SA/Wa 2295/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-18
Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Włodzimierz Kowalczyk, Iwona Szymanowicz – Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć karę pieniężną nałożoną na podstawie przepisów Prawa budowlanego, stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące umorzenia zaległości podatkowych, w sytuacji gdy strona wykaże ważny interes podatnika lub interes publiczny?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może umorzyć karę pieniężną nałożoną na podstawie przepisów Prawa budowlanego, stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, jeśli zaistnieją przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy, ale musi być poprzedzona wnikliwym postępowaniem dowodowo-wyjaśniającym i wszechstronną oceną materiału dowodowego. Sądowa kontrola takiej decyzji ogranicza się do badania legalności postępowania i poprawności oceny stanu faktycznego, nie wkraczając w zakres uznania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący W. P. został prawomocnie ukarany karą pieniężną w wysokości 10.000 zł za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego. Zwrócił się do organów o umorzenie kary ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Organ I instancji odmówił umorzenia, organ II instancji (Minister Finansów) uchylił decyzję organu I instancji i umorzył karę w części do wysokości 5.000 zł. Skarżący złożył skargę do WSA, domagając się umorzenia kary w całości. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (spr.), Protokolant spec. Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata B. O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 (trzysta siedem złotych pięćdziesiąt groszy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 (pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Finansów
(organ II instancji) z [...] sierpnia 2011 r., uchylająca w całości decyzję Wojewody
[...] (organ I instancji) z [...] maja 2011 r., odmawiającą W.
P.(skarżący) umorzenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. z tytułu
przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez
pozwolenia i umarzająca w części tę karę do wysokości 5.000 zł.
Powyższą decyzję organ podjął na podstawie następującego stanu
faktycznego i prawnego:
Postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2009 r. Powiatowy Inspektor
Nadzoru Budowlanego w [...] wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości
10.000 zł. z tytułu nielegalnego użytkowania jednorodzinnego budynku
mieszkalnego, usytuowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej
w miejscowości [...] n. [...] przy ul. [...]. Orzeczenie to jest
prawomocne.
Pismem z 26 listopada 2010 r., skarżący zwrócił się do Wojewody
[...] z wnioskiem o umorzenie orzeczonej kary pieniężnej, wskazując na
trudną sytuację materialną jego sześcioosobowej rodziny oraz wyjaśniając
okoliczności związane z przystąpieniem do użytkowania budynku mieszkalnego bez
zezwolenia. Decyzją z [...] lutego 2011 r. organ I instancji odmówił skarżącemu
umorzenia orzeczonej kary pieniężnej, zaś orzekający na skutek wniesionego przez
niego odwołania Minister Finansów decyzją z [...] marca 2011 r. uchylił zaskarżone
rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji, nakazując temu organowi szeroką interpretację pojęcia "ważnego interesu
podatnika".
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po analizie dodatkowego
materiału dowodowego w postaci: oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym
skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,
dokumentów, potwierdzających dane w oświadczeniu oraz jego wyjaśnień złożonych
w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r., Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia
[...] maja 2011 r. o odmowie umorzenia przedmiotowej kary pieniężnej, biorąc za
podstawę art. 67 "a" § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.
U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 zez zm., zwana dalej "Ordynacją podatkową") w związku z
art. 59 "g" ust. 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243,
poz. 1623 ze zm., zwana dalej "Prawo budowlane").
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wyjaśnił, że umorzenie
należności publicznoprawnej jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od
powszechnej zasady ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przez podmioty
prawa. Przesłanką umorzenia należności może być zdarzenie losowe, które
spowodowało obniżenie zdolności płatniczych podatnika lub sytuacja życiowa, w
której znalazł się podatnik i nie mógł jej zapobiec. Natomiast kilkuletnia, trudna
sytuacja finansowa nie może stanowić podstawy umorzenia zaległości podatkowej,
gdyż zgodnie z orzecznictwem nie ma charakteru nowego, czy też wyjątkowego. W
ocenie tego organu skarżący nie spełniał ustawowych warunków zastosowania ulgi
w spłacie należności. Zarówno on, jak i jego żona, osiągają stałe i pewne dochody,
które pozwalają na regulowanie należności i ponoszenie bieżących opłat i kosztów
utrzymania rodziny. Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, iż średnie
miesięczne wynagrodzenie żony skarżącego ze stosunku pracy (od września do
grudnia 2010 r. oraz w marcu 2011 r.) wyniosło po uśrednieniu 4.278,53 zł. brutto
(netto 3.029,66 zł). Ponadto skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni
1,2 ha, co stanowi 1,49 ha przeliczeniowego. Opierając się na danych z
obwieszczenia Prezesa GUS, organ wyliczył, iż skarżący w 2009 r. uzyskał ok.
2.842,92 zł (po uśrednieniu ok. 236,91 zł miesięcznie) dochodu z pracy w
gospodarstwie rolnym. Średni miesięczny dochód w rodzinie strony wyniósł zatem
ok. 3.300 zł. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wynika, iż w
2010 r. skarżący i jego żona osiągnęli przychód w wysokości 58.062,48 zł (dochód
56.727,48 zł), co miesięcznie po uśrednieniu wynosi 4.835,54 zł (dochód 4.727,29
zł). Ponadto małżonkowie [...] są właścicielami domu jednorodzinnego w
[...] nad [...] o powierzchni 92 m2 oraz gospodarstwa rolnego. Nieruchomości
te nie są obciążone hipoteką. Skarżący posiada samochód marki Ford Transit (rok
prod. 1998), kupiony za środki otrzymane od ojczyma w darowiźnie. Zarówno on, jak
i jego żona nie posiadają oszczędności, bankowych lokat terminowych oraz
papierów wartościowych. Ponadto organ I instancji ustalił, że we wspólnym jego
żona oraz czworo uczących się dzieci. Miesięczne wydatki skarżącego,
gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje sześć osób: skarżący,
związane z utrzymaniem rodziny, według jego oświadczenia, razem z ratami spłat
pożyczek, wynoszą 3.285,57 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący jako podstawę wniosku o
umorzenie kary pieniężnej wskazał trudną sytuację materialną jego rodziny,
wypełniającą przesłanki określone w art. 67 "a" § 1 pkt 3 i art. 67 "a" § 2 Ordynacji
podatkowej. Podał, iż z uwagi na trudne warunki socjalne - długoletnie
zamieszkiwanie wraz z rodziną w małym pokoju w mieszkaniu matki i wynikłe na tym
tle konflikty związane z opłatami i sposobem użytkowania mieszkania, był zmuszony
do podjęcia inicjatywy związanej z budową domu. Budowę domu podjął "małymi
kroczkami" na działce otrzymanej od rodziców, trwała ona ponad 12 lat i nie została
zakończona (poddasze). Brak dokumentacji dotyczącej budowy wynika z
nierzetelności osoby, która - mimo otrzymania należnego z tego tytułu
wynagrodzenia - zaniechała przygotowania i złożenia dokumentów we właściwych
organach. Z uwagi na brak umowy potwierdzającej zlecenie wykonania
dokumentacji, nie ma możliwości dochodzenia swoich roszczeń od tej osoby.
Skarżący ma świadomość, że to właśnie on, jako inwestor, ponosi z tego tytułu
odpowiedzialność. Jednocześnie w odwołaniu podniósł, że nałożenie na niego kary i
brak jej uiszczenia nie są wynikiem jego złej woli, ani celowego działania, tylko
nieznajomości przepisów Prawa budowlanego. Obecne trudności finansowe,
związane z utrzymaniem sześcioosobowej rodziny i koniecznością spłaty
zaciągniętych pożyczek, uniemożliwiają mu zapłatę kary. Ponadto kara ta orzeczona
została w 2009 r., kiedy opłaty za media, ceny biletów miesięcznych i ceny żywności
były niższe. Dokumenty przedłożone do akt sprawy są z grudnia 2010 r., a od
stycznia 2011 r. koszty związane z utrzymaniem rodziny wzrosły.
Skarżący podniósł, iż wydając zaskarżoną decyzję, organ I instancji
w pierwszej kolejności wziął pod uwagę interes publiczny, a ważny interes strony
potraktował jako sprawę drugorzędną. Nie uwzględnił na równi interesu publicznego
i indywidualnej sytuacji wnioskodawcy i jego rodziny, która jest bardzo trudna.
Powyższe pozostaje w sprzeczności z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Gliwicach z 15 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/G1 884/09, iż
interes publiczny i interes podatnika nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też
żaden z nich nie może w państwie prawnym być uznany za ważniejszy. Zarzucił
ponadto, iż organ I instancji nie wyjaśnił w sposób wystarczający przyczyn, dla
których nie uznał jego problemów finansowych za wystarczającą przesłankę
umorzenia zaległości podatkowej. Organ powołał, wynikający z Konstytucji,
obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych oraz zasadę równości, nie
wyjaśnił jednak dlaczego uznał, że umorzenie nałożonej kary byłoby wyrazem
preferencyjnego potraktowania strony w stosunku do innych podmiotów także
mających problemy finansowe, a przestrzegających prawa. Organ pominął przy tym fakt, że z powodu braku środków finansowych, budowa domu mieszkalnego
skarżącego trwa już kilkanaście lat. Strona nie posiadała i nadal nie posiada
zdolności kredytowej, budowa była realizowana tzw. systemem gospodarczym, a
finansowana pożyczkami z PKZP w zakładzie pracy żony skarżącego. Zauważył
także, że nie jest w stanie spłacić kary jednorazowo, ani w ratach, gdyż dochody,
które wraz z żoną osiągają wystarczają jedynie na podstawowe opłaty. W konkluzji
odwołania, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie kary
pieniężnej, chociażby w części.
Zaskarżoną decyzją Minister Finansów, działając na podstawie art. 138 § 1
pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z
2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) uchylił decyzję Wojewody
[...] z [...] maja 2011 r. i umorzył karę pieniężną w części, tj. w kwocie
5.000 zł. W uzasadnieniu podjętej decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego
przebiegu postępowania, organ odwoławczy wskazał, że możliwość umorzenia
należności, przewidziana w art. 67 "a" § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, uzależniona
jest od zaistnienia w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub
interesu publicznego. Decyzja o udzieleniu ulgi w spłacie należności
publicznoprawnej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji
publicznej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy.
Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak nieograniczony, tylko oparty na
wszechstronnej ocenie materiału dowodowego.
Zdaniem Ministra Finansów, w przedmiotowej sprawie organ I instancji
zasadnie ustalił podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, dokonał jednak
nieprawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy w kontekście w/w przepisu. Aby
stwierdzić, czy w danym przypadku występuje ważny interes podatnika lub interes
publiczny, trzeba najpierw w sposób wyczerpujący ustalić, jaka jest faktyczna
sytuacja materialna, rodzinna i osobista strony, czy ma ona realne możliwości
uregulowania zaległości publicznoprawnej.
Organ odwoławczy wnikliwie ocenił zgromadzony w sprawie obszerny materiał
dowodowy, dotyczący sytuacji majątkowej skarżącego. Powtórzył w tym zakresie
ustalenia dokonane przez organ I instancji oraz dodatkowo ustalił, że przeciętne
miesięczne wynagrodzenie żony skarżącego za okres wrzesień - listopad 2010 r.
wyniosło 4.461,07 zł brutto (3.175,01 zł netto), zaś w marcu 2011 r. - 4.445,35 zł
brutto (3.163,66 zł netto). Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Naczelnika
Urzędu Skarbowego w [...] - za 2009 r. G. P. osiągnęła dochód
podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych w wysokości 51.102,12 zł, co
średnio miesięcznie stanowi 4.258,51 zł. Za 2010 r. osiągnęła analogiczny dochód w
wysokości 56.727,48 zł, co średnio miesięcznie wynosi 4.727,29 zł. W konsekwencji
organ odwoławczy ustalił, iż szacunkowy roczny dochód netto rodziny skarżącego
kształtuje się w granicach ok. 40.810 zł. (wynagrodzenie za pracę i dochód z
gospodarstwa rolnego). Średnio miesięcznie daje to kwotę ok. 3.400 zł, zaś w
przeliczeniu na osobę - kwotę około. 567 zł. Oceniając przedstawione w sprawie
dokumenty i oświadczenia, Minister Finansów ustalił, iż miesięczne wydatki
skarżącego związane z utrzymaniem domu i rodziny przedstawiają się następująco:
energia elektryczna - ok. 164 zł., gaz (butla) - 55 zł., woda i kanalizacja - ok.40 zł.,
ogrzewanie domu - 364 zł., wywóz śmieci - 22,20 zł., opłaty za usługi
telekomunikacyjne - ok. 115 zł., zakup żywności, odzieży, środków czystości itp. - ok.
1 080 zł., składka ubezpieczenia KRUS - 115 zł., składka ubezpieczenia na życie -
25,16 zł., składka ubezpieczenia NNW samochodu (składka roczna - 550 zł.) - 45,83
zł., ubezpieczenie PZU DOM Plus (składka roczna - 355 zł.) - 29,58 zł., łączne
zobowiązanie pieniężne (za 2011 r. - 440 zł.) - 36,67 zł, bilety miesięczne dla dzieci -
ok. 320 zł., przybory szkolne dla dzieci, składki na komitet rodzicielski i inne - według
oświadczenia - 220 zł., łącznie ok. 2.632,44 zł. Ponadto z wynagrodzenia za pracę
żony strony potrącane są: składka z tytułu przynależności do związków zawodowych
- 27,99 zł., składka KZP - 15 zł., rata pożyczki z KZP - 500 zł., rata pożyczki z ZFŚS
- 75 zł., składka ubezpieczenia PZU - 47,60 zł., tj. łącznie 665,59 zł. Zatem
miesięczne koszty utrzymania domu i rodziny skarżącego oraz inne obciążenia
finansowe, to kwota ok. 3.300 zł.
Organ zauważył, że ustalenia dotyczące sytuacji finansowej, a zwłaszcza te
dotyczące wysokości ponoszonych wydatków, z przyczyn obiektywnych, są
ustaleniami szacunkowymi. Nie jest bowiem możliwe dokładne określenie kwot
wydatkowanych w kolejnych miesiącach. Tylko część kosztów utrzymania domu
i rodziny to wydatki o niezmiennej wysokości, np. opłaty abonamentowe, ponoszone
regularnie. Większość wydatków ma charakter zmienny, są też wydatki ponoszone
nieregularnie, w zależności od potrzeb, np. koszty wizyt w prywatnych gabinetach
lekarskich i zakupu leków. W powyższych zestawieniach nie uwzględniono np. kwot
wydatkowanych na zakup leków czy paliwa do samochodu, a fakt ich ponoszenia nie
budzi wątpliwości. Organ wziął również pod uwagę wydatki, jakie rodzina skarżącego
poniosła lub poniesie w związku z wadami wzroku ujawnionymi u żony skarżącego i
trójki ich dzieci. Zauważył też okoliczność, że do budowy domu zmusiła skarżącego
trudna sytuacja życiowa, konflikty rodzinne, stąd jego decyzja o przystąpieniu do
użytkowania budynku mieszkalnego przed uzyskaniem stosownego pozwolenia
właściwego organu nadzoru budowlanego.
Mając na uwadze poczynione w sprawie ustalenia, Minister Finansów nie
podzielił dokonanej przez organ I instancji oceny sytuacji materialnej i rodzinnej
skarżącego w kontekście art. 67 "a" § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Za chybione
uznał przedstawione w zaskarżonej decyzji rozważania, dotyczące wynikającej z art.
84 Konstytucji RP zasady powszechności opodatkowania uznając, że zobowiązanie
z tytułu kary wymierzonej na podstawie przepisów Prawa budowlanego nie mieści się
w granicach ciężarów i świadczeń publicznych, o których mowa w tym przepisie. Nie
podzielił także poglądu o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości odnoszonej do
podmiotów, które dopełniły wszystkich wymogów ustawowych związanych
z realizacją inwestycji budowlanej i tych, które te obowiązki naruszyły. Z zasady
równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wynika bowiem, że należy ją
rozważać nie pomiędzy podmiotami, które dopełniły wszystkich obowiązków
inwestora budowlanego i tymi, które tych obowiązków nie dopełniły, lecz pomiędzy
podmiotami, które nie dopełniły obowiązków inwestora budowlanego i wówczas
szukać powodów udzielania i odmowy udzielania ulg w spłacie kary.
Organ wyjaśnił przy tym, że przepisy Ordynacji podatkowej, dotyczące
zobowiązań podatkowych, stosuje się do kar wymierzanych na podstawie przepisów
ustawy Prawo budowlane odpowiednio, a nie wprost. Odpowiednie stosowanie
przepisów prawa oznacza, że możliwe jest ich zastosowanie bezpośrednio, z
pewnymi modyfikacjami lub w ogóle nie będą miały zastosowania. Podobnie należy
traktować orzecznictwo sądowoadministracyjne w sprawach podatkowych, którym
posiłkują się organy administracji w orzecznictwie, dotyczącym ulg w spłacie w/w kar.
Nie jest uzasadnione bezpośrednie odnoszenie tez wynikających z tego orzecznictwa
do zobowiązań z tytułu kar wymierzanych na podstawie przepisów Prawa
budowlanego.
W konkluzji Minister Finansów stwierdził, że uiszczenie przez skarżącego
wymierzonej kary pieniężnej w pełnej wysokości, tj. w kwocie 10.000 zł., stanowi
zagrożenie dla egzystencji jego rodziny. Dochody osiągane przez niego i jego żonę
wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W świetle
poczynionych ustaleń faktycznych, dotyczących sytuacji ekonomicznej rodziny
skarżącego, istnieje duże prawdopodobieństwo, że zapłata kary lub jej przymusowe
wyegzekwowanie spowoduje konieczność sięgnięcia przez nich do środków pomocy
państwa, gdyż rodzina nie będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoich
podstawowych potrzeb materialnych.
W ocenie organu w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki
umorzenia orzeczonej kary pieniężnej w części, tj. kwoty 5.000 zł. Przemawia za tym
zarówno ważny interes strony, jak i interes publiczny. Uznał, iż uiszczenie pozostałej
części zaległej kary w wysokości 5.000 zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę
mieści się w możliwościach płatniczych skarżącego i w ten sposób zostanie też
uwzględniony element prewencji ogólnej. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że
umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w
całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art. 67
"a" § 2 Ordynacji podatkowej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od decyzji
organu II instancji złożył W. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej
decyzji i wstrzymanie naliczania odsetek od kwoty 5.000 zł. Skarżący podniósł
naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 § 1 i
art. 77 § 1 Kpa, poprzez nieuwzględnienie w trakcie postępowania wyjaśniającego
wszystkich złożonych przez niego dowodów z dokumentów, z których jasno wynika,
że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na zaoszczędzenie nawet
niewielkiej kwoty na zapłacenie kary. Dokumenty złożone do akt sprawy pochodzą z
grudnia 2010 r., a od stycznia 2011 r. wzrosły opłaty, co wynika z załączonego do
skargi pisma skarżącego z dnia 22 kwietnia 2011 r.
W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący ponownie
szczegółowo przedstawił przebieg postępowania, zarówno przed organami nadzoru
budowlanego w związku z nielegalnym użytkowaniem budynku mieszkalnego, jak i w
sprawie niniejszej, dotyczącej umorzenia orzeczonej kary pieniężnej. Wskazał na
informacje, wyjaśnienia i dokumenty, jakie złożył w toku postępowania oraz
przytoczył fragmenty uzasadnień decyzji organów obu instancji, w szczególności
decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. i decyzji Ministra Finansów z
dnia [...] marca 2011 r. Wskazał, że zaskarżona decyzja jest niezasadna, bowiem we
wniosku z 26 listopada 2010 r. wystąpił o umorzenie orzeczonej kary w całości,
uzasadniając to ważnym interesem podatnika, przejawiającym się w jego sytuacji
materialnej i rodzinnej. Za nieuprawnione uznał stanowisko Ministra że uiszczenie
pozostałej części zaległej kary w wysokości 5.000 zł. wraz z należnymi odsetkami
za zwłokę, mieści się w możliwościach płatniczych strony. Z analizy materiału
zebranego w niniejszej sprawie wyraźnie wynika, że jemu i jego rodzinie, po
uiszczeniu wszystkich podstawowych opłat, nie pozostaje żadna kwota, która
mogłaby zostać przeznaczona na uregulowanie przedmiotowej kary pieniężnej,
chociażby w ratach, tym bardziej, że dochody jego rodziny nie wzrosły od czasu
przedłożenia potwierdzających je dokumentów, wzrosły natomiast ceny usług i
żywności. Dlatego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo
oraz wstrzymanie naliczania odsetek od kwoty 5.000 zł., do której uiszczenia został
zobowiązany, co uzasadnił zasadami współżycia społecznego oraz interesem
skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje
dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej
dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji
publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając
skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego
bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej
wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany
zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy
tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się
naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub
czynności.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że
w pełni podziela argumenty organu II instancji zawarte w jej obszernym
uzasadnieniu, przyjmując je za własne.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 67 "a" § 1
punkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek
podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub
interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe.
Do kar wymierzonych z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu stosuje się
odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, zgodnie z art. 59 "g" ust. 5 w
związku z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Regułą jest ponoszenie przez
podatnika ciężarów publicznych, a tylko w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest
zrezygnowanie przez organ administracyjny z należnego świadczenia. Wydawane
na podstawie art. 67 "a" § 1 punkt 3 Ordynacji podatkowej decyzje o umorzeniu, bądź
odmowie umorzenia zobowiązań publicznoprawnych są podejmowane w ramach tzw.
uznania administracyjnego, co oznacza, że do organu administracji publicznej należy
wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Należy jednak
zaznaczyć, że występowanie jednego z interesów wskazanych w w/w przepisie
(ważny interes podatnika oraz interes publiczny) jedynie uprawnia, a nie obliguje
organ do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Uznanie administracyjne nie
oznacza jednak zupełnej dowolności w sposobie rozstrzygnięcia wniosku o
umorzenie zobowiązania publicznoprawnego. Rozstrzygnięcie takie powinno być
należycie uzasadnione i poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania
dowodowo-wyjaśniającego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej sprowadza się do
badania legalności przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego i
poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok
NSA z dnia 25 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00, PP 2001, nr 45, s.14, wyrok NSA z
dnia 26 września 2003 r., III SA 2457/02, LEX nr 145036). Kognicja Sądu nie
wkracza więc w zakres uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy szczegółowo przedstawił interpretację
przepisu art. 67 "a" §1 punkt 3 Ordynacji podatkowej, po czym poddał analizie
okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy w kontekście ważnego interesu
podatnika i interesu publicznego, uzasadniając powody swojego rozstrzygnięcia z
powołaniem się na liczne orzecznictwo w tym zakresie. W świetle treści uzasadnienia
zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, iż
rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest oparte na wadliwie przeprowadzonym
postępowaniu dowodowym, albo wykracza poza zakres przyznanego uznania
administracyjnego.
Skarżący w skardze powtarza szereg okoliczności, na które już powoływał się w
odwołaniu, wskazuje na naruszenie art. 75 §1 i art. 77 §1 Kpa, ale nie podaje
konkretnie, jakich dowodów w postaci dokumentów nie uwzględnił organ II instancji.
Jego zarzuty są więc gołosłowne, a i sam nie jest konsekwentny w ich stawianiu,
kiedy w innym miejscu skargi podnosi, że jego sytuacja materialna i rodzinna "została
szczegółowo przedstawiona, poparta dowodami z dokumentów i przeanalizowana w
toku rozpatrywania niniejszej sprawy i opisana szczegółowo w uzasadnieniu decyzji
Ministra Finansów" (strona 11 skargi). W ocenie Sądu organ odwoławczy nie
naruszył powołanych przez skarżącego przepisów dotyczących postępowania
dowodowego, w szczególności art. 77 § 1 Kpa; dokonał samodzielnej analizy sytuacji
materialnej, majątkowej i rodzinnej skarżącego, w oparciu o dane z pierwszych
miesięcy 2011 r.
Odnośnie zarzutu skargi, iż wniosek skarżącego z dnia 26 listopada 2010 r.
dotyczył umorzenia przedmiotowej kary w całości, a nie w części, Sąd podziela w
pełni stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie, przedstawione w odpowiedzi
na skargę, iż rozpatrując wniosek o umorzenie zaległego zobowiązania
publicznoprawnego, organ administracji publicznej jest związany zakresem wniosku,
jednak z zastrzeżeniem, że żądanie umorzenia całości zobowiązania mieści w sobie
również wniosek o umorzenie jego części (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 21
września 2010 r., V SA/Wa 85810, z dnia 5 paźdizernika 2010 r., V SA/Wa 584/10, z
dnia 22 listopada 2010 r., V SA/Wa 896/10). Jednocześnie należy zauważyć, że
skarżący w odwołaniu sam wniósł o umorzenie kary, "chociażby częściowo" (strona
12 odwołania).
Zdaniem Sądu, kontrolowana decyzja organu odwoławczego, która jest
korzystniejsza dla skarżącego, aniżeli decyzja pierwszoinstancyjna, została podjęta
po wszechstronnym wyważeniu zarówno ważnego interesu strony, jak i interesu
publicznego. Brak jest podstaw prawnych do jej wyeliminowania z obrotu prawnego
w oparciu o przedstawione w skardze zarzuty. W zakresie zawartego w skardze
wniosku o wstrzymanie naliczania odsetek od kwoty 5.000 zł., do zapłaty której
skarżący został zobowiązany, to należy zauważyć, że nie było to przedmiotem
rozstrzygnięcia kontrolowanej decyzji, a więc ta kwestia pozostaje poza zasięgiem
kontroli Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18
ust. 1 punkt 1 "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348
ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło