VII SA/Wa 2301/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: 1. przyznać P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie adwokata z urzędu, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r. przyznano P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W dniu 28 stycznia 2013 r. (data nadania w UP) wpłynął do Sądu sprzeciw P. K. od ww. postanowienia z dnia 18 stycznia 2013 r. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 18 stycznia 2013 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. W dniu 26 listopada 2012 r. (data nadania w UP) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularzu wniosku PPF, w którym P. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 12 grudnia 2012 r. wnioskodawca zakres wniosku zmodyfikował wskazując, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (przyznanie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata), a następnie w piśmie 4 stycznia 2013 r. ponownie zmodyfikował wniosek wnosząc tylko o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawca ponownie zakreślił, iż wnosi o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, iż P. K. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dodatkowych wyjaśnień wynika, że w skład gospodarstwa domowego wnioskodawcy wchodzi pięć osób. Trójka dzieci jest w wieku 14, 16 i 17 lat. Wspólny dochód w rodzinie wynosi około 4800 zł i stanowi go kwota najmu mieszkań oraz lokalu oraz wynagrodzenie za pracę żony wnioskodawcy. Strona wykazała posiadanie nieruchomości – mieszkania – o pow. 62 m2. Strona nie wykazała posiadania oszczędności, ani innego majątku. Dodała, że ponosi następujące koszty utrzymania: podatek od nieruchomości 214 zł, PIT 600 zł, 189 VAT, czynsz za mieszkanie 80 zł, prąd 200 zł, paliwo 300 zł, internet 100 zł, bilet syna 70 zł, PZU 45 zł, gaz 210 zł, odzież 200 zł, woda i ścieki 100 zł. Wnioskodawca dodał, że około 1000 zł miesięcznie przeznacza na wyżywienie rodziny, ponosi także inne koszty np. leków, czy wydatki w budżecie domowym jak choćby kieszonkowe dla dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ww. ustawy.). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę przedstawione informacje, w szczególności, że w gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostaje pięć osób, w tym trójka dzieci w wieku szkolnym, dochód zaś na osobę nie przekracza 1000 zł i porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązkiem ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 200 zł (wpis od skargi), uznano, że w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie stwierdzono, że przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym można przypisać jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca wraz z rodziną posiada stały miesięczny dochód, a koszty utrzymania ponoszone są powszechnie przez obywateli i przy ocenie możliwości finansowych nie mogą być wyjątkowo traktowane. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.