VII SA/Wa 2322/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2018r. po rozpoznaniu wniosku Z. P. i K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z. P. i K. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej postanawia: 1). przyznać Z. P. i K. P. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych (dwieście złotych), 2). w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia 4 września 2017r. [...] i [...] wnieśli skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017r., znak:[...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej. Zarządzeniem z dnia 16 października 2017r. wezwano solidarnie skarżących [...] i [...] do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200,00 złotych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący [...] i [...] w piśmie z dnia 10 listopada 2017r. wnieśli o przyznanie prawa pomocy nadsyłając przy nim formularze PPF i wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismami z dnia 27 listopada 2017r. w wykonaniu zarządzeń z dnia 22 listopada 2017r. wezwano wnioskodawców do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez własnoręczne podpisanie nadesłanych do Sądu formularzy PPF lub nadesłanie do Sądu nowych wypełnionych i podpisanych formularzy PPF. Jednocześnie wskazano, że nadesłane formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały własnoręcznie podpisane. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosków bez rozpoznania. W dniu 27 grudnia 2017r. wpłynęły uzupełnione i podpisane przez wnioskodawców [...] i [...] formularze PPF w których wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. We wnioskach przedstawili swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną. Z nadesłanych formularzy wynika, że wnioskodawcy są małżeństwem, prowadzącym wspólnie gospodarstwo domowe. Z tego też względu, postanowiono złożone wnioski rozpatrzyć wspólnie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając dane przedstawione w formularzach uznano, że wnioskodawcy wykazali, że nie są w stanie ponieść w całości kosztów sądowych. Z nadesłanych formularzy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2334 złotych miesięcznie. Mieszkają w domu jednorodzinnym o pow. ok. 45 m², położonym na działce o pow. 380 m². Wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy uzasadnili brakiem dostatecznych środków na ich uiszczenie. Wskazali, że ich sytuacja życiowa i majątkowa nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż nie pracują zawodowo. Utrzymują się z emerytur, które przeznaczają na bieżące utrzymanie. Wyszczególnili, że ponoszą miesięcznie następujące wydatki tj: opłatę za energię w wysokości ok. 150,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 50,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 100,00 złotych. Nadto ponoszą wydatki związane z zakupem opału w wysokości 2.500 złotych rocznie i podatek od nieruchomości ok. 1000 złotych. Wnioskodawcy wskazali, że na zakup żywności wydają ok. 1000 złotych, leków oraz artykułów kosmetyczno-higienicznych ok. 300,00 złotych, odzieży 150,00 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe dane uznano, iż uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku i zwolnienie wnioskodawców od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 (dwieście) złotych, który jest obecnie jedynym kosztem jaki wnioskodawcy są zobowiązani ponieść. Stwierdzono, że uzyskiwane dochody przy uwzględnieniu wydatków ponoszonych przez wnioskodawców nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym ich utrzymaniu. Uznano, że konieczność uiszczenia wszystkich opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałoby faktyczne zamknięcie drogi sądowej. Prawo do Sądu zostanie jednak zachowane, a prawa strony zostaną nie naruszone w sytuacji częściowego uwzględnienia wniosku wnioskodawców w niniejszej sprawie. Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawcy nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych samodzielnie. Należy podkreślić, że wnioskodawcy uzyskują stały dochód miesięczny z tytułu emerytur. Świadczy to o tym, że nie pozostają w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawców w wysokości 2.334 złotych miesięcznie stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed sądem, skarżący powinni mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winni zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Wskutek powyższego stwierdzono, że wnioskodawcy mając stały dochód miesięczny powinni partycypować w kosztach sądowych. W ocenie orzekającego pozostałe ewentualne koszty sądowe mogące wystąpić w trakcie prowadzonego postępowania, są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawców, którzy uzyskując stały miesięczny dochód będą w stanie ponieść je samodzielnie bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu. Wskazać należy, iż wpis sądowy od skargi w wysokości 200,00 złotych od którego wnioskodawcy zostali zwolnieni jest największym z istniejących w niniejszej sprawie ciężarów finansowych postępowania. Natomiast pozostałe koszty sądowe będą zależne od przebiegu sprawy jednak nie będą wyższe niż kwota wpisu. Podkreślenia wymaga również to, że jeżeli koszty te pojawią się, będą rozłożone w czasie, stąd wnioskodawcy mają możliwość odpowiednio wcześnie się do nich przygotować. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.